Ένα από τα εντυπωσιακότερα αστρονομικά φαινόμενα των τελευταίων ετών ετοιμάζεται να καθηλώσει εκατομμύρια ανθρώπους στην Ευρώπη την Τετάρτη 12 Αυγούστου, όταν η Σελήνη θα περάσει ακριβώς ανάμεσα στη Γη και τον Ήλιο, προκαλώντας ολική έκλειψη σε μια στενή ζώνη της ευρωπαϊκής ηπείρου.
Η ολική έκλειψη θα είναι ορατή από τη Γροιλανδία, την Ισλανδία, την Ισπανία και ένα πολύ μικρό τμήμα της βόρειας Πορτογαλίας. Στις περιοχές αυτές η Σελήνη θα καλύψει πλήρως τον ηλιακό δίσκο, μετατρέποντας για λίγα λεπτά το απόγευμα σε σχεδόν νύχτα. Μεγάλο μέρος της υπόλοιπης Ευρώπης θα παρακολουθήσει το φαινόμενο ως μερική έκλειψη.
Όπως επισημαίνει το BBC Sky at Night Magazine, πρόκειται για ένα από τα αστρονομικά highlights της χρονιάς. Οι χάρτες της διαδρομής δείχνουν μια στενή ζώνη ολικότητας που διασχίζει τον βόρειο Ατλαντικό και καταλήγει στην Ιβηρική Χερσόνησο, ενώ εκατέρωθεν αυτής της ζώνης εκατομμύρια παρατηρητές θα δουν διαφορετικά ποσοστά του Ήλιου να καλύπτονται.
Ισπανία και Ισλανδία στο επίκεντρο
Η Ισπανία αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά ευρωπαϊκά σημεία παρατήρησης. Η ολική φάση θα είναι ορατή σε περιοχές της βόρειας και κεντρικής χώρας, με το φαινόμενο να κορυφώνεται περίπου μεταξύ 20:26 και 20:33 τοπική ώρα, λίγο πριν από τη δύση του Ήλιου.
Συνολικά, η ολική έκλειψη μπορεί να διαρκέσει έως περίπου 2 λεπτά και 18 δευτερόλεπτα, ανάλογα με το σημείο παρατήρησης, με ορισμένες από τις μεγαλύτερες διάρκειες να καταγράφονται στην περιοχή της Ισλανδίας.
Το φαινόμενο έχει ιδιαίτερη σημασία και λόγω της σπανιότητάς του. Είναι η πρώτη ολική έκλειψη που γίνεται ορατή από την κεντρική ή δυτική Ευρώπη από το 1999, γεγονός που έχει κινητοποιήσει τόσο αστρονόμους όσο και χιλιάδες ταξιδιώτες.
Τι θα γίνει στην Ελλάδα
Η Ελλάδα βρίσκεται ουσιαστικά στο ανατολικό όριο της περιοχής όπου η έκλειψη μπορεί να γίνει αντιληπτή. Ολική έκλειψη δεν θα είναι ορατή από κανένα σημείο της χώρας, ενώ μόνο στα δυτικότερα και βορειοδυτικότερα τμήματα υπάρχει οριακή δυνατότητα παρατήρησης μιας πολύ μικρής μερικής φάσης, καθώς ο Ήλιος θα βρίσκεται ήδη πάνω στον ορίζοντα λίγο πριν δύσει.
Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα της Κέρκυρας. Εκεί η μερική έκλειψη υπολογίζεται ότι θα αρχίσει στις 20:33, θα φτάσει στο μέγιστο περίπου στις 20:37 και θα ολοκληρωθεί στις 20:40, έχοντας συνολική διάρκεια μόλις επτά λεπτών και πολύ μικρό βαθμό κάλυψης του ηλιακού δίσκου.
Για την Αθήνα και το μεγαλύτερο μέρος της χώρας το φαινόμενο πρακτικά δεν θα είναι ορατό, καθώς η έκλειψη εξελίσσεται πολύ αργά σε σχέση με την ώρα δύσης του Ήλιου στην ανατολική Μεσόγειο. Επομένως, όσοι θέλουν να παρακολουθήσουν το εντυπωσιακότερο μέρος της θα πρέπει να βρίσκονται πολύ δυτικότερα στην Ευρώπη.
Προσοχή στην παρατήρηση του Ήλιου
Η παρατήρηση της έκλειψης απαιτεί ειδική προστασία. Οι ειδικοί προειδοποιούν ότι δεν πρέπει να κοιτάζει κανείς απευθείας τον Ήλιο με γυμνά μάτια, ούτε με κοινά γυαλιά ηλίου, καθώς υπάρχει κίνδυνος μόνιμης βλάβης στην όραση. Χρειάζονται ειδικά πιστοποιημένα γυαλιά έκλειψης ή ασφαλείς μέθοδοι έμμεσης προβολής.
Για τους επιστήμονες, οι ολικές εκλείψεις αποτελούν παράλληλα πολύτιμη ευκαιρία παρατήρησης του ηλιακού στέμματος, του εξωτερικού στρώματος της ατμόσφαιρας του Ήλιου, το οποίο είναι δύσκολο να μελετηθεί υπό κανονικές συνθήκες εξαιτίας της έντονης φωτεινότητας του ηλιακού δίσκου.
Η 12η Αυγούστου θα έχει, μάλιστα, και δεύτερο αστρονομικό «ραντεβού». Όπως σημειώνει το BBC Sky at Night Magazine, λίγες ώρες μετά την έκλειψη θα κορυφωθούν οι Περσείδες, μία από τις πιο γνωστές βροχές διαττόντων του έτους, μετατρέποντας την ημέρα σε μία από τις πιο ενδιαφέρουσες του καλοκαιριού για τους φίλους της αστρονομίας.
Πώς να φωτογραφίσετε την έκλειψη
Όσοι είναι τυχεροί και βρίσκονται στα σημεία που θα είναι ορατή η έκλειψη και θελήσουν να την φωτογραφίσουν θα πρέπει να δώσουν προτεραιότητα στην ασφάλεια τόσο των ματιών όσο και της φωτογραφικής μηχανής. Κατά τη μερική φάση απαιτείται ειδικό ηλιακό φίλτρο μπροστά από τον φακό, καθώς η απευθείας έκθεση στον Ήλιο μπορεί να προκαλέσει ζημιά στον εξοπλισμό και σοβαρό τραυματισμό στα μάτια. Το φίλτρο αφαιρείται μόνο στη σύντομη φάση της ολικής έκλειψης, όταν ο Ήλιος έχει καλυφθεί πλήρως από τη Σελήνη. Η NASA συνιστά τη χρήση τριπόδου για μεγαλύτερη σταθερότητα και, όπου είναι δυνατόν, τηλεφακού για πιο κοντινά πλάνα, ενώ ακόμη και ένα κινητό τηλέφωνο μπορεί να δώσει ενδιαφέρουσες εικόνες αν χρησιμοποιηθεί για ευρύτερα πλάνα του τοπίου και του ουρανού. Καλό είναι επίσης οι ρυθμίσεις της κάμερας να έχουν δοκιμαστεί πριν από το φαινόμενο, ώστε να μη χαθούν τα ελάχιστα λεπτά της έκλειψης σε αλλαγές έκθεσης και εστίασης.
Η έκλειψη εκτοξεύει και τις τιμές των ξενοδοχείων
Σημειώνεται ότι η σπάνια έκλειψη έχει προκαλέσει ήδη «πυρετό» κρατήσεων σε Ισλανδία και Ισπανία, με τις τιμές των ξενοδοχείων σε ορισμένους προορισμούς να έχουν υπερδιπλασιαστεί. Σύμφωνα με τους Financial Times, στο Ρέικιαβικ η μέση τιμή δωματίου για τη νύχτα της έκλειψης ξεπερνά τα 1.000 δολάρια, αυξημένη κατά περισσότερο από 140% σε σχέση με πέρυσι. Ισχυρές ανατιμήσεις καταγράφονται και σε ισπανικές πόλεις που βρίσκονται στη ζώνη της ολικής έκλειψης, όπως η Λα Κορούνια, το Μπιλμπάο και το Σαντιάγο ντε Κομποστέλα, ενώ η ισπανική κυβέρνηση εκτιμά ότι το φαινόμενο μπορεί να προσθέσει περίπου 342 εκατ. ευρώ σε τουριστικές δαπάνες. Η ζήτηση έχει επηρεάσει και τις βραχυχρόνιες μισθώσεις, με τις τιμές στην Ισλανδία να εμφανίζονται αυξημένες κατά 53,7% σε ετήσια βάση.
