Η παρουσίαση ενός μοντέλου (mock-up) του νέου turbofan κινητήρα Güçhan από την Τουρκία κατά τη διάρκεια της έκθεσης SAHA 2026 στην Κωνσταντινούπολη επαναπροσδιορίζει τα τεχνικά δεδομένα της αεροδιαστημικής βιομηχανίας στη γείτονα χώρα και δημιουργεί ερωτηματικά για τις πραγματικές δυνατότητες των Τούρκων σε έναν κρίσιμο τομέα.
Το Κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης του υπουργείου Εθνικής Άμυνας της γειτονικής χώρας αποκάλυψε ένα σύστημα πρόωσης που τοποθετείται στην κατηγορία των 42.000 λιβρών ώσης, διεκδικώντας την είσοδο της χώρας σε ένα κλειστό κλαμπ κρατών με δυνατότητα ανάπτυξης κινητήρων για μαχητικά αεροσκάφη πέμπτης γενιάς.
Η συγκεκριμένη εξέλιξη αφορά άμεσα την πορεία του προγράμματος του μαχητικού KAAN, αποτελώντας ταυτόχρονα το πλέον φιλόδοξο αεροναυπηγικό εγχείρημα της Τουρκίας.
Ο turbofan κινητήρας Güçhan ενσωματώνει μονοκρυσταλλικά πτερύγια τουρμπίνας εγχώριας κατασκευής, επιλύοντας βασικά προβλήματα θερμικής διαχείρισης για πτήσεις υπερηχητικών ταχυτήτων χωρίς μετακαυστήρα.
To τουρκικό μελλοντικό μαχητικό ΚΑΑΝ έχει ήδη πετάξει δοκιμαστικά (με αμερικανικό κινητήρα) αλλά απέχει πολύ ακόμα από το να θεωρείται έτοιμο να παραχθεί © Wikimedia
Η αρχιτεκτονική του Güçhan είναι αυστηρά προσανατολισμένη στις απαιτήσεις των σύγχρονων μαχητικών αεροσκαφών. Ο λόγος παράκαμψης (bypass ratio) στο 0.68:1 επιλέχθηκε με γνώμονα τη βελτιστοποίηση των επιδόσεων στις υπερηχητικές πτήσεις και την πλήρη ενσωμάτωση σε ατράκτους με χαρακτηριστικά stealth.
Σε τέτοιου είδους σχεδιασμούς, η απόλυτη απόδοση καυσίμου θυσιάζεται υπέρ της άμεσης επιτάχυνσης και της απόδοσης σε καταστάσεις συνεχούς χρήσης του μετακαυστήρα. Η μέγιστη διάμετρος των 46.5 ιντσών επιτρέπει την τοποθέτησή του σε βαρέα μαχητικά, διατηρώντας το προφίλ ραντάρ (Radar Cross Section – RCS) του αεροσκάφους σε χαμηλά επίπεδα.
Το σημαντικότερο τεχνολογικό επίτευγμα του προγράμματος, σύμφωνα με τα τεχνικά εγχειρίδια που είδαν το φως της δημοσιότητας, εντοπίζεται στην κατασκευή των πτερυγίων της τουρμπίνας, καθώς πρόκειται για εξαρτήματα μονοκρυσταλλικής δομής.
Η χύτευση και κατασκευή τους υλοποιήθηκε εντός της Τουρκίας, επιτρέποντας στα εξαρτήματα του κινητήρα να αντέχουν τις ακραίες θερμοκρασίες που αναπτύσσονται στους θαλάμους καύσης των σύγχρονων jet, αυξάνοντας το όριο ζωής και την επιχειρησιακή απόδοση των μονάδων.
Πώς συγκρίνεται ο Güçhan με τον κινητήρα του F-35
Οι 42.000 λίβρες ώσης του Güçhan τον τοποθετούν οριακά κάτω από τον F135 της Pratt & Whitney (43.000 λίβρες με μετάκαυση) που εξοπλίζει τα F-35, και ξεκάθαρα πάνω από τον F119 του F-22 (35.000 λίβρες). Η διάμετρος των 46.5 ιντσών ταυτίζεται σχεδόν με τις 46 ίντσες του αμερικανικού κινητήρα.
Η άμεση σύγκριση με τον F135 αποτελεί τον πυρήνα της τουρκικής τεχνικής προσέγγισης. Ο κινητήρας του F-35 Lightning II παραμένει μέχρι σήμερα ο ισχυρότερος κινητήρας παραγωγής για δυτικά μαχητικά. Η κατασκευή ενός συστήματος που προσεγγίζει στα χαρτιά αυτό το νούμερο καταδεικνύει την πρόθεση της Άγκυρας να ανταγωνιστεί ευθέως τα αμερικανικά συστήματα πρόωσης.
Εντούτοις, η στατική ώση στο δυναμόμετρο απέχει από την επιχειρησιακή αξιοπιστία στον αέρα. Το σύστημα πρόωσης F135 της Pratt & Whitney διαθέτει εκατομμύρια ώρες πτήσης, προηγμένα συστήματα διαγνωστικών υπολογιστών και απόλυτη ενσωμάτωση με τα ηλεκτρονικά συστήματα του F-35. Αντίθετα, η απουσία ενός λεπτομερούς χρονοδιαγράμματος ενσωμάτωσης και πτητικών δοκιμών για τον Güçhan αποτελεί τον σημαντικότερο άγνωστο παράγοντα.
Η λειτουργία του συστήματος υπό συνθήκες υψηλής φόρτισης G και ακραίων γωνιών προσβολής απαιτεί χρόνια πειραματικών ελέγχων, με την Τουρκία να έχει κατασκευάσει μέχρι στιγμής μόνο 6 πρωτότυπα μοντέλα για αξιολόγηση.
Τι σημαίνει η εξέλιξη αυτή για το μαχητικό KAAN;
Η ενσωμάτωση του κινητήρα Güçhan στο KAAN διασφαλίζει την πλήρη προωστική αυτονομία του αεροσκάφους, εξαλείφοντας την εξάρτηση από ξένους προμηθευτές (όπως οι κινητήρες F110 της GE). Επιπλέον, παρέχει τα ενεργειακά περιθώρια για την υποστήριξη προηγμένων ραντάρ AESA και συστημάτων ηλεκτρονικού πολέμου.
Το πρόγραμμα KAAN αντιμετώπιζε εξαρχής το εμπόδιο της εξεύρεσης ενός αξιόπιστου, πανίσχυρου κινητήρα, καθώς οι διεθνείς περιορισμοί εξοπλισμών καθιστούσαν επισφαλή τη μόνιμη προμήθεια ξένων συστημάτων.
Με την πιθανή ολοκλήρωση της ανάπτυξης του Güçhan, η Τουρκία μεταβαίνει από τη φάση της συναρμολόγησης ή της εξασφάλισης αδειών κατασκευής στην πλήρη πνευματική ιδιοκτησία. Αυτό επιτρέπει στην αμυντική βιομηχανία της χώρας να εξάγει το μελλοντικό της μαχητικό χωρίς πιστοποιητικά τελικού χρήστη από τρίτα κράτη, διευρύνοντας τις εμπορικές της προοπτικές.
Από το μοντέλο έως τις πετυχημένες δοκιμές υπάρχει τεράστια απόσταση
Η δημιουργία του Güçhan επιταχύνει το πρόγραμμα του τουρκικού KAAN, απαντώντας εμμέσως στην απόκτηση των υπερσύγχρονων F-35 από την Ελληνική Πολεμική Αεροπορία. Εάν η Τουρκία πετύχει τη μαζική παραγωγή, θα αποκτήσει στρατηγικό πλεονέκτημα πλήρους αεροπορικής αυτονομίας, επηρεάζοντας το ισοζύγιο δυνάμεων. Αυτό όμως παραμένει ένα μεγάλο «εάν», διότι η ανάπτυξη ενός τόσο φιλόδοξου κινητήρα δεν είναι καθόλου εύκολη υπόθεση και αυτό που παρουσιάστηκε στην έκθεση της Κων/πολης δεν ήταν παρά ένα στατικό μοντέλο.
Από το μοντέλο έως τις πετυχημένες δοκιμές του πραγματικού κινητήρα υπάρχει τεράστια απόσταση.
Από την άλλη πλευρά, η ανάπτυξη του Güçhan καταδεικνύει τη συστηματική προσέγγιση της Τουρκίας προς την πλήρη κατασκευαστική αυτονομία. Ακόμα και αν το KAAN καθυστερήσει να εισέλθει σε πλήρη επιχειρησιακή δράση ή τελικά αποτύχει, η τεχνογνωσία της διαχείρισης τόσο υψηλής ώσης και της κατασκευής μονοκρυσταλλικών κραμάτων παραμένει στην εγχώρια βιομηχανία.
Το σίγουρο είναι ότι οι πιθανοί αγοραστές του ΚΑΑΝ τα έχουν υπόψιν τους όλα αυτά και η τουρκική επιτυχία δεν είναι καθόλου σίγουρη. Γιαυτό και οι παράλληλες πιέσεις για παύση των αμερικανικών κυρώσεων και επανασυμμετοχή στο πρόγραμμα F-35.
