Η Άγκυρα και η Βαγδάτη συμφώνησαν στην παράταση για έναν ακόμη χρόνο της συμφωνίας για τον αγωγό μεταφοράς αργού πετρελαίου Κιρκούκ-Τζεϊχάν, διασφαλίζοντας τη συνέχιση των εξαγωγών μέσω μιας διαδρομής που παρακάμπτει τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία έχουν επηρεαστεί από τον πόλεμο με το Ιράν.
Η ενδιάμεση συμφωνία προβλέπει δεσμευμένη εξαγωγική δυναμικότητα έως και 750.000 βαρελιών ημερησίως, αναφέρει το Bloomberg.
Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο του υπουργείου Πετρελαίου του Ιράκ, Σαλίμ αλ Ρικάμπι, η επίτευξη αυτού του όγκου εξαρτάται από τη βελτίωση της ασφάλειας στην περιοχή, την πλήρη επανεκκίνηση της παραγωγής στα πετρελαϊκά κοιτάσματα του Ιρακινού Κουρδιστάν και την ολοκλήρωση των απαραίτητων υποδομών που θα επιτρέψουν τη μεταφορά μεγαλύτερων ποσοτήτων αργού από το νότιο προς το βόρειο Ιράκ.
Βασική εξαγωγική οδός για το Ιράκ
Ο αγωγός, μήκους 986 χιλιομέτρων, μεταφέρει πετρέλαιο από το Κιρκούκ στο μεσογειακό λιμάνι του Τζεϊχάν στην Τουρκία και αποτελεί μία από τις βασικές εξαγωγικές οδούς του ιρακινού αργού προς τις διεθνείς αγορές.
Το τουρκικό υπουργείο Ενέργειας δεν σχολίασε επισήμως τη συμφωνία, ωστόσο ο υπουργός Ενέργειας Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ επιβεβαίωσε μέσω ανάρτησής του στην πλατφόρμα Χ τη συμφωνημένη δυναμικότητα μεταφοράς.
Η νέα συμφωνία εκτιμάται ότι θα έχει αναδρομική ισχύ από τις 27 Ιουλίου, ημερομηνία κατά την οποία έληξε η προηγούμενη συμφωνία, η οποία βρισκόταν σε ισχύ επί 53 χρόνια.
Παρά τη λήξη της, οι ροές πετρελαίου συνεχίστηκαν χωρίς διακοπή όσο βρίσκονταν σε εξέλιξη οι διαπραγματεύσεις μεταξύ των δύο πλευρών.
Η συμφωνία αποκτά ιδιαίτερη σημασία για τις διεθνείς αγορές πετρελαίου, καθώς συμβάλλει στη διατήρηση των προμηθειών μέσω μιας εναλλακτικής διαδρομής που παρακάμπτει τον Πορθμό του Ορμούζ, από όπου διέρχεται σημαντικό μέρος του παγκόσμιου εμπορίου πετρελαίου και ο οποίος έχει επηρεαστεί από τις πολεμικές εξελίξεις στην περιοχή.
Παράλληλα, η Άγκυρα ενισχύει την παρουσία της στον ενεργειακό τομέα του Ιράκ.
Η κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Turkiye Petrolleri AO ανακοίνωσε, ενώ οι συνομιλίες με τη Βαγδάτη βρίσκονταν σε εξέλιξη, την απόκτηση ποσοστού 15% στην BP Energy Company of Kirkuk Limited, την κοινοπραξία που αναπτύσσει εκ νέου πετρελαϊκά και φυσικού αερίου κοιτάσματα στην περιοχή του Κιρκούκ. Οι οικονομικοί όροι της συμφωνίας δεν έγιναν γνωστοί.
Kατασκευή νέου αγωγού που θα συνδέει τη Βασόρα
Ο εκπρόσωπος του ιρακινού υπουργείου Πετρελαίου αποκάλυψε επίσης ότι βρίσκεται σε εξέλιξη η κατασκευή νέου αγωγού που θα συνδέει τη Βασόρα, το μεγαλύτερο πετρελαϊκό κέντρο του νότιου Ιράκ, με το Κιρκούκ και στη συνέχεια με τον αγωγό προς το Τζεϊχάν. Το έργο αναμένεται να αυξήσει σημαντικά τη δυνατότητα εξαγωγών της χώρας.
Η τεχνική δυναμικότητα του αγωγού Κιρκούκ-Τζεϊχάν ανέρχεται σε 1,5 εκατομμύριο βαρέλια ημερησίως, ωστόσο παραμένει εδώ και χρόνια υποαξιοποιημένος. Τον Ιούνιο οι εξαγωγές μέσω του αγωγού ανέρχονταν σε περίπου 180.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με τον γενικό διευθυντή της κρατικής εταιρείας εμπορίας πετρελαίου του Ιράκ.
Η λειτουργία του αγωγού είχε διακοπεί στο παρελθόν εξαιτίας μακρόχρονης νομικής διαμάχης μεταξύ Άγκυρας και Βαγδάτης.
Το 2023, το Διεθνές Διαιτητικό Δικαστήριο υποχρέωσε την Τουρκία να καταβάλει στο Ιράκ αποζημίωση 1,5 δισ. δολαρίων επειδή επέτρεψε τις εξαγωγές πετρελαίου από το Ιρακινό Κουρδιστάν χωρίς την έγκριση της κεντρικής κυβέρνησης της Βαγδάτης. Η Τουρκία απέρριψε την απόφαση και επιδίωξε νέα συνολική συμφωνία με το Ιράκ.
Οι εξαγωγές πετρελαίου μέσω του αγωγού επανεκκίνησαν τον Σεπτέμβριο του 2025, ύστερα από διακοπή δυόμισι ετών, ενώ τον περασμένο Μάρτιο σημειώθηκε νέα, σύντομη διακοπή λόγω των πολεμικών εξελίξεων στην περιοχή.
