Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, ανακοίνωσε πώς παίρνει πίσω τη χτεσινή απόφασή του για επιβολή τελών 20% σε όλα τα φορτία πλοίων που διασχίζουν τα στενά του Ορμούζ και το αντικαθιστά με εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες που θα συνάψουν τα διάφορα κράτη του Κόλπου με τις ΗΠΑ.
«Το πετρέλαιο ρέει όπως ποτέ άλλοτε, χάρη στην εκπληκτική δύναμη των Ενόπλων Δυνάμεων των ΗΠΑ» αναφέρει ο Τραμπ στο Truth Social, κάνοντας ειδική μνεία «στον Υπουργό Πολέμου, Πιτ Χέγκσεθ, στον αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, Νταν Κέιν, και στον Διοικητή της CENTCOM, Ναύαρχο Μπραντ Κούπερ», συνέχισε.
«Χάρη σε αυτούς, και σε όλα τα μέλη του πιο ισχυρού στρατού στον κόσμο, ΜΑΚΡΑΝ, τα Στενά του Ορμούζ είναι ανοιχτά σε ΟΛΑ τα πλοία – εκτός από [αυτά] του Ιράν – και αυτό οφείλεται στην βίαιη και κακόβουλη ηγεσία του που ψεύδεται, η οποία οδηγεί [το Ιράν] στο μονοπάτι της ΟΛΙΚΗΣ ΚΑΤΑΣΤΡΟΦΗΣ», γράφει ο Τραμπ.
Επομένως, συνεχίζει «θα επιβάλουμε ΠΛΗΡΗ αποκλεισμό, αλλά μόνο σε πλοία που πλέουν προς και από ιρανικά λιμάνια ή που μεταφέρουν οτιδήποτε σχετίζεται με ιρανικό φορτίο».
«Με βάση τις εξαιρετικά παραγωγικές συνομιλίες που είχα με ηγέτες της Μέσης Ανατολής, αποφάσισα να αντικαταστήσω το τέλος αποζημίωσης 20% των Ηνωμένων Πολιτειών με εμπορικές και επενδυτικές συμφωνίες που θα συνάψουν τα διάφορα κράτη του Κόλπου με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτές οι επενδύσεις θα είναι ΤΕΡΑΣΤΙΕΣ, αλλά, ταυτόχρονα, εξαιρετικά επωφελείς για τα κράτη αυτά και το μέλλον τους. Όπως όλοι γνωρίζουν, έχουμε τη μεγαλύτερη επένδυση σε δολάρια στις Ηνωμένες Πολιτείες, από οποιαδήποτε χώρα στην ιστορία, αλλά αυτές οι νέες επενδύσεις θα αυξήσουν ακόμη περισσότερο αυτόν τον αριθμό, και θα δούμε εργοστάσια, μονάδες παραγωγής και εξοπλισμό να συρρέουν στις Ηνωμένες Πολιτείες σε ιστορικά επίπεδα, κάτι που θα δημιουργήσει επιπλέον εκατομμύρια ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΕΣ θέσεις εργασίας με υψηλές αποδοχές!», αναφέρει.
«Η Αμερική ΚΕΡΔΙΖΕΙ και πάλι, κερδίζει όπως ποτέ άλλοτε. Οι ημέρες που το Ιράν σκότωνε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους, συμπεριλαμβανομένων 52.000 διαδηλωτών, έχουν ΤΕΛΕΙΩΣΕΙ και, το πιο σημαντικό, ΤΟ ΙΡΑΝ ΔΕΝ ΘΑ ΑΠΟΚΤΗΣΕΙ ΠΟΤΕ ΠΥΡΗΝΙΚΟ ΟΠΛΟ!», καταλήγει ο Αμερικανός πρόεδρος.
Τι είχε προηγηθεί των νέων δηλώσεων Τραμπ
Οι Ηνωμένες Πολιτείες κλιμακώνουν εκ νέου την αντιπαράθεσή τους με το Ιράν, καθώς χθές Δευτέρα 13/7 ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ ανακοίνωσε την επαναφορά του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών πλοίων στα Στενά του Ορμούζ, ενώ παράλληλα πρότεινε την επιβολή τέλους 20% σε όλα τα υπόλοιπα φορτία που διέρχονται από τη στρατηγικής σημασίας θαλάσσια οδό – πριν αποσύρει αυτό το μέτρο σήμερα Τρίτη.
Ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα αναλάβουν τον ρόλο του «προστάτη» των Στενών του Ορμούζ, διαμηνύοντας πως η διέλευση θα παραμείνει ανοικτή «με ή χωρίς το Ιράν».
Σύμφωνα με την ανακοίνωσή του, τα ιρανικά πλοία δεν θα μπορούν να εισέρχονται ή να εξέρχονται από τα λιμάνια και τις παράκτιες περιοχές της χώρας, ενώ τα πλοία άλλων κρατών θα συνεχίσουν να διέρχονται υπό αμερικανική προστασία.
Παράλληλα, ο Αμερικανός πρόεδρος υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ θα πρέπει να αποζημιώνονται για τη διασφάλιση της ναυσιπλοΐας, προτείνοντας την επιβολή τέλους ίσου με το 20% της αξίας όλων των φορτίων που μεταφέρονται μέσω των Στενών – πριν το πάρει σήμερα πίσω και το αντικαταστήσει με άλλους όρους.
Ο Λευκός Οίκος δεν είχε καν διευκρινίσει με ποιον τρόπο θα εφαρμοζόταν το μέτρο, ποιος θα εισπράττει τα ποσά ή εάν έχουν προηγηθεί διαβουλεύσεις με τις χώρες του Κόλπου και τους διεθνείς συμμάχους των ΗΠΑ.
Νέος αμερικανικός ναυτικός αποκλεισμός και αεροπορικές επιδρομές κατά ιρανικών στόχων
Την ίδια στιγμή, η Κεντρική Διοίκηση των αμερικανικών ενόπλων δυνάμεων (CENTCOM) ανακοίνωσε ότι από το απόγευμα της Τρίτης επανεκκινεί ο αποκλεισμός της θαλάσσιας κυκλοφορίας προς και από τα ιρανικά λιμάνια. Παράλληλα γνωστοποίησε ότι ολοκληρώθηκε νέα σειρά αεροπορικών επιδρομών διάρκειας πέντε ωρών, με στόχο –όπως αναφέρει– τη μείωση της δυνατότητας του Ιράν να επιτίθεται κατά εμπορικών πλοίων.
Ο ίδιος ο Τραμπ δήλωσε ότι οι επιθέσεις επικεντρώθηκαν στις στρατιωτικές δυνατότητες της Τεχεράνης που σχετίζονται με τον έλεγχο και τις επιχειρήσεις στα Στενά του Ορμούζ.
Η αντίδραση των αγορών ήταν άμεση. Η τιμή του πετρελαίου Brent ξεπέρασε τα 85 δολάρια το βαρέλι για πρώτη φορά εδώ και έναν μήνα, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια άνοδο από τον Μάιο του 2020, καθώς οι επενδυτές ανησυχούν για πιθανές διαταραχές στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές.
Η ένταση αποτυπώθηκε και στο πεδίο. Το υπουργείο Άμυνας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων ανακοίνωσε ότι δύο δεξαμενόπλοια, τα Mombasa και Al Bahiyah, επλήγησαν από ιρανικούς πυραύλους cruise. Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, ένας Ινδός υπήκοος σκοτώθηκε και οκτώ ακόμη άνθρωποι τραυματίστηκαν.
Από την πλευρά του, το Ιράν ανακοίνωσε ότι μονάδες του Ναυτικού των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης πραγματοποίησαν επιθέσεις εναντίον αμερικανικών στρατιωτικών εγκαταστάσεων στη ναυτική βάση Τζουφαΐρ στο Μπαχρέιν, πλήττοντας –όπως υποστηρίζει– αποθήκες οπλισμού, κέντρο δορυφορικών επικοινωνιών και εγκαταστάσεις όπου διαμένει αμερικανικό προσωπικό.
Ιρανικές αντιδράσεις
Η Τεχεράνη θεωρεί ότι κάθε αμφισβήτηση του ελέγχου της στα Στενά παραβιάζει την προσωρινή συμφωνία αποκλιμάκωσης που είχε επιτευχθεί με την Ουάσιγκτον τον Ιούνιο. Η συμφωνία προέβλεπε περίοδο 60 ημερών διαπραγματεύσεων, κατά την οποία η εμπορική ναυσιπλοΐα θα διεξαγόταν χωρίς διόδια, ενώ το Ιράν θα εγγυόταν την ασφαλή διέλευση των πλοίων.
Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, απέρριψε τις αμερικανικές εξαγγελίες, δηλώνοντας ότι το Ιράν ήταν και θα παραμείνει ο πραγματικός «φύλακας» των Στενών του Ορμούζ, σχολιάζοντας ειρωνικά την πρόταση για τέλος 20% λέγοντας πως «είναι υπερβολικό, εμείς θα είμαστε πιο δίκαιοι».
Σύμφωνα με αναλυτές της ναυτιλιακής αγοράς, η εφαρμογή ενός τέτοιου τέλους θα ήταν εξαιρετικά δύσκολη στην πράξη. Υπολογίζεται ότι για ένα υπερδεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού πετρελαίου (VLCC), πλήρως φορτωμένο με τις σημερινές τιμές του πετρελαίου, το επιπλέον κόστος θα μπορούσε να φθάσει περίπου τα 30 έως 32 εκατ. δολάρια ανά διέλευση, ποσό πολλαπλάσιο από τα τέλη που κατά καιρούς έχει επιχειρήσει να επιβάλει το Ιράν.
Νομικοί επισημαίνουν επίσης ότι η αρχική πρόταση του Τραμπ προσκρούει στο διεθνές δίκαιο. Η Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας προβλέπει ότι τα πλοία έχουν δικαίωμα ελεύθερης διέλευσης από διεθνή στενά που χρησιμοποιούνται για τη διεθνή ναυσιπλοΐα και δεν μπορούν να επιβάλλονται γενικά τέλη διέλευσης, παρά μόνο χρεώσεις για συγκεκριμένες υπηρεσίες που παρέχονται σε μεμονωμένα πλοία. Στο ίδιο πνεύμα, ο Διεθνής Ναυτιλιακός Οργανισμός (IMO) έχει επαναλάβει ότι αντιτίθεται στην επιβολή τελών για τη διέλευση από διεθνή στενά.
