Σε νέα, επικίνδυνη φάση εισέρχεται η κρίση στη Μέση Ανατολή, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες εξαπέλυσαν για τρίτη συνεχόμενη νύχτα επιθέσεις εναντίον του Ιράν, με την Τεχεράνη να απαντά πλήττοντας στόχους σε χώρες του Κόλπου και δύο δεξαμενόπλοια που διέσχιζαν τα Στενά του Ορμούζ.
Σύμφωνα με τον Guardian, οι αμερικανικές επιχειρήσεις άρχισαν κατόπιν εντολής του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος είχε προειδοποιήσει λίγες ώρες νωρίτερα ότι το Ιράν θα δεχόταν «πολύ σκληρά» πλήγματα. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ ανακοίνωσε ότι η επιχείρηση διήρκεσε πέντε ώρες και επικεντρώθηκε σε στρατιωτικούς στόχους σε διάφορες περιοχές της ιρανικής επικράτειας.
Η CENTCOM ανέφερε ότι επλήγησαν εγκαταστάσεις στο Μπουσέρ, στο Τσαμπαχάρ, στο Τζασκ, στο Κοναράκ, στο νησί Αμπού Μούσα και στο Μπαντάρ Αμπάς. Στο στόχαστρο βρέθηκαν παράκτια αμυντικά συστήματα, πυραυλικές εγκαταστάσεις, μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ναυτικές υποδομές.
Κατά την Ουάσιγκτον, στόχος των επιχειρήσεων ήταν να περιοριστεί η δυνατότητα του Ιράν να επιτίθεται σε εμπορικά πλοία στην περιοχή.
Το Ιράν εκτόξευσε πυραύλους κρουζ κατά δύο δεξαμενόπλοιων
Την ίδια ώρα, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κατηγόρησαν το Ιράν ότι εκτόξευσε δύο πυραύλους κρουζ κατά των δεξαμενόπλοιων Mombasa και Al Bahiyah, τα οποία κινούνταν στη νότια λωρίδα του Ορμούζ, εντός των χωρικών υδάτων του Ομάν.
Από την επίθεση σκοτώθηκε ένας Ινδός ναυτικός, ενώ τραυματίστηκαν ακόμη οκτώ μέλη των πληρωμάτων, έξι Ινδοί και δύο Ουκρανοί. Και στα δύο πλοία εκδηλώθηκαν πυρκαγιές, οι οποίες τέθηκαν υπό έλεγχο, σύμφωνα με τις αρχές των Εμιράτων.
Οι Φρουροί της Επανάστασης ανέλαβαν την ευθύνη για τα πλήγματα, υποστηρίζοντας ότι τα δεξαμενόπλοια είχαν αγνοήσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις και επιχείρησαν να περάσουν από περιοχή που είχε χαρακτηριστεί ναρκοθετημένη.
Το υπουργείο Άμυνας των ΗΑΕ προειδοποίησε ότι η χώρα διατηρεί το δικαίωμα να απαντήσει και να λάβει όλα τα αναγκαία μέτρα για την προστασία της επικράτειας, των πολιτών και των κατοίκων της.
Η μάχη για τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ
Στο επίκεντρο της σύγκρουσης βρίσκεται πλέον ο έλεγχος μιας από τις σημαντικότερες ενεργειακές οδούς του πλανήτη. Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ επαναφέρουν τον αποκλεισμό της ιρανικής ναυτιλίας, υποστηρίζοντας ότι το πέρασμα θα παραμείνει ανοιχτό «με ή χωρίς το Ιράν». Παράλληλα, ανέφερε ότι η Ουάσιγκτον σκοπεύει να επιβάλει τέλος ύψους 20% επί της αξίας των φορτίων, προκειμένου να καλύπτονται τα έξοδα ασφάλειας και προστασίας των πλοίων.
Όπως σημειώνει το Associated Press, μια τέτοια κίνηση θα αποτελούσε σημαντική απόκλιση από την πάγια αμερικανική πολιτική υπέρ της ελεύθερης ναυσιπλοΐας. Η επιβολή τελών από τις ΗΠΑ ή το Ιράν θα μπορούσε να προκαλέσει περαιτέρω εντάσεις και ευρύτερες αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία.
Η ιρανική ηγεσία απέρριψε τις αμερικανικές θέσεις. Η ανώτατη κοινή στρατιωτική διοίκηση της χώρας υποστήριξε ότι η Ουάσιγκτον δεν έχει κανέναν ρόλο στον καθορισμό του μέλλοντος της πλωτής οδού και δεν θα της επιτραπεί να παρέμβει.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αρακτσί, δήλωσε μέσω της πλατφόρμας X ότι η Τεχεράνη θα παραμείνει «για πάντα» ο φύλακας των Στενών, σχολιάζοντας σκωπτικά την πρόταση Τραμπ για τέλος 20%.
Αντίποινα Ιράν σε Μπαχρέιν και Ιορδανία
Οι αμερικανικές επιθέσεις συνοδεύτηκαν από νέο κύμα ιρανικών αντιποίνων στην περιοχή.
Στο Μπαχρέιν ήχησαν επανειλημμένα σειρήνες προειδοποίησης για πυραυλική επίθεση, με τις αρχές να καλούν τους πολίτες να αναζητήσουν καταφύγιο. Δεν υπήρξαν άμεσες πληροφορίες για θύματα ή ζημιές.
Οι Φρουροί της Επανάστασης υποστήριξαν ότι έπληξαν αμερικανικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις, μεταξύ των οποίων ένα ραντάρ Patriot και συστήματα που συνδέονται με τον Πέμπτο Στόλο των ΗΠΑ. Οι ισχυρισμοί αυτοί δεν είχαν επιβεβαιωθεί ανεξάρτητα.
Παράλληλα, ο στρατός της Ιορδανίας ανακοίνωσε ότι αναχαίτισε τέσσερις ιρανικούς πυραύλους. Η χώρα φιλοξενεί αμερικανικές δυνάμεις και στρατιωτικά αεροσκάφη, γεγονός που την έχει καταστήσει στόχο της Τεχεράνης τις τελευταίες ημέρες.
Οι αμερικανικές διπλωματικές αποστολές στο Άμπου Ντάμπι και στο Ντουμπάι ακύρωσαν τα προγραμματισμένα προξενικά ραντεβού έως την Τετάρτη, επικαλούμενες την επιδείνωση της κατάστασης ασφαλείας.
Σε κρίση η συμφωνία ΗΠΑ–Ιράν
Η Τεχεράνη αναγνωρίζει πλέον ότι το μνημόνιο κατανόησης με τις Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκεται σε οριακό σημείο. Ο εκπρόσωπος του ιρανικού υπουργείου Εξωτερικών, Εσμαΐλ Μπαγαεΐ, δήλωσε ότι «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία» πως η συμφωνία διέρχεται κρίση, υποστηρίζοντας ωστόσο ότι το Ιράν δεν ήταν εκείνο που παραβίασε πρώτο τις δεσμεύσεις του.
Σύμφωνα με το Γαλλικό Πρακτορείο, οι επαφές με το Κατάρ, το Πακιστάν και το Ομάν συνεχίζονται, με στόχο να αποτραπεί περαιτέρω επιδείνωση της κατάστασης. Η αρχική συμφωνία προέβλεπε την πλήρη επαναλειτουργία του θαλάσσιου περάσματος, όμως η Τεχεράνη ανακοίνωσε την Κυριακή ότι το κλείνει εκ νέου μέχρι νεοτέρας.
Ο Μοχσέν Ρεζαεΐ, σύμβουλος στρατιωτικών υποθέσεων του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, χαρακτήρισε το Ορμούζ «σημαντικότερο από δεκάδες ατομικές βόμβες», διαμηνύοντας ότι η Ισλαμική Δημοκρατία θα το προστατεύσει.
Ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι οι τελευταίοι αμερικανικοί βομβαρδισμοί επικεντρώθηκαν σε περιοχές του δυτικού και του νότιου Ιράν, μεταξύ των οποίων το νησί Κεσμ, το Μπαντάρ Αμπάς και η επαρχία Χουζεστάν, κοντά στα σύνορα με το Ιράκ.
Σύμφωνα με καταμέτρηση του AFP, η οποία βασίζεται σε επίσημες ανακοινώσεις και δημοσιεύματα ιρανικών μέσων, τουλάχιστον 25 άνθρωποι έχουν σκοτωθεί στη χώρα από την περασμένη Τετάρτη.
Πιέσεις σε πετρέλαιο και διεθνείς αγορές
Οι εξελίξεις ενίσχυσαν τους φόβους για την ασφάλεια των ενεργειακών μεταφορών, οδηγώντας υψηλότερα τις τιμές του πετρελαίου και ασκώντας πιέσεις στις χρηματιστηριακές αγορές.
Το Brent ξεπέρασε τα 84 δολάρια το βαρέλι, φθάνοντας ενδοσυνεδριακά έως τα 85,64 δολάρια, στο υψηλότερο επίπεδο από τα μέσα Ιουνίου, ενώ το αμερικανικό αργό κινήθηκε κοντά στα 80 δολάρια. Στην προηγούμενη συνεδρίαση, το Brent είχε ενισχυθεί περισσότερο από 9%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο από το 2020.
Οι πιέσεις επεκτάθηκαν στη Wall Street, με τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Dow Jones να υποχωρούν κατά 187 μονάδες ή 0,4%. Τα futures του S&P 500 και του Nasdaq 100 σημείωναν απώλειες 0,3% και 0,4% αντίστοιχα. Την προηγούμενη ημέρα, ο S&P 500 είχε χάσει 0,8%, ο Nasdaq Composite 1,6% και ο Dow Jones περίπου 0,3%.
Μεικτή ήταν η εικόνα στις αγορές της Ασίας. Ο Nikkei 225 ενισχύθηκε κατά 0,15% και ο Kospi της Νότιας Κορέας κατά 1,24%, ενώ ο Kosdaq υποχώρησε κατά 1,75% και ο Hang Seng στο Χονγκ Κονγκ κατά 0,54%.
Ισχυρές απώλειες, άνω του 8%, κατέγραφε η μετοχή της SK Hynix, λόγω κατοχύρωσης κερδών και της ευρύτερης αποστροφής των επενδυτών προς το ρίσκο.
Η τιμή spot του χρυσού αυξήθηκε κατά 0,4%, στα 4.015,82 δολάρια ανά ουγγιά, ενώ η απόδοση του αμερικανικού δεκαετούς ομολόγου ενισχύθηκε στο 4,626%. Οι επενδυτές ανησυχούν ότι η άνοδος του ενεργειακού κόστους θα μπορούσε να διατηρήσει τον πληθωρισμό σε υψηλά επίπεδα και να επηρεάσει τις επόμενες αποφάσεις της Federal Reserve.
