Πριν τρεις και πλέον μήνες, κατά την έναρξη των αμερικανοϊσραηλινών αεροπορικών πληγμάτων κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ έθετε μια σειρά από φιλόδοξους στόχους οι οποίοι ξεκινούσαν από την αποδυνάμωση του ιρανικού πυραυλικού οπλοστασίου κι έφταναν ως την οριστική αποτροπή της απόκτησης πυρηνικών όπλων από την Τεχεράνη.
Με την προκαταρκτική ειρηνευτική συμφωνία Ιράν – ΗΠΑ να είναι ήδη σε ισχύ κι εν αναμονή της υπογραφής της συμφωνίας-πλαισίου τις επόμενες ημέρες, το κρίσιμο ερώτημα που θέτει και επιχειρεί να απαντήσει το Reuters είναι: ποια είναι τα πραγματικά αποτελέσματα της στρατιωτικής εκστρατείας των ΗΠΑ και των συμμάχων τους;
Σημαντικές απώλειες σε πυραύλους και drones
Πριν τον πόλεμο, το Ιράν διέθετε το μεγαλύτερο οπλοστάσιο βαλλιστικών πυραύλων στη Μέση Ανατολή, που σύμφωνα με εκτιμήσεις περιλάμβανε από 2.500 ως 6.000 πυραύλους διαφόρων τύπων. Παράλληλα, αποτελούσε έναν από τους βασικούς παραγωγούς drones μεγάλου βεληνεκούς, όπως τα drones Shahed.
Σύμφωνα με αμερικανικές εκτιμήσεις, μέσα στον πρώτο μήνα των επιχειρήσεων καταστράφηκε το ένα τρίτο του πυραυλικού αποθέματος του Ιράν, ενώ σημαντικό μέρος του υπόλοιπου είχε υποστεί ζημιές ή τεθεί εκτός επιχειρησιακής χρήσης.
Ο διοικητής των αμερικανικών ναυτικών δυνάμεων στην περιοχή, ναύαρχος Μπραντ Κούπερ, υποστήριξε απευθυνόμενος στο Κογκρέσο ότι η δυνατότητα του Ιράν να παράγει και να αποθηκεύει πυραύλους και drones έχει πάει αρκετά χρόνια πίσω. Σύμφωνα με τον Αμερικανό ναύαρχο, περισσότερα από 1.500 βλήματα και 6.000 drones αναχαιτίστηκαν κατά τη διάρκεια της σύγκρουσης.
Παρά τις απώλειες, η Τεχεράνη εξακολουθεί να διαθέτει δυνατότητες πλήγματος σε περιφερειακούς στόχους, όπως φάνηκε από τις πρόσφατες επιθέσεις εναντίον του Κουβέιτ, του Μπαχρέιν και του Ισραήλ.
Το Ιράν έχασε στρατιωτική ισχύ αλλά δεν συνετρίβη
Οι ΗΠΑ υποστηρίζουν ότι πέτυχαν σοβαρό πλήγμα στις συμβατικές στρατιωτικές δυνατότητες του Ιράν.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσίασε ο ναύαρχος Κούπερ, καταστράφηκαν 161 ιρανικά πολεμικά πλοία, ενώ το 82% των συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας τέθηκε εκτός λειτουργίας. Παράλληλα, η ιρανική Πολεμική Αεροπορία, η οποία πραγματοποιούσε έως και 100 εξόδους ημερησίως πριν από τον πόλεμο, φέρεται να έχει ουσιαστικά αδρανοποιηθεί.
Ωστόσο, το Ιράν διατήρησε τη δυνατότητα να επηρεάζει τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και με τη χρήση ταχύπλοων σκαφών, ναρκών και πυραυλακάτων προκάλεσε σοβαρές καθυστερήσεις στη διέλευση εμπορικών πλοίων που μεταφέρουν περίπου το 20% των παγκόσμιων προμηθειών πετρελαίου και φυσικού αερίου.
Ανοιχτό το θέμα των πυρηνικών
Παρά την έκταση των βομβαρδισμών, ο βασικός στόχος της Ουάσιγκτον —η αποτροπή της απόκτησης πυρηνικού όπλου από το Ιράν— δεν φαίνεται να έχει επιτευχθεί πλήρως.
Αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών εξακολουθούν να εκτιμούν ότι η Τεχεράνη θα μπορούσε να αναπτύξει πυρηνικά όπλα σε διάστημα μικρότερο του ενός έτους, εκτίμηση που δεν διαφέρει ουσιαστικά από εκείνη που είχε διατυπωθεί μετά τα πλήγματα στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιουνίου 2025.
Το ζήτημα του εμπλουτισμένου ουρανίου αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά σημεία τριβής στις επικείμενες διαπραγματεύσεις. Ο Τραμπ ζητά την απομάκρυνση των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου από το Ιράν, ενώ η ιρανική ηγεσία απορρίπτει κατηγορηματικά ένα τέτοιο ενδεχόμενο.
Αποδυναμωμένο το δίκτυο των ιρανικών συμμάχων
Ένας ακόμη στόχος της αμερικανικής στρατηγικής ήταν η αποδυνάμωση των οργανώσεων που στηρίζει το Ιράν στις γύρω χώρες, συγκεκριμένα στο Λίβανο, τη Γάζα, το Ιράκ και την Υεμένη.
Αν και η Τεχεράνη δεν έχει ανακοινώσει καμία αλλαγή πολιτικής ως προς τη στήριξή τους, οι αμερικανικές δυνάμεις εκτιμούν ότι η δυνατότητα εξοπλισμού και ανεφοδιασμού των οργανώσεων αυτών έχει περιοριστεί σημαντικά.
Η Χαμάς και οι Χούθι διαδραμάτισαν περιορισμένο ρόλο στη σύγκρουση, ενώ η Χεζμπολάχ ενεπλάκη άμεσα στις εχθροπραξίες από τις αρχές Μαρτίου, οδηγώντας σε ευρείας κλίμακας ισραηλινά αντίποινα στον Λίβανο με χιλιάδες θύματα και μαζικούς εκτοπισμούς.
Ωστόσο, αναλυτές επισημαίνουν ότι η αποδυνάμωση του δικτύου των συμμάχων του Ιράν είχε ξεκινήσει ήδη πριν από τον πόλεμο, εξαιτίας των επιχειρήσεων του Ισραήλ κατά της Χαμάς και της Χεζμπολάχ, της πτώσης του καθεστώτος Άσαντ στη Συρία και των οικονομικών πιέσεων που αντιμετωπίζει η Τεχεράνη.
Η αλλαγή καθεστώτος που δεν ήρθε ποτέ
Πριν από την έναρξη των επιχειρήσεων, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο πολιτικής ανατροπής στην Τεχεράνη, καλώντας τους Ιρανούς να εξεγερθούν κατά της ηγεσίας τους.
Παρά τις έξωθεν πιέσεις, το θεοκρατικό καθεστώς παρέμεινε ωστόσο στην εξουσία. Ο Αλί Χαμενεΐ αντικαταστάθηκε από τον γιο του, Μοτζταμπά Χαμενεΐ, εξέλιξη που ο Αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε ως μετάβαση σε ένα «νέο και πιο λογικό καθεστώς».
Τις τελευταίες εβδομάδες, πάντως, ο Τραμπ έχει περιορίσει τη ρητορική περί αλλαγής καθεστώτος, εστιάζοντας περισσότερο στη διπλωματική διαδικασία και στην εφαρμογή της ειρηνευτικής συμφωνίας.
