Χωρίς απτή πρόοδο ολοκληρώθηκαν οι τελευταίες επαφές μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, την ώρα που οι εχθροπραξίες επανέρχονται στο προσκήνιο τόσο στον Κόλπο όσο και στον Λίβανο, αυξάνοντας την ανησυχία για νέα γενίκευση της σύγκρουσης.
Ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί δήλωσε ότι στις συνομιλίες με την αμερικανική πλευρά «δεν σημειώθηκε καμία απτή πρόοδος», παρά την ανταλλαγή μηνυμάτων για την ανάγκη να τερματιστούν οι επιθέσεις κατά της Βηρυτού. Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας προειδοποίησε ότι οποιαδήποτε επίθεση κατά της λιβανικής πρωτεύουσας θα οδηγούσε σε «επανέναρξη του πολέμου σε μεγάλη κλίμακα», αναφερόμενος στα ισραηλινά πλήγματα κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο.
Οι δηλώσεις της Τεχεράνης έρχονται σε αντίθεση με την εικόνα που επιχείρησε να μεταφέρει ο Ντόναλντ Τραμπ από το Οβάλ Γραφείο. Ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι, σύμφωνα με την ενημέρωση που έχει, «οι διαπραγματεύσεις πάνε πολύ καλά», αφήνοντας ανοικτό ακόμη και το ενδεχόμενο συμφωνίας μέσα στο Σαββατοκύριακο. Παράλληλα, ανέφερε ότι επιθυμεί να διαχωρίσει τις συνομιλίες για τον Λίβανο από εκείνες για το Ιράν, μια προσέγγιση που η Τεχεράνη απορρίπτει.
Το αγκάθι του εμπλουτισμένου ουρανίου
Στο διπλωματικό πεδίο, ένα από τα βασικά εμπόδια παραμένει το ζήτημα του ιρανικού ουρανίου που έχει εμπλουτιστεί σε υψηλό ποσοστό. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, μιλώντας ενώπιον επιτροπής του Κογκρέσου, ανέφερε ότι το θέμα έχει τεθεί με σαφήνεια στην Τεχεράνη, προσθέτοντας πάντως ότι η ιρανική πλευρά «δεν έχει δώσει πράσινο φως» για σχετική συμφωνία.
Η τύχη των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου θεωρείται κρίσιμο σημείο για οποιαδήποτε συνολική διευθέτηση. Χωρίς πρόοδο στο συγκεκριμένο ζήτημα, οι πιθανότητες ουσιαστικής συμφωνίας παραμένουν περιορισμένες, παρά τις προσπάθειες της Ουάσιγκτον να εμφανίσει τις διαπραγματεύσεις ζωντανές.
Την ίδια ώρα, η αμερικανική Βουλή των Αντιπροσώπων ενέκρινε κείμενο που ζητά την απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από τη Μέση Ανατολή. Η κίνηση έχει κυρίως συμβολική σημασία, καθώς ακόμη και αν εγκριθεί από τη Γερουσία, θεωρείται απίθανο να εφαρμοστεί λόγω του προεδρικού βέτο.
Πλήγματα στο Κουβέιτ και ένταση γύρω από το Ορμούζ
Η κατάσταση επιδεινώθηκε περαιτέρω μετά τις καταγγελίες του Κουβέιτ ότι το Ιράν έπληξε το αεροδρόμιο του μικρού εμιράτου, προκαλώντας τον θάνατο ενός Ινδού υπηκόου και τον τραυματισμό άλλων 63 ανθρώπων. Πρόκειται για την πρώτη γνωστή φονική επίθεση από τότε που τέθηκε σε εφαρμογή η κατάπαυση του πυρός της 8ης Μαΐου.
Οι Φρουροί της Επανάστασης διέψευσαν ότι ευθύνονται για την επίθεση, υποστηρίζοντας ότι το αεροδρόμιο επλήγη κατά λάθος από σύστημα αντιαεροπορικής άμυνας Patriot. Ωστόσο, οι αρχές του Κουβέιτ ανέφεραν ότι η χώρα βρέθηκε στο στόχαστρο 13 βαλλιστικών πυραύλων και 17 drones που εξαπολύθηκαν από το Ιράν.
Παράλληλα, οι εχθροπραξίες πυκνώνουν γύρω από το Στενό του Ορμούζ, τη θαλάσσια αρτηρία στρατηγικής σημασίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων, την οποία το Ιράν έχει κλείσει de facto. Η εξέλιξη αυτή εντείνει τους φόβους για διαταραχές στις ροές πετρελαίου και φυσικού αερίου από τον Περσικό Κόλπο προς τις διεθνείς αγορές.
Σύμφωνα με το μεικτό διοικητήριο των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων, το Ιράν φέρεται να στοχοποίησε και το Μπαχρέιν με πυραύλους. Σε απάντηση, οι αμερικανικές δυνάμεις πραγματοποίησαν πλήγματα στο ιρανικό νησί Κεσμ, επικαλούμενες το δικαίωμα νόμιμης άμυνας.
Από την πλευρά τους, οι Φρουροί της Επανάστασης ανέφεραν ότι έβαλαν στο στόχαστρο αμερικανική βάση στο Κουβέιτ και το αρχηγείο του 5ου Στόλου των ΗΠΑ με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, ενώ υποστήριξαν ότι στοχοποίησαν και πλοίο συνδεόμενο με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Η Τεχεράνη κατηγόρησε το Κουβέιτ και το Μπαχρέιν ότι επιτρέπουν στις ΗΠΑ να χρησιμοποιούν τα εδάφη τους για επιχειρήσεις, κατηγορία που το Κουβέιτ απέρριψε. Το εμιράτο ανακοίνωσε μάλιστα την απέλαση δύο διπλωματών που υπηρετούσαν στην ιρανική πρεσβεία.
Νευρικότητα στο πετρέλαιο
Η αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή διατηρεί έντονη τη νευρικότητα στις αγορές πετρελαίου, με τις τιμές να κινούνται κοντά στα υψηλά επίπεδα που είχαν διαμορφωθεί μετά την κλιμάκωση της έντασης.
Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Brent υποχωρούσαν νωρίτερα κατά 78 σεντς ή 0,80%, στα 97,03 δολάρια το βαρέλι. Το αμερικανικό αργό West Texas Intermediate κατέγραφε πτώση 66 σεντς ή 0,66%, στα 95,36 δολάρια το βαρέλι, περιορίζοντας τα κέρδη που είχε σημειώσει νωρίτερα μέσα στην εβδομάδα.
Τόσο το Brent όσο και το WTI είχαν ενισχυθεί περίπου 2% την Τετάρτη, μετά την αναζωπύρωση των εχθροπραξιών στη Μέση Ανατολή, στις οποίες περιλαμβάνονταν ιρανικές επιθέσεις στο Κουβέιτ και αμερικανικά στρατιωτικά πλήγματα κοντά στα Στενά του Ορμούζ.
Η αγορά παραμένει ιδιαίτερα ευαίσθητη στις εξελίξεις γύρω από το Ορμούζ, καθώς από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνά σημαντικό μέρος των παγκόσμιων εξαγωγών πετρελαίου. Οποιαδήποτε παρατεταμένη διαταραχή στις ροές θα μπορούσε να ενισχύσει περαιτέρω τις πιέσεις στις τιμές και να αναζωπυρώσει τις ανησυχίες για τον πληθωρισμό διεθνώς.
Εύθραυστη κατάπαυση στον Λίβανο
Στον Λίβανο, Ισραήλ και Λίβανος συμφώνησαν στην Ουάσιγκτον να εφαρμοστεί νέα κατάπαυση του πυρός και να δημιουργηθούν πιλοτικές ζώνες υπό τον αποκλειστικό έλεγχο του λιβανικού στρατού, έπειτα από δύο ημέρες συνομιλιών υπό την αιγίδα των ΗΠΑ.
Ωστόσο, η συμφωνία παραμένει εξαιρετικά εύθραυστη, καθώς εξαρτάται από το αν θα τηρηθεί κατάπαυση του πυρός και από τη Χεζμπολάχ. Λίγο πριν από την ανακοίνωση της παράτασης της κατάπαυσης, ισραηλινοί βομβαρδισμοί είχαν προκαλέσει τον θάνατο εννέα ανθρώπων στη λιβανική επικράτεια, ενώ στη συνέχεια μεταδόθηκε ότι σκοτώθηκε ακόμη ένας διασώστης.
Ο ισραηλινός στρατός ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε «εχθρικό αεροσκάφος» και δύο βλήματα που προέρχονταν από τον Λίβανο, με τη Χεζμπολάχ να αναλαμβάνει την ευθύνη για την επίθεση κατά του ισραηλινού εδάφους.
Ο υπουργός Άμυνας του Ισραήλ, Ίσραελ Κατς, ξεκαθάρισε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα συνεχίσουν προς το παρόν τις χερσαίες επιχειρήσεις στο νότιο Λίβανο και ότι οι κάτοικοι που έχουν απομακρυνθεί από τις περιοχές τους δεν θα μπορούν να επιστρέψουν. Σύμφωνα με τον ίδιο, τα ισραηλινά στρατεύματα θα παραμείνουν στη λεγόμενη ζώνη ασφαλείας, συμπεριλαμβανομένης της περιοχής του Κάστρου Μποφόρ.
Ο Κατς υποστήριξε ότι το Ισραήλ θα συνεχίσει να καταστρέφει «τρομοκρατικές υποδομές» στην περιοχή και ότι διατηρεί, με την υποστήριξη των ΗΠΑ, ελευθερία δράσης ώστε να πλήττει τη Βηρυτό ως απάντηση σε επιθέσεις κατά ισραηλινών κοινοτήτων και ισραηλινού εδάφους.
Κίνδυνος ευρύτερης ανάφλεξης
Η εικόνα που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή παραμένει ιδιαίτερα ασταθής. Από τη μία πλευρά, οι ΗΠΑ επιχειρούν να κρατήσουν ανοικτό τον δίαυλο διαπραγμάτευσης με την Τεχεράνη και να διατηρήσουν σε ισχύ την κατάπαυση του πυρός στον Λίβανο. Από την άλλη, οι εξελίξεις στο πεδίο δείχνουν ότι η στρατιωτική κλιμάκωση συνεχίζεται, με επιθέσεις στον Κόλπο, πλήγματα κοντά στο Ορμούζ και συνεχιζόμενες επιχειρήσεις στο νότιο Λίβανο.
Η αντίφαση ανάμεσα στις δηλώσεις της Ουάσιγκτον περί προόδου και στην εκτίμηση της Τεχεράνης ότι δεν υπάρχει ουσιαστικό αποτέλεσμα στις συνομιλίες αποτυπώνει το βάθος του διπλωματικού αδιεξόδου. Όσο παραμένουν ανοιχτά τα μέτωπα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, του Λιβάνου και της ασφάλειας των θαλάσσιων οδών στον Κόλπο, ο κίνδυνος μιας ευρύτερης ανάφλεξης δύσκολα μπορεί να αποκλειστεί.
