Οι παγκόσμιες ανισορροπίες διευρύνθηκαν περαιτέρω προειδοποιεί το ΔΝΤ, με την Κίνα να καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση του εδώ και τουλάχιστον 25 χρόνια και τις ΗΠΑ να διατηρούν το μεγαλύτερο έλλειμμα διεθνώς.
Το ΔΝΤ χτυπά καμπανάκι για αυξανόμενους κινδύνους και ζητά πολιτικές παρεμβάσεις τόσο από τις πλεονασματικές όσο και από τις ελλειμματικές οικονομίες.
Κίνα, ΗΠΑ και Ευρωζώνη καλούνται να αναλάβουν παράλληλη δράση για τη μείωση των εξωτερικών ανισορροπιών, με παρεμβάσες στις εμπορικές σχέσεις που καθορίζουν την πορεία εξαγωγών – εισαγωγών.
Όπως γράφαμε στο powergame.gr το εξωτερικό εμπόριο της Ελλάδας έχει βελτιωθεί σημαντικά από την οικονομική κρίση, ωστόσο το υψηλό έλλειμμα στο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών παραμένει βασική αδυναμία της οικονομίας. Σύμφωνα με το ΔΝΤ, οφείλεται κυρίως στις ανισορροπίες του ιδιωτικού τομέα, στο επίμονο έλλειμμα αγαθών, στις διαρθρωτικές αδυναμίες της παραγωγικότητας και στην περιορισμένη δημιουργία ισχυρής εγχώριας προστιθέμενης αξίας.
ΔΝΤ: Η Κίνα διευρύνει το πλεόνασμα
Σύμφωνα με ανάλυση του ΔΝΤ για το παγκόσμιο εμπορικό τομέα, το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών της Κίνας αυξήθηκε πέρυσι κατά περίπου 300 δισ. δολάρια, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη διεύρυνση σε απόλυτους όρους από τουλάχιστον το 2000. Έφτασε έτσι περίπου στο 0,6% του παγκόσμιου ΑΕΠ.
Η εξέλιξη αυτή αντισταθμίστηκε εν μέρει από τη συρρίκνωση του ελλείμματος των ΗΠΑ κατά 69 δισ. δολ. Ωστόσο, το αμερικανικό έλλειμμα παραμένει μακράν το μεγαλύτερο στον κόσμο, αντιστοιχώντας περίπου στο 0,9% του παγκόσμιου ΑΕΠ και ξεπερνώντας το άθροισμα των πλεονασμάτων της Κίνας και της Ευρωζώνης.
Η διεύρυνση των παγκόσμιων ανισορροπιών καταγράφεται σε μια περίοδο αυξημένων εμπορικών εντάσεων και σημαντικής αλλαγής της εμπορικής πολιτικής των ΗΠΑ. Αν και ιστορικά οι εμπορικοί φραγμοί δεν έχουν παρουσιάσει σαφή επίδραση στα συνολικά ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών, η αξιολόγηση των πρόσφατων μέτρων περιπλέκεται από άλλους παράγοντες, μεταξύ των οποίων και η έκρηξη της τεχνητής νοημοσύνης.
Είναι, ωστόσο, σαφές ότι οι εμπορικοί περιορισμοί έχουν αναδιαμορφώσει σημαντικά τις εμπορικές ροές, με τις εισαγωγές των ΗΠΑ από την Κίνα να μειώνονται απότομα και τις εισαγωγές από τον υπόλοιπο κόσμο να αυξάνονται.
Το παγκόσμιο πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών διευρύνθηκε περαιτέρω το 2025 ©ΔΝΤ
ΔΝΤ: Οι υπερβολικές ανισορροπίες διευρύνονται
Δεν αποτελούν όλα τα πλεονάσματα ή ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών λόγο ανησυχίας. Οι χώρες δανείζονται και δανείζουν κεφάλαια διασυνοριακά για πολλούς βάσιμους λόγους, όπως αποτυπώνεται στην άλλη πλευρά του ισοζυγίου εμπορίου αγαθών και υπηρεσιών. Το πρόβλημα προκύπτει όταν οι ανισορροπίες γίνονται υπερβολικά μεγάλες και παραμένουν επίμονα σε αυτά τα επίπεδα.
Η έκθεση του ΔΝΤ διαπιστώνει ότι, παράλληλα με την αύξηση των συνολικών ανισορροπιών, διευρύνθηκαν και εκείνες που θεωρούνται «υπερβολικές». Οι μεγαλύτερες συμβολές προήλθαν και πάλι από την Κίνα και τις ΗΠΑ.
Στην Κίνα, βασικός παράγοντας της διεύρυνσης του πλεονάσματος από το 2023 είναι η εξασθένηση των επενδύσεων, αρχικά στην αγορά ακινήτων και πιο πρόσφατα στη μεταποίηση και τις υποδομές. Παράλληλα, η διαρθρωτικά υψηλή ιδιωτική αποταμίευση εξακολουθεί να ενισχύει το πλεόνασμα, καθώς τα νοικοκυριά αποταμιεύουν περισσότερο για λόγους προφύλαξης, μεταξύ άλλων λόγω των ανεπαρκών δικτύων κοινωνικής προστασίας.
Στις ΗΠΑ, αντίθετα, τα μεγάλα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών αντανακλούν τη διαχρονικά χαμηλή αποταμίευση, σε συνδυασμό με ένα δημοσιονομικό ισοζύγιο που παραμένει βαθιά ελλειμματικό.
Mεσοπρόθεσμη επίδραση των σεναρίων στην παγκόσμια παραγωγή και τα ισοζύγια τρεχουσών συναλλαγών (παγκόσμιο πραγματικό ΑΕΠ %) ©ΔΝΤ
Αυξάνονται οι κίνδυνοι για την παγκόσμια οικονομία
Οι επίμονες και υπερβολικές ανισορροπίες δεν προκαλούν κατ’ ανάγκη άμεσα προβλήματα. Μπορούν, όμως, να αποτελούν ένδειξη αναποτελεσματικής κατανομής πόρων, να ενισχύουν τις χρηματοπιστωτικές ευπάθειες και να αυξάνουν τον κίνδυνο μιας απότομης προσαρμογής στο μέλλον, ιδιαίτερα στις οικονομίες με υψηλές καθαρές εξωτερικές υποχρεώσεις.
Παράλληλα, μπορούν να υποδηλώνουν άνιση κατανομή της ανάπτυξης, να προκαλούν αρνητικές διασυνοριακές επιπτώσεις και να εντείνουν τις εμπορικές εντάσεις και τον κατακερματισμό της παγκόσμιας οικονομίας.
Η ιστορική εμπειρία δείχνει ότι οι μεγάλες ανισορροπίες μπορεί να ανατραπούν απότομα, μέσω αντιστροφής των κεφαλαιακών ροών, διόρθωσης των τιμών των περιουσιακών στοιχείων και επιβράδυνσης της ανάπτυξης, με σημαντικό κόστος τόσο για τις επιμέρους οικονομίες όσο και για την παγκόσμια οικονομία.
Eξέλιξη των αξιολογήσεων των εξωτερικών ανισορροπιών (2016-2025) ©ΔΝΤ
Σε ένα ακραίο σενάριο, για τιμές πετρελαίου κοντά στα 12ο δολ. το ΔΝΤ κάνει λόγο για σημαντική επιβράδυνση της παγκόσμιας οικονομίας. Η παγκόσμια ανάπτυξη υποχωρεί κατά περίπου 1,3 ποσοστιαίες μονάδες, με περίπου το ήμισυ της επίπτωσης να αποδίδεται άμεσα στο ενεργειακό σοκ και το υπόλοιπο στις δευτερογενείς επιπτώσεις και στο κύμα αποστροφής προς τον κίνδυνο που πλήττει τις αγορές.
Η ενεργειακή αναταραχή διευρύνει το παγκόσμιο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών κατά περίπου 0,2% του παγκόσμιου ΑΕΠ το 2026 και έως 0,5% το 2027, ενισχύοντας τις παγκόσμιες ανισορροπίες. Οι μεγαλύτερες επιπτώσεις προέρχονται από το ίδιο το ενεργειακό σοκ. Οι πετρελαιοπαραγωγές χώρες, ορισμένες από τις οποίες, όπως η Σαουδική Αραβία, εμφανίζουν έλλειμμα το 2025, μετατρέπουν τα ισοζύγιά τους σε ισχυρά πλεονασματικά.
Στις μεγάλες ελλειμματικές οικονομίες, οι επιπτώσεις διαφέρουν. Το ισοζύγιο του Καναδά περνά από έλλειμμα σε μικρό πλεόνασμα, ενώ τα ελλείμματα της Αυστραλίας και της Βρετανίας διευρύνονται. Στις ΗΠΑ, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών αυξάνεται οριακά ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά λόγω του μεγέθους της οικονομίας συμβάλλει στη διεύρυνση των παγκόσμιων ανισορροπιών. Αντίθετα, τα πλεονάσματα της Κίνας, της Ευρωζώνης και της Ιαπωνίας περιορίζονται, μετριάζοντας εν μέρει την επιδείνωση.
Ο αντίκτυπος του σεναρίου για ενεργειακό σοκ στην παγκόσμια παραγωγή και στο παγκόσμιο ισοζύγιο τρεχουσών συναλλαγών ©ΔΝΤ
Συντονισμένη δράση για επανεξισορρόπηση
Το ΔΝΤ θεωρεί ότι η καλύτερη απάντηση στις σημερινές αυξημένες ανισορροπίες είναι η ταυτόχρονη δράση των μεγαλύτερων οικονομιών. Αμοιβαία ενισχυόμενες πολιτικές από τις ΗΠΑ, την Κίνα και την Ευρωζώνη θα μπορούσαν να περιορίσουν τις παγκόσμιες ανισορροπίες και παράλληλα να ενισχύσουν την ανάπτυξη.
Η ισχυρότερη εγχώρια ζήτηση και οι υψηλότερες επενδύσεις στις πλεονασματικές οικονομίες θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν την επιβράδυνση που θα προκαλούσαν η δημοσιονομική εξυγίανση και η αυξημένη αποταμίευση στις ελλειμματικές οικονομίες.
Ακόμη και αν ο διεθνής συντονισμός αποδειχθεί δύσκολος, κάθε χώρα έχει συμφέρον να αντιμετωπίσει τις δικές της εσωτερικές ανισορροπίες, ακόμη και μονομερώς. Ωστόσο, το ΔΝΤ προειδοποιεί ότι οι μονομερείς προσαρμογές ενδέχεται να δημιουργήσουν κινδύνους για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, με αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη και τον πληθωρισμό.
Εάν οι σημερινές τάσεις συνεχιστούν και οι μεγάλες οικονομίες δεν αλλάξουν πορεία, οι παγκόσμιες ανισορροπίες ενδέχεται να διευρυνθούν περαιτέρω. Ακόμη και αν η ανάπτυξη παραμείνει ανθεκτική βραχυπρόθεσμα, οι ευπάθειες θα συνεχίσουν να συσσωρεύονται κάτω από την επιφάνεια, αυξάνοντας τον κίνδυνο μιας πολύ πιο απότομης και αποσταθεροποιητικής προσαρμογής στο μέλλον.
