Οι καταστροφικές πυρκαγιές που σαρώνουν τη Γαλλία και την Ισπανία, σε συνδυασμό με το νέο κύμα ακραίας ζέστης που πλήττει τη Νοτιοδυτική Ευρώπη, πυροδοτούν μια οξεία πολιτική κρίση, πέρα από την υπάρχουσα περιβαλλοντική.
Ενώ δεκάδες χιλιάδες άνθρωποι χρειάστηκε να εγκαταλείψουν τις εστίες τους, τεράστιες εκτάσεις δασών παραδόθηκαν στις φλόγες και οι αρχές προειδοποιούν για νέες αναζωπυρώσεις, η περιορισμένη διαθεσιμότητα των αμφίβιων πυροσβεστικών αεροσκαφών Canadair έχει μετατραπεί σε πεδίο σφοδρής αντιπαράθεσης.
Η αντιπολίτευση σε Παρίσι και Μαδρίτη κατηγορεί τις κυβερνήσεις Μακρόν και Σάντσεθ για χρόνια υποεπένδυση στην εναέρια πυρόσβεση, φέρνοντας στο προσκήνιο τις αδυναμίες της ευρωπαϊκής πολιτικής προστασίας απέναντι σε μια εποχή όπου η κλιματική αλλαγή καθιστά τις δασικές πυρκαγιές συχνότερες, εντονότερες και δυσκολότερες στην αντιμετώπιση.
Στη Γαλλία, η αντιπολίτευση κατηγορεί τον πρόεδρο Εμανουέλ Μακρόν ότι δεν έθεσε ποτέ ως προτεραιότητα την ενίσχυση της εναέριας πυρόσβεσης, ενώ στην Ισπανία η κυβέρνηση του Πέδρο Σάντσεθ δέχεται πυρά για την παλαιότητα και τον περιορισμένο εκσυγχρονισμό του στόλου.
Η αντιπαράθεση τροφοδοτείται από το γεγονός ότι, ενώ η Γαλλία διαθέτει 12 Canadair, μόνο επτά μπορούν να επιχειρούν, καθώς τα υπόλοιπα βρίσκονται σε συντήρηση. Στην Ισπανία, από τα 14 αεροσκάφη του στόλου επιχειρούν μόνο οκτώ, με το παλαιότερο να έχει αποκτηθεί το 1987.
Το πρόβλημα με την παραγωγή των Canadair
Η παραγωγή των Canadair διακόπηκε το 2015 λόγω έλλειψης ζήτησης και επανεκκίνησε μόλις το 2022 από την καναδική De Havilland, όταν αρκετές ευρωπαϊκές χώρες υπέβαλαν νέες παραγγελίες. Ωστόσο, οι παραδόσεις καθυστερούν και τα νέα αεροσκάφη δεν αναμένεται να φτάσουν πριν από το 2028.
Η Γαλλία έχει παραγγείλει τέσσερα νέα Canadair, η Ισπανία επτά, ενώ η ίδια η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει προχωρήσει σε παραγγελία 12 αεροσκαφών για τη δημιουργία κοινού ευρωπαϊκού στόλου, οι τελευταίες μονάδες του οποίου αναμένονται στις αρχές της δεκαετίας του 2030.
Η Ελλάδα έχει παραγγείλει συνολικά 7 νέα De Havilland Canadair CL-515 (DHC-515), στο πλαίσιο της ανανέωσης του στόλου της. Σύμφωνα με τον σημερινό προγραμματισμό, τα πρώτα 2 θα παραδοθούν το 2028, ενώ τα υπόλοιπα 5 έως το 2031. Μάλιστα, η Ελλάδα θα είναι η πρώτη χώρα που θα παραλάβει το νέο τύπο αεροσκάφους.
Οι Βρυξέλλες μπροστά στην αδυναμία τους αναγκάστηκαν να μετακινήσουν διαθέσιμα Canadair από άλλες χώρες προς τη Γαλλία και την Ισπανία, ενώ η επίτροπος Διαχείρισης Κρίσεων Χάτζα Λαχμπίμπ παραδέχθηκε ότι η Ευρώπη στερείται επαρκούς εγχώριας τεχνολογικής ικανότητας στον τομέα αυτό. Παράλληλα, κάλεσε τα κράτη – μέλη να στηρίξουν πρόταση ύψους 10,7 δισ. ευρώ για επενδύσεις στην πολιτική προστασία και στη διαχείριση των δασών.
Παρότι οι ειδικοί επισημαίνουν ότι τα Canadair δεν αποτελούν τη μοναδική λύση και ότι η αποτελεσματικότητα της πυρόσβεσης εξαρτάται και από τις επίγειες δυνάμεις, η δημόσια συζήτηση έχει «φουντώσει».
Η παρέμβαση του Κυριάκου Μητσοτάκη
Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στο τελευταίο υπουργικό συμβούλιο περιέγραψε πολύ χαρακτηριστικά το συνολικό πρόβλημα της Ευρώπης, όσον αφορά τις πρόσφατες καταστροφικές πυρκαγιές και τον κομβικό ρόλο της Ελλάδας στο θέμα αυτό, που επιτάχυνε τις εξελίξεις προς ένα πιο αποτελεσματικό μέλλον. Είπε χαρακτηριστικά:
«Όπως βλέπετε, στη Δυτική Ευρώπη η Γαλλία και η Ισπανία αντιμετωπίζουν πρωτοφανείς πυρκαγιές, mega πυρκαγιές. Σε εμάς, δυστυχώς, δεν είναι άγνωστες. Η ελληνική πολιτεία συνέδραμε τις προσπάθειες της Ισπανίας με την αποστολή για τέσσερις μέρες δύο αεροσκαφών Canadair, τα οποία πια έχουν επιστρέψει στην πατρίδα μας.
Και θέλω να υπενθυμίσω, επειδή και στην Ευρώπη αυτή την εποχή γίνεται μια μεγάλη συζήτηση σχετικά με τα πυροσβεστικά μέσα τα οποία διαθέτει συνολικά η Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι η Ελλάδα ήταν αυτή η οποία πριν από κάποια χρόνια πρωταγωνίστησε ώστε να υπάρξει μια συνολική ευρωπαϊκή συμφωνία για να τεθεί ξανά σε λειτουργία η γραμμή παραγωγής των αεροσκαφών Canadair.
Όλο αυτό έγινε με πρωτοβουλία της Ελλάδος και η Ελλάδα θα είναι η πρώτη η οποία θα παραλάβει, καλώς εχόντων των πραγμάτων το 2028, το πρώτο καινούργιο και πλήρως αναβαθμισμένο Canadair, για να ακολουθήσουν στη συνέχεια οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές χώρες.»
Πρωταγωνιστικός ο ρόλος της Ελλάδας
Τη στιγμή που η Ευρωπαϊκή Ένωση αντιμετωπίζει μία από τις πιο δύσκολες αντιπυρικές περιόδους της τελευταίας εικοσαετίας και οι καμένες εκτάσεις από τις αρχές του έτους προσεγγίζουν τα 4,4 εκατ. στρέμματα, έχει επανέλθει στο προσκήνιο η συζήτηση για την ενίσχυση των ευρωπαϊκών στόλων πυροσβεστικών αεροσκαφών, μία προσπάθεια στην οποία η Ελλάδα έχει διαδραματίσει πρωταγωνιστικό ρόλο.
Στο κέντρο του ενδιαφέροντος βρίσκεται η παραγγελία της νέας γενιάς αμφίβιων αεροσκαφών Canadair CL-515, τα οποία μπορούν να μεταφέρουν 6 τόνους νερού, να ανεφοδιαστούν από θάλασσες, λίμνες ή ποτάμια εντός 12 δευτερολέπτων, να επιχειρήσουν ακόμα και σε πολύ αντίξοες καιρικές συνθήκες και να πραγματοποιήσουν ρίψεις νερού ακόμα και τη νύχτα, αναβαθμίζοντας αισθητά τις δυνατότητες αεροπυρόσβεσης.
Επτά από τα πρώτα CL-515 θα έχουν ελληνικά χρώματα
Η ΕΕ έχει παραγγείλει, σε πρώτη φάση, περισσότερα από 20 αεροσκάφη τύπου CL-515 για τις ανάγκες των κρατών μελών.
Η Ελλάδα θα λάβει τα περισσότερα από τα νέα Canadair, επτά τον αριθμό, και θα διαθέσει δύο από αυτά στο ευρωπαϊκό συντονιστικό κέντρο πολιτικής προστασίας, το οποίο κατευθύνει τις εφεδρείες του όπου υπάρχει ανάγκη.
Η Ελλάδα ήταν, άλλωστε, μία από τις λιγοστές χώρες που πρωτοστάτησαν στην προσπάθεια να γίνει η ομαδική ευρωπαϊκή παραγγελία των Canadair νέας γενιάς, καθώς η παλιά γραμμή παραγωγής της καναδικής εταιρείας Bombardier έκλεισε το 2015, λόγω έλλειψης παραγγελιών.
Χρειάστηκε να συγκεντρωθεί ένας ελάχιστος αριθμός ενδιαφερόμενων μελών της ΕΕ ώστε να πειστεί η επίσης καναδική De Havilland, που έκτοτε είχε αποκτήσει τα σχετικά δικαιώματα, να επανεκκινήσει την κατασκευή των αεροσκαφών.
Ήδη τη διετία 2020-21 η Ελλάδα ήταν από τις πρώτες χώρες που επιδίωξαν τις πρώτες παραγγελίες και σταδιακά συγκεντρώθηκε ο απαιτούμενος αριθμός χωρών ώστε να κλείσει η συνολική συμφωνία μεταξύ της De Havilland και της ΕΕ, το 2024. Έκτοτε έχουν προστεθεί κι άλλες παραγγελίες από μεμονωμένα κράτη μέλη της Ένωσης, με τα προς παράδοση αεροπλάνα να ανέρχονται περίπου σε 40.
Το γεγονός ότι η Ελλάδα θα παραλάβει πρώτη το πρώτο CL-515 επιβεβαίωσε πρόσφατα στο Γαλλικό Πρακτορείο και ο επικεφαλής στρατηγικής της De Havilland, Ζαν-Φιλίπ Κοτ. Η πρώτη παράδοση αναμένεται το 2028. Αυτή τη στιγμή οι ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν ικανά αλλά γερασμένα μοντέλα CL-215 και CL-415.
Η σημασία της απόκτησης των νέων Canadair
Τα νέα Canadair CL-515 μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμο όπλο στις μάχες κατά των mega πυρκαγιών, που θρέφονται από την κλιματική αλλαγή.
Χαρακτηριστικά των mega πυρκαγιών, που έχουμε αντιμετωπίσει και στην Ελλάδα τα τελευταία χρόνια, είναι ότι επεκτείνονται ταχύτατα στην ξεραμένη βλάστηση, φτάνουν σε θερμοκρασίες που αψηφούν τα παραδοσιακά μέσα πυρόσβεσης, μπορούν να υπερπηδήσουν αντιπυρικές ζώνες που άλλοτε ήταν υπεραρκετές και συχνά παραμένουν εξαιρετικά ενεργές στα άνυδρα καλοκαιρινά βράδια, ενώ άλλοτε η βραδινή υγρασία συνέβαλε στο έργο των πυροσβεστών.
