Ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, προειδοποίησε τα ξημερώματα της Τετάρτης ότι το Ιράν θα δεχθεί «πολύ σκληρό πλήγμα», εάν δεν ανοίξουν άμεσα τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ. Την ίδια ώρα, ωστόσο, εμφανίστηκε αισιόδοξος για την πορεία των διαπραγματεύσεων, υποστηρίζοντας ότι η Τεχεράνη επιδιώκει την επίτευξη συμφωνίας.
Μιλώντας κατά τη διάρκεια επίσκεψής του στην Καλιφόρνια, ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι οι συνομιλίες εξελίσσονται θετικά, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι το αποτέλεσμα θα κριθεί από τις πράξεις της ιρανικής πλευράς.
«Έχουμε πολύ καλές συζητήσεις. Το μόνο που μετράει είναι οι πράξεις. Θέλουν να κάνουν συμφωνία. Θα δούμε τι θα συμβεί», ανέφερε, προσθέτοντας ότι έχει «άφθονο χρόνο».
Οι δηλώσεις του έγιναν καθώς εντείνονται οι διπλωματικές προσπάθειες για την αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ και την αποκλιμάκωση της σύγκρουσης, η οποία άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου με τις επιθέσεις των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ κατά του Ιράν.
Προσωρινή συμφωνία 60 ημερών
Σύμφωνα με το Axios, οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται κοντά στην ολοκλήρωση μιας προσωρινής συμφωνίας, την οποία η Ουάσιγκτον επιδιώκει να ανακοινώσει εντός της Τετάρτης.
Το σχέδιο προβλέπει τη σύναψη συμφωνίας διάρκειας 60 ημερών μεταξύ του Ιράν και του Ομάν, με στόχο την ασφαλή διέλευση των εμπορικών πλοίων από τα Στενά. Η διάρκεια της συμφωνίας θα μπορεί να παραταθεί, ενώ δεν προβλέπεται η επιβολή διοδίων ή άλλων τελών ναυσιπλοΐας.
Με βάση τους όρους που βρίσκονται στο τραπέζι, όλα τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο θα κινούνται μέσω του βόρειου θαλάσσιου διαδρόμου, ο οποίος διέρχεται από τα ιρανικά χωρικά ύδατα. Αντίθετα, η εξερχόμενη κυκλοφορία προς την Αραβική Θάλασσα θα πραγματοποιείται μέσω του νότιου διαδρόμου, στα ύδατα του Ομάν και σε συντονισμό με την Τεχεράνη.
Παράλληλα, τα εμπλεκόμενα μέρη θα επιχειρήσουν να απομακρύνουν μέσα σε διάστημα 30 ημερών τις ναυτικές νάρκες από τον κεντρικό διάδρομο του στενού. Μετά την ολοκλήρωση της επιχείρησης εκκαθάρισης, η συγκεκριμένη λωρίδα θα μπορεί να χρησιμοποιείται τόσο από τα εισερχόμενα όσο και από τα εξερχόμενα πλοία, στο πλαίσιο μιας μόνιμης συμφωνίας που θα διαπραγματευτούν το Ιράν και το Ομάν.
Η υπό διαμόρφωση συμφωνία εκτιμάται ότι θα ικανοποιήσει μέρος των ιρανικών απαιτήσεων για μεγαλύτερο έλεγχο της θαλάσσιας κυκλοφορίας στα Στενά του Ορμούζ, δυνατότητα που η Τεχεράνη δεν διέθετε πριν από την έναρξη του πολέμου.
Στόχος η επαναφορά της εκεχειρίας
Πέρα από την αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας, η συμφωνία φιλοδοξεί να ανοίξει τον δρόμο για την επαναφορά της εκεχειρίας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν και την επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης.
Ο Αμερικανός υπουργός Οικονομικών, Σκοτ Μπέσεντ, είχε δηλώσει νωρίτερα στο CNBC ότι είναι πιθανό να επιτευχθεί συμφωνία άμεσα.
«Υπάρχει πιθανότητα να καταλήξουμε σήμερα ή αύριο σε συμφωνία για να ξανανοίξει το στενό και να κατευθυνθούμε προς την εξομάλυνση», ανέφερε.
Ο Τραμπ αποφάσισε το περασμένο Σάββατο να μην προχωρήσει, τουλάχιστον προσωρινά, στην υλοποίηση των απειλών του για μια ευρείας κλίμακας εκστρατεία βομβαρδισμών, προκειμένου να δοθεί περισσότερος χρόνος στη διπλωματία. Αμερικανικές πηγές, ωστόσο, επισημαίνουν ότι εάν οι συνομιλίες δεν αποδώσουν σύντομα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα μπορούσε να εγκρίνει νέα μεγάλα πλήγματα κατά του Ιράν.
Η αισιοδοξία παραμένει συγκρατημένη, καθώς πριν από περίπου τρεις εβδομάδες ο Λευκός Οίκος, το Ομάν και οι περιφερειακοί μεσολαβητές πίστευαν ότι είχαν καταλήξει σε συμφωνία με την Τεχεράνη. Το Ιράν, όμως, συνέχισε τις επιθέσεις εναντίον πλοίων, εξέλιξη που οδήγησε σε δύο εβδομάδες σφοδρών συγκρούσεων και έφερε την περιοχή κοντά σε έναν γενικευμένο πόλεμο.
Οι χώρες που μεσολάβησαν
Στις προσπάθειες διαμεσολάβησης, πέρα από το Ομάν, συμμετείχαν αξιωματούχοι από το Κατάρ, το Πακιστάν και τη Σαουδική Αραβία. Ο Λευκός Οίκος είχε επίσης ενεργό ρόλο στις διαπραγματεύσεις.
Τις τελευταίες ημέρες πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές τηλεφωνικές επικοινωνίες μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου του Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, και του Ομανού ομολόγου του, Μπαντρ αλ-Μπουσάιντι.
Περιφερειακές πηγές ανέφεραν ότι ο Αραγτσί αποδέχθηκε κατ’ αρχήν το σχέδιο το Σαββατοκύριακο, με τη συμφωνία να χρειάζεται στη συνέχεια την έγκριση του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, και του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας. Σύμφωνα με έναν Αμερικανό αξιωματούχο και μία περιφερειακή πηγή, η διαδικασία έγκρισης από την ιρανική ηγεσία ολοκληρώθηκε την Τρίτη.
Παρά τις διπλωματικές διεργασίες, η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ παραμένει εύθραυστη. Η βρετανική υπηρεσία ενημέρωσης για την ασφάλεια της ναυτιλίας UKMTO ανακοίνωσε την Τρίτη ότι πλοίο στην περιοχή χτυπήθηκε από «άγνωστο βλήμα», επιβεβαιώνοντας ότι οι κίνδυνοι για την εμπορική ναυτιλία εξακολουθούν να είναι αυξημένοι.
