Σε σοβαρή εμπλοκή εξελίσσεται ο διαγωνισμός για την προμήθεια των 25 αμφίβιων πυροσβεστικών αεροσκαφών τύπου Air Tractor, καθώς το Ελεγκτικό Συνέδριο αποφάσισε να μπλοκάρει προσωρινά την υπογραφή της σύμβασης, ύψους 155 εκατ. ευρώ.
Η εξέλιξη αυτή παγώνει ένα από τα πλέον κρίσιμα προγράμματα για την ανανέωση του στόλου δασοπυρόσβεσης της χώρας, φέρνοντας στην επιφάνεια έντονες αντιδράσεις, δικαστικές προσφυγές και σοβαρές αποκαλύψεις για το επιχειρηματικό παρελθόν των εμπλεκόμενων πλευρών.
Η απόφαση του ανώτατου δημοσιονομικού δικαστηρίου στηρίζεται στον εντοπισμό συγκεκριμένων νομικών ζητημάτων που αφορούν τους όρους του διαγωνισμού, ο οποίος διενεργήθηκε μέσω της ΕΕΣΥΠ (Υπερταμείο).
ΑΤ-802 Αir Tractor © Αir Tractor
Πάγωμα αγοράς και νομικές ασάφειες
Το Ελεγκτικό Συνέδριο, εξετάζοντας ενδελεχώς τον φάκελο, άσκησε αυστηρή κριτική και έκρινε ότι οι διαδικασίες χρήζουν περαιτέρω ελέγχου, παγώνοντας κάθε εξέλιξη μέχρι να αποσαφηνιστούν οι νομικές ασάφειες.
Η υπόθεση έλαβε ακόμη μεγαλύτερες διαστάσεις μετά από μπαράζ δημοσιευμάτων που έκαναν λόγο για «φωτογραφικές» διατάξεις στην προκήρυξη. Σύμφωνα με τις καταγγελίες ανταγωνιστριών εταιρειών και τις ενστάσεις που κατέθεσαν ειδικοί του κλάδου, οι όροι του διαγωνισμού φέρονται να είχαν διαμορφωθεί με τέτοιο τρόπο ώστε να ευνοούν αποκλειστικά την εταιρεία Air Tractor Europe.
Αυτό, κατά τους προσφεύγοντες, περιόρισε δραματικά τον υγιή ανταγωνισμό μεταξύ των κατασκευαστών μονοκινητήριων αεροσκαφών, αποκλείοντας άλλες αξιόπιστες και οικονομικότερες εναλλακτικές λύσεις που θα μπορούσαν να ενισχύσουν την εγχώρια πυρόσβεση.
Πέρα από τα γραφειοκρατικά και νομικά κωλύματα, η υπόθεση αποκτά και μια εξαιρετικά σκοτεινή διάσταση που αφορά το πρόσωπο πίσω από την ισπανική εταιρεία που προσέφερε τα αεροσκάφη.
Σύμφωνα με δημοσιογραφικές πληροφορίες και διεθνή ρεπορτάζ, ο διευθύνων σύμβουλος της Air Tractor Europe βαρύνεται με καταδίκες για συμμετοχή σε παράνομα καρτέλ, δωροδωκίες κρατικών αξιωματούχων και υπεξαίρεση δημόσιου χρήματος σε χώρες της Ευρώπης και της Λατινικής Αμερικής. Η αποκάλυψη αυτή προκάλεσε έντονη ανησυχία για το κατά πόσο ελέγχθηκε η αξιοπιστία των συμμετεχόντων κατά τη φάση της προεπιλογής.
Παρά το προσωρινό μπλόκο από το Ελεγκτικό Συνέδριο, στο παρασκήνιο εξελίσσεται ένα έντονο διπλωματικό και επιχειρηματικό θρίλερ. Πηγές αναφέρουν ότι ασκούνται ισχυρές πιέσεις από διάφορες εμπλεκόμενες πλευρές, οι οποίες επικαλούνται την πιεστική ανάγκη θωράκισης της χώρας ενόψει των επερχόμενων αντιπυρικών περιόδων.
«Νομικά παράθυρα»
Οι υποστηρικτές της συμφωνίας αναζητούν νομικά παραθυράκια και τροποποιήσεις της τελευταίας στιγμής προκειμένου να ξεπεραστεί ο σκόπελος του δικαστηρίου και να δοθεί το τελικό πράσινο φως για την υπογραφή της σύμβασης.
Το καταλληλότερο και πλέον αξιόπιστο μέσο για το ανάγλυφο και τις δύσκολες κλιματικές συνθήκες της Ελλάδας παραμένει διαχρονικά το Canadair, με τη χώρα μας να έχει ήδη δρομολογήσει την προμήθεια επτά νέων υπερσύγχρονων αεροσκαφών τύπου CL-515 από την De Havilland Canada.
Σύμφωνα με το επίσημο χρονοδιάγραμμα, η κατασκευή των ελληνικών αεροσκαφών έχει ήδη ξεκινήσει, με το πρώτο από αυτά να αναμένεται να παραδοθεί στην Πολεμική Αεροπορία το 2028, ενώ οι υπόλοιπες παραδόσεις θα ολοκληρωθούν σταδιακά έως το 2031.
Το εύλογο ερώτημα που προκύπτει είναι γιατί η Ελλάδα δεν περιόρισε τις αγορές της στα πανίσχυρα και ικανότατα Βοmbardier/Canadair CL-515, αλλά στράφηκε παράλληλα στην προμήθεια των 25 ελαφρύτερων μονοκινητήριων Air Tractor.
Η απάντηση κρύβεται σε δύο βασικούς παράγοντες: τον χρόνο και το κόστος. Η γραμμή παραγωγής των νέων CL-515 στον Καναδά μόλις επανεκκινήθηκε, γεγονός που σημαίνει ότι η διεθνής ζήτηση είναι τεράστια και οι ρυθμοί παράδοσης αντικειμενικά αργοί για τις άμεσες ανάγκες της χώρας.
Επιπλέον, το οικονομικό σκέλος είναι δυσβάσταχτο, καθώς κάθε νέο CL-515 αγγίζει το ποσό των 50 εκατομμυρίων ευρώ, καθιστώντας την αποκλειστική αγορά δεκάδων τέτοιων αεροσκαφών απαγορευτική για τα δημόσια ταμεία.
Έτσι, επιλέχθηκε η λύση ενός μεικτού στόλου, όπου τα φθηνότερα και άμεσα διαθέσιμα Air Tractor προορίζονται για περιπολίες και την πρώτη, γρήγορη προσβολή της εστίας πριν αυτή επεκταθεί, παρά τις έντονες επικρίσεις ειδικών που τα θεωρούν ακατάλληλα για τους ισχυρούς ανέμους και τις θαλασσοταραχές του Αιγαίου.
Εναέριος στόλος
Για την αντιπυρική περίοδο του 2026, ο σχεδιασμός της Ελλάδας όσον αφορά τα εναέρια μέσα έχει κλειδώσει και οι επίσημες ανακοινώσεις δείχνουν ότι η χώρα θα παρατάξει έναν ελαφρώς ενισχυμένο στόλο σε σχέση με πέρυσι, φτάνοντας συνολικά τα 80 – 85 εναέρια μέσα.
Η στρατηγική βασίζεται και φέτος στην ίδια συνταγή των τελευταίων ετών, δηλαδή σε έναν μεικτό στόλο που αποτελείται από τα ιδιόκτητα εθνικά μέσα (τα παλαιότερα Canadair CL-215 και CL-415, καθώς και τα ελικόπτερα της Πολεμικής Αεροπορίας και του Στρατού) και σε μεγάλο βαθμό από μισθωμένα μέσα από το εξωτερικό.
O κρατικός μηχανισμός έχει δώσει ιδιαίτερη βαρύτητα στον εναέριο στόλο, η συμβολή του οποίου είναι καθοριστική για την κατάσβεση των πυρκαγιών. Φέτος θα διατεθούν συνολικά έως 85 εναέρια μέσα, εκ των οποίων 51 μισθωμένα, συμπεριλαμβανομένων αεροσκαφών και ελικοπτέρων διαφορετικών τύπων.
Συγκεκριμένα, για την αντιπυρική περίοδο 2026 ο εναέριος στόλος περιλαμβάνει επτά CL-215, έξι CL415, 16 PZL, 21 Air Tractor, τρία Chinook, δύο Ε/Π ΕΛ.ΑΣ., πέντε Ε/Π ΠΣ, οκτώ S-64, 14 Bell και πέντε Kamov-32. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι διαθεσιμότητες τροποποιούνται σύμφωνα με το καθεστώς συντήρησης του κάθε αεροσκάφους, συνυπολογίζοντας τυχόν βλάβες που προκύπτουν εξαιτίας των συνθηκών.
Τα ελικόπτερα και τα ελαφρά αεροσκάφη
Στον τομέα των ελαφρών αεροσκαφών, επειδή η αγορά των 25 ιδιόκτητων αεροσκαφών πάγωσε στο Ελεγκτικό Συνέδριο, η Ελλάδα αναγκάζεται να στηριχθεί ξανά στη μίσθωση αεροσκαφών τύπου Air Tractor.
Αυτά τα ευέλικτα μονοκινητήρια, τα οποία χρησιμοποιούνται κυρίως για έγκαιρη περιπολία και άμεση προσβολή των εστιών πριν πάρουν διαστάσεις, θα ενοικιαστούν και φέτος σε παρόμοιους αριθμούς με πέρυσι, ώστε να καλύψουν τις γεωγραφικές περιφέρειες της χώρας.
Στην κατηγορία των ελικοπτέρων, οι μισθώσεις περιλαμβάνουν και πάλι τα βαρέος τύπου ελικόπτερα Erickson S-64 Air Crane, τα οποία θεωρούνται αναντικατάστατα για ρίψεις μεγάλου όγκου νερού, καθώς και μεσαίου τύπου ελικόπτερα (όπως τα Kamov και Bell) που αναλαμβάνουν το βάρος των επιχειρήσεων σε δύσβατες περιοχές.
Η βασική διαφορά σε σχέση με πέρυσι δεν εντοπίζεται τόσο σε μια θεαματική αύξηση των ίδιων των αεροσκαφών, αλλά στην τεχνολογική τους πλαισίωση. Η κυβέρνηση δίνει φέτος τεράστια έμφαση στην ενσωμάτωση περισσότερων από 100 drones με θερμικές κάμερες, τα οποία θα συνεργάζονται σε πραγματικό χρόνο με τα ελικόπτερα και τα Air Tractor, στέλνοντας εικόνα στα κέντρα επιχειρήσεων για να γίνεται η καθοδήγηση των πτητικών μέσων με πολύ μεγαλύτερη ακρίβεια.
Συνεπώς, οι μισθώσεις κινούνται στα ίδια υψηλά επίπεδα με πέρυσι, με μικρές αυξήσεις για να συμπληρωθούν τα κενά των καθηλωμένων ή παλαιών εθνικών μέσων, καθώς η χώρα περιμένει τις μόνιμες αγορές του προγράμματος ΑΙΓΙΣ από το 2028 και μετά.
Η επόμενη ημέρα βρίσκει το Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας σε στάση αναμονής, καθώς η καθυστέρηση στην υλοποίηση του προγράμματος δημιουργεί κενά στον εθνικό σχεδιασμό και το καλοκαίρι πλησιάζει και αναμένεται το πιο θερμό όλων των εποχών με τον κίνδυνο πυρκαγιών μεγαλύτερο από ποτέ.
