Σε μία από τις πιο αιχμηρές δημόσιες παρεμβάσεις Ευρωπαίου ηγέτη απέναντι στις Ηνωμένες Πολιτείες του Ντόναλντ Τραμπ, ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι δεν θα συμβούλευε τα παιδιά του να μετακομίσουν σήμερα στην Αμερική, εκφράζοντας ανησυχία για το κοινωνικό και πολιτικό κλίμα που διαμορφώνεται στις ΗΠΑ.
Η τοποθέτηση του Μερτς, που έγινε μπροστά σε φοιτητές στο Βίρτσμπουργκ της Βαυαρίας, αποτυπώνει τη βαθιά επιδείνωση στις σχέσεις Βερολίνου και Ουάσιγκτον, σε μια περίοδο όπου οι γεωπολιτικές εντάσεις, η κρίση στη Μέση Ανατολή και οι νέες οικονομικές πιέσεις προκαλούν σοβαρούς κραδασμούς στη γερμανική οικονομία και στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
«Είμαι μεγάλος θαυμαστής των Ηνωμένων Πολιτειών. Αλλά η εκτίμησή μου αυτή τη στιγμή δεν αυξάνεται», είπε χαρακτηριστικά ο Μερτς, προκαλώντας γέλια αλλά και αίσθηση στο ακροατήριο. Στη συνέχεια πρόσθεσε ότι «δεν θα συνιστούσα στα παιδιά μου να μετακομίσουν στις ΗΠΑ αυτή την περίοδο», επικαλούμενος «το κοινωνικό κλίμα που αναπτύσσεται εκεί».
Παλαιός ένθερμος υποστηρικτής των ΗΠΑ
Η δήλωση θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική, καθώς ο Μερτς υπήρξε επί δεκαετίες ένθερμος υποστηρικτής των διατλαντικών σχέσεων και παραδοσιακά ανήκε στους πιο φιλοαμερικανούς πολιτικούς της γερμανικής Χριστιανοδημοκρατίας.
Ωστόσο, οι σχέσεις του με τον Ντόναλντ Τραμπ επιδεινώθηκαν ραγδαία τους τελευταίους μήνες, κυρίως μετά τον πόλεμο με το Ιράν και την εκτίναξη των διεθνών τιμών ενέργειας, που έπληξε ακόμη περισσότερο τη γερμανική οικονομία η οποία ήδη βρισκόταν σε περίοδο στασιμότητας.
Η ένταση κορυφώθηκε όταν ο Μερτς δήλωσε σε συνάντηση με μαθητές ότι το Ιράν «ταπείνωσε» τις Ηνωμένες Πολιτείες στη διάρκεια της κρίσης στη Μέση Ανατολή. Η αναφορά αυτή προκάλεσε την έντονη αντίδραση του Τραμπ, ο οποίος χαρακτήρισε τον Γερμανό καγκελάριο «εντελώς αναποτελεσματικό» και τον κάλεσε να «ασχοληθεί με τη διαλυμένη χώρα του».
Λίγες ημέρες αργότερα, ο Αμερικανός πρόεδρος ανακοίνωσε την αποχώρηση 5.000 Αμερικανών στρατιωτών από τη Γερμανία, καθώς και τη μεταφορά αμερικανικού τάγματος εξοπλισμένου με πυραύλους μεγάλου βεληνεκούς Tomahawk, εξέλιξη που προκάλεσε σοβαρές ανησυχίες στο Βερολίνο και στο ΝΑΤΟ.
Η απόφαση θεωρήθηκε ιδιαίτερα κρίσιμη για την ευρωπαϊκή άμυνα απέναντι στη Ρωσία, καθώς η Γερμανία αποτελεί τον βασικό κόμβο αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην Ευρώπη από τον Ψυχρό Πόλεμο μέχρι σήμερα.
Περισσότερες εντάσεις
Οι εντάσεις επιδεινώθηκαν περαιτέρω όταν ο Τραμπ απείλησε με νέους υψηλότερους δασμούς στα ευρωπαϊκά αυτοκίνητα, πλήττοντας άμεσα τη γερμανική αυτοκινητοβιομηχανία — τη σημαντικότερη εξαγωγική δύναμη της χώρας. Εταιρείες όπως η Volkswagen, η BMW και η Mercedes-Benz ανησυχούν ήδη για σημαντικές απώλειες στην αμερικανική αγορά, που παραμένει μία από τις μεγαλύτερες πηγές εσόδων τους.
Η γερμανική οικονομία βρίσκεται σε δύσκολη συγκυρία. Η ανάπτυξη παραμένει ασθενής, η βιομηχανική παραγωγή πιέζεται από το υψηλό ενεργειακό κόστος και οι δημόσιες υπηρεσίες αντιμετωπίζουν αυξανόμενη δυσαρέσκεια των πολιτών. Παράλληλα, η κυβέρνηση Μερτς έχει προχωρήσει σε ένα τεράστιο πρόγραμμα δανεισμού και επενδύσεων για στρατιωτικούς εξοπλισμούς και αναβάθμιση υποδομών, προκαλώντας έντονες συζητήσεις για το δημοσιονομικό μέλλον της Γερμανίας.
Παρά τις προσπάθειες αποκλιμάκωσης, η πολιτική ζημιά φαίνεται ήδη σημαντική. Σύμφωνα με τις τελευταίες δημοσκοπήσεις, μόλις το 16% των Γερμανών δηλώνει ικανοποιημένο από την ηγεσία του Μερτς — το χαμηλότερο ποσοστό αποδοχής Γερμανού καγκελάριου από το 1997.
Αναλυτές εκτιμούν ότι ο Μερτς επιχειρεί πλέον να ισορροπήσει ανάμεσα στη διατήρηση της στρατηγικής σχέσης με τις ΗΠΑ και στην αυξανόμενη πίεση στο εσωτερικό της Γερμανίας για πιο ανεξάρτητη ευρωπαϊκή πολιτική.
Χαμηλότεροι τόνοι
Παρά τη σκληρή ρητορική, ο Γερμανός καγκελάριος επιχείρησε τις τελευταίες ώρες να χαμηλώσει τους τόνους. Με ανάρτησή του μετά από τηλεφωνική συνομιλία με τον Τραμπ, ανέφερε ότι οι δύο πλευρές συμφώνησαν πως το Ιράν δεν πρέπει να αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι τα Στενά του Ορμούζ πρέπει να παραμείνουν ανοικτά.
Παράλληλα, οι δύο ηγέτες συζήτησαν τον πόλεμο στην Ουκρανία και τον συντονισμό των θέσεων τους ενόψει της συνόδου κορυφής του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα.
«Οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Γερμανία παραμένουν ισχυροί εταίροι μέσα σε ένα ισχυρό ΝΑΤΟ», ανέφερε ο Μερτς, σε μια εμφανή προσπάθεια να αποτρέψει περαιτέρω επιδείνωση των σχέσεων.
Ωστόσο, στο Βερολίνο πολλοί θεωρούν ότι η κρίση στις γερμανοαμερικανικές σχέσεις έχει πλέον βαθύτερα χαρακτηριστικά και δεν περιορίζεται μόνο στις προσωπικές εντάσεις μεταξύ Μερτς και Τραμπ. Οι διαφωνίες για το εμπόριο, την άμυνα, το Ιράν, την Κίνα και τον ρόλο της Ευρώπης στη νέα παγκόσμια τάξη φαίνεται να ανοίγουν ένα νέο, πιο αβέβαιο κεφάλαιο στις διατλαντικές σχέσεις.
