Χιλιάδες ταξιδιώτες που φθάνουν σε ευρωπαϊκά αεροδρόμια από χώρες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης έρχονται αντιμέτωποι με πολύωρες αναμονές, καθώς τίθεται σε πλήρη εφαρμογή το νέο ψηφιακό σύστημα ελέγχου εισόδου και εξόδου, γνωστό ως Entry/Exit System (EES).
Το σύστημα αντικαθιστά τη χειροκίνητη σφράγιση των διαβατηρίων για τους περισσότερους πολίτες τρίτων χωρών και βασίζεται στην ηλεκτρονική καταγραφή βιομετρικών στοιχείων, όπως δακτυλικά αποτυπώματα και εικόνες προσώπου. Αν και σχεδιάστηκε για να επιταχύνει τις διαδικασίες στα σύνορα, η εφαρμογή του έχει προκαλέσει σημαντικές δυσκολίες σε αρκετά αεροδρόμια.
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εκτιμά ότι περίπου είκοσι σημεία εισόδου στην Ευρώπη αντιμετωπίζουν προβλήματα σε συγκεκριμένες ώρες της ημέρας, εξαιτίας τεχνικών δυσλειτουργιών, ελλείψεων προσωπικού και του πρόσθετου χρόνου που απαιτείται για την πρώτη καταχώριση των ταξιδιωτών.
Ποιούς αφορά το σύστημα EES
Το EES αφορά πολίτες χωρών εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης που εισέρχονται στον χώρο Σένγκεν για διαμονή έως 90 ημερών, είτε χρειάζονται θεώρηση εισόδου είτε όχι. Κατά την πρώτη είσοδο καταγράφονται τα βιομετρικά στοιχεία και τα ταξιδιωτικά έγγραφα, ενώ στις επόμενες μετακινήσεις, για διάστημα έως τριών ετών, απαιτείται μόνο επιβεβαίωση των ήδη αποθηκευμένων δεδομένων.
Σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, όταν το σύστημα λειτουργεί ομαλά, η διαδικασία ολοκληρώνεται σε περίπου 70 δευτερόλεπτα. Ωστόσο, στην πράξη, οι μεγάλες αφίξεις επιβατών και οι τεχνικές δυσκολίες έχουν οδηγήσει σε σημαντικές καθυστερήσεις.
Η ένωση των ευρωπαϊκών αεροδρομίων αναφέρει ότι οι χρόνοι αναμονής στους συνοριακούς ελέγχους για επιβάτες εκτός Ευρωπαϊκής Ένωσης φθάνουν συχνά τις δύο ώρες, ενώ σε περιόδους αιχμής μπορεί να ξεπεράσουν ακόμη και τις πέντε ώρες. Ως αποτέλεσμα, αρκετοί ταξιδιώτες χάνουν τις ανταποκρίσεις τους, ενώ ορισμένες πτήσεις αναχωρούν με κενές θέσεις επειδή οι επιβάτες παραμένουν στις ουρές των ελέγχων.
Tρεις ώρες πριν την αναχώρηση
Αρκετές αεροπορικές εταιρείες χαμηλού κόστους έχουν ήδη συστήσει στους επιβάτες να προσέρχονται στα αεροδρόμια τουλάχιστον τρεις ώρες πριν από την αναχώρηση των πτήσεών τους.
Ο διευθυντής επιχειρήσεων της Ryanair, Νιλ ΜακΜάον, ζήτησε ακόμη και την προσωρινή αναστολή του νέου συστήματος, υποστηρίζοντας ότι οι επιβάτες δεν πρέπει να μετατρέπονται σε «πειραματόζωα» ενός συστήματος που δεν έχει ακόμη λειτουργήσει αποτελεσματικά.
Ανάλογες ανησυχίες έχουν εκφράσει και διαχειριστές μεγάλων αεροδρομίων, οι οποίοι προειδοποιούν ότι, χωρίς μεγαλύτερη ευελιξία στη λειτουργία του συστήματος, υπάρχει κίνδυνος σοβαρών προβλημάτων κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού.
Δεν αναστέλλεται η εφαρμογή του νέου συστήματος
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, πάντως, απορρίπτει το ενδεχόμενο αναστολής της εφαρμογής του EES. Επισημαίνει ότι οι συνοριακές αρχές έχουν ήδη τη δυνατότητα να διακόπτουν προσωρινά τη συλλογή βιομετρικών στοιχείων όταν αυτό κρίνεται αναγκαίο, ενώ εκτιμά ότι σημαντικό μέρος των καθυστερήσεων οφείλεται στον μεγάλο αριθμό πτήσεων που φθάνουν ταυτόχρονα και στην ανεπαρκή οργάνωση των ουρών σε ορισμένα αεροδρόμια.
Για την επιτάχυνση της διαδικασίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει αναπτύξει και ειδική εφαρμογή για κινητά τηλέφωνα, μέσω της οποίας οι ταξιδιώτες μπορούν να πραγματοποιούν μέρος της προεγγραφής πριν από το ταξίδι τους. Η εφαρμογή χρησιμοποιείται ήδη στην Πορτογαλία και τη Σουηδία, ενώ αρκετές ακόμη χώρες προετοιμάζονται να την υιοθετήσουν.
Η εφαρμογή του EES αποτελεί μέρος της ευρύτερης στρατηγικής της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ενίσχυση της ασφάλειας στα εξωτερικά σύνορα. Βασικός στόχος είναι η αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, της χρήσης πλαστών ταξιδιωτικών εγγράφων και της παραμονής ταξιδιωτών πέραν του επιτρεπόμενου χρονικού ορίου.
Το επόμενο βήμα θα είναι η εφαρμογή του νέου συστήματος ηλεκτρονικής ταξιδιωτικής άδειας ETIAS, το οποίο θα απαιτεί ηλεκτρονική προέγκριση για πολίτες δεκάδων χωρών που σήμερα ταξιδεύουν στην Ευρώπη χωρίς θεώρηση εισόδου.
