Σε μία από τις πιο κρίσιμες συνόδους κορυφής των τελευταίων ετών, ο Ντόναλντ Τραμπ και ο Σι Τζινπίνγκ επιχείρησαν στο Πεκίνο να σταθεροποιήσουν τις αμερικανοκινεζικές σχέσεις, εν μέσω πολέμου στη Μέση Ανατολή, εμπορικών εντάσεων και της διαρκούς αντιπαράθεσης γύρω από την Ταϊβάν.
Παρά το θετικό κλίμα που επιχείρησαν να προβάλλουν δημόσια και οι δύο πλευρές, οι συνομιλίες ανέδειξαν τόσο σημεία σύγκλισης όσο και βαθιές στρατηγικές διαφωνίες.
Συμφώνησαν για τα Στενά του Ορμούζ
Το σημαντικότερο κοινό μήνυμα που προέκυψε από τις μέχρι τώρα συνομιλίες αφορά το Ιράν και τα Στενά του Ορμούζ. Σύμφωνα με την επίσημη ενημέρωση του Λευκού Οίκου, Τραμπ και Σι συμφώνησαν ότι το Ορμούζ πρέπει να παραμείνει ανοικτό για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και ότι το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει ποτέ πυρηνικά όπλα.
Η συγκεκριμένη τοποθέτηση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο αγοραστή ιρανικού πετρελαίου και διαθέτει σημαντική επιρροή στην Τεχεράνη.
Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει ενεργότερη κινεζική παρέμβαση για την αποκλιμάκωση της κρίσης στον Κόλπο και την αποκατάσταση της ομαλής ροής πετρελαίου. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο ξεκαθάρισε ότι η Ουάσιγκτον θεωρεί το Πεκίνο κρίσιμο παράγοντα πίεσης προς το Ιράν λόγω των στενών οικονομικών δεσμών των δύο χωρών.
Θετικός ο Σι στις εισαγωγές αμερικανικού πετρελαίου
Παράλληλα, σύμφωνα με Αμερικανούς αξιωματούχους, ο Σι εμφανίστηκε θετικός στην προοπτική αύξησης των εισαγωγών αμερικανικού πετρελαίου, προκειμένου να μειωθεί η εξάρτηση της Κίνας από τη διαδρομή του Ορμούζ, η οποία παραμένει ασταθής εξαιτίας του πολέμου.
Ωστόσο, πίσω από τη δημόσια συναίνεση παραμένουν σοβαρές αποκλίσεις. Το Πεκίνο δεν έχει δεσμευθεί ότι θα περιορίσει ουσιαστικά τη στρατηγική και οικονομική του στήριξη προς την Τεχεράνη, ενώ αναλυτές εκτιμούν ότι η Κίνα δύσκολα θα εγκαταλείψει έναν από τους βασικότερους συμμάχους της στη Μέση Ανατολή.
Η κινεζική ηγεσία αποφεύγει επίσης να ταυτιστεί πλήρως με τις αμερικανικές πιέσεις κατά του Ιράν, διατηρώντας πιο ισορροπημένη δημόσια στάση.
Πρόοδος στους δασμούς και το εμπόριο
Στο μέτωπο των δασμών και του εμπορίου καταγράφηκε η μεγαλύτερη πρόοδος. Οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν ότι επιθυμούν να διατηρήσουν την εύθραυστη εμπορική εκεχειρία που συμφωνήθηκε τον περασμένο Οκτώβριο μετά τον εμπορικό πόλεμο του 2025. Ο Σι Τζινπίνγκ δήλωσε ότι οι εμπορικές συνομιλίες με τις ΗΠΑ κινούνται σε «θετική κατεύθυνση», ενώ ο Τραμπ χαρακτήρισε τη συνάντηση «εξαιρετικά παραγωγική».
Σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, στο τραπέζι βρίσκονται μειώσεις σε μέρος των αμερικανικών δασμών σε κινεζικά προϊόντα, αλλά και χαλάρωση ορισμένων κινεζικών περιορισμών στις εξαγωγές σπάνιων γαιών. Συζητήθηκε επίσης η πιθανότητα μεγάλων συμφωνιών για αγορές αμερικανικών αεροσκαφών Boeing και ενεργειακών προϊόντων από την Κίνα.
Παρά το θετικό κλίμα, δεν έχει ανακοινωθεί μέχρι στιγμής κάποια οριστική εμπορική συμφωνία ούτε χρονοδιάγραμμα άρσης των βασικών δασμών που επιβλήθηκαν τα προηγούμενα χρόνια. Η κινεζική πλευρά επιδιώκει σταδιακή αποκλιμάκωση χωρίς να εμφανιστεί ότι υποχωρεί στις αμερικανικές πιέσεις, ενώ η Ουάσιγκτον θέλει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για πρόσβαση αμερικανικών επιχειρήσεων στην κινεζική αγορά.
Ένταση για την Ταϊβάν
Η μεγαλύτερη ένταση καταγράφηκε γύρω από την Ταϊβάν. Ο Σι Τζινπίνγκ προειδοποίησε ευθέως τον Ντόναλντ Τραμπ ότι λανθασμένος χειρισμός του ζητήματος μπορεί να οδηγήσει ακόμη και σε «συγκρούσεις και πολέμους» ανάμεσα στις δύο υπερδυνάμεις. Σύμφωνα με κινεζικά και δυτικά μέσα ενημέρωσης, ο Σι χαρακτήρισε την Ταϊβάν «το σημαντικότερο και πιο ευαίσθητο ζήτημα» στις σινοαμερικανικές σχέσεις.
Το Πεκίνο συνεχίζει να απαιτεί τον περιορισμό των αμερικανικών πωλήσεων όπλων προς την Ταϊπέι και επαναλαμβάνει ότι η επανένωση με την Ταϊβάν αποτελεί «ιστορική αναγκαιότητα». Από την πλευρά του, ο Τραμπ είχε δηλώσει πριν από τη σύνοδο ότι θα συζητήσει προσωπικά με τον Σι το ζήτημα των εξοπλισμών προς την Ταϊβάν, χωρίς όμως να αφήσει να εννοηθεί αλλαγή της αμερικανικής πολιτικής.
Αμερικανοί αξιωματούχοι ξεκαθαρίζουν ότι οι ΗΠΑ δεν προτίθενται να εγκαταλείψουν τη στρατιωτική υποστήριξη προς την Ταϊβάν, ενώ συνεχίζουν να πιέζουν την κυβέρνηση της Ταϊπέι να αυξήσει ακόμη περισσότερο τις αμυντικές της δαπάνες. Έτσι, παρά τις προσπάθειες διατήρησης θετικού κλίματος, το ζήτημα της Ταϊβάν παραμένει η σημαντικότερη στρατηγική διαφωνία ανάμεσα στις δύο πλευρές.
Η «Παγίδα του Θουκυδίδη»
Κατά τη διάρκεια του επίσημου δείπνου στο Μέγαρο του Λαού, ο Σι Τζινπίνγκ επιχείρησε να παρουσιάσει ένα πιο συμφιλιωτικό πρόσωπο, δηλώνοντας ότι ΗΠΑ και Κίνα «έχουν να χάσουν από την αντιπαράθεση και να κερδίσουν από τη συνεργασία».
Ο Κινέζος πρόεδρος τόνισε ότι οι δύο χώρες πρέπει να λειτουργούν ως «εταίροι και όχι αντίπαλοι» και προειδοποίησε ξανά για την «Παγίδα του Θουκυδίδη», δηλαδή τον κίνδυνο σύγκρουσης ανάμεσα σε μία ανερχόμενη και μία κυρίαρχη δύναμη.
Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη σχέση ΗΠΑ-Κίνας «μία από τις σημαντικότερες στην ιστορία του κόσμου» και δήλωσε ότι οι δύο χώρες μπορούν να χτίσουν «ένα μέλλον μεγαλύτερης συνεργασίας και ευημερίας». Παράλληλα, προσκάλεσε επίσημα τον Σι Τζινπίνγκ στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο για νέα συνάντηση κορυφής.
