Μέσα σε μόλις δύο δεκαετίες, η παγκόσμια μεταποίηση άλλαξε χέρια, με την Κίνα να εκτοξεύεται στην κορυφή και τις παραδοσιακές βιομηχανικές δυνάμεις της Δύσης να χάνουν έδαφος.
Το 2005, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ηνωμένες Πολιτείες συγκέντρωναν μαζί το 46% της παγκόσμιας προστιθέμενης αξίας της μεταποίησης. Είκοσι χρόνια αργότερα, οι ισορροπίες έχουν ανατραπεί: η Κίνα μόνη της ελέγχει πλέον το 27%, ενώ ΗΠΑ και ΕΕ έχουν περιοριστεί στο 17% η καθεμία.
Τα στοιχεία, τα οποία προέρχονται από την Παγκόσμια Τράπεζα και το αμερικανικό Bureau of Economic Analysis, αποτυπώνουν μία από τις μεγαλύτερες μετατοπίσεις οικονομικής ισχύος των τελευταίων δεκαετιών.
Η Κίνα τριπλασίασε το μερίδιό της σε 20 χρόνια
Το 2005, η Κίνα αντιστοιχούσε μόλις στο 9% της παγκόσμιας μεταποίησης, παραμένοντας αισθητά πίσω από την Ευρωπαϊκή Ένωση, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ιαπωνία. Η εικόνα, όμως, άλλαξε με εντυπωσιακή ταχύτητα μέσα στα επόμενα χρόνια.
Έως το 2010, το μερίδιο της Κίνας είχε σχεδόν διπλασιαστεί στο 18%, ενώ το 2015 είχε ήδη φτάσει στο 26%, ξεπερνώντας πλέον καθαρά τόσο την ΕΕ όσο και τις ΗΠΑ. Το 2020 άγγιξε το 28%, πριν υποχωρήσει οριακά στο 27% το 2025, παραμένοντας πάντως μακράν το υψηλότερο παγκοσμίως.
Πίσω από αυτή την εκτόξευση βρίσκονται το σταδιακό άνοιγμα της κινεζικής οικονομίας, η ένταξη της χώρας στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου το 2001, το χαμηλό εργατικό κόστος των πρώτων δεκαετιών της εκβιομηχάνισης και τα ισχυρά φορολογικά κίνητρα που προσέφεραν πολλές κινεζικές περιφέρειες για να προσελκύσουν ξένες επιχειρήσεις.
Το αποτέλεσμα ήταν μια τεράστια εισροή επενδύσεων στη μεταποίηση, που μετέτρεψε σταδιακά την Κίνα από κέντρο παραγωγής χαμηλού κόστους σε παγκόσμια βιομηχανική υπερδύναμη, με ολοένα ισχυρότερη παρουσία σε πιο σύνθετους και τεχνολογικά προηγμένους κλάδους.
Η υποχώρηση Ευρώπης και ΗΠΑ
Στον αντίποδα της κινεζικής ανόδου, οι δύο παραδοσιακές βιομηχανικές δυνάμεις της Δύσης είδαν το μερίδιό τους να υποχωρεί αισθητά. Το 2005, η Ευρωπαϊκή Ένωση κατείχε το 24% της παγκόσμιας μεταποιητικής προστιθέμενης αξίας, με τη Γερμανία μόνη της να αντιπροσωπεύει πάνω από το 7%.
Στα χρόνια που ακολούθησαν, το ευρωπαϊκό μερίδιο μειώθηκε σταθερά: στο 20% το 2010, στο 17% το 2015 και στο 16% το 2020, πριν ανακάμψει οριακά στο 17% το 2025.
Ανάλογη πορεία ακολούθησαν και οι Ηνωμένες Πολιτείες. Το μερίδιό τους υποχώρησε από 22% το 2005 σε 17% το 2025, χωρίς αυτό να αναιρεί το γεγονός ότι παραμένουν μία από τις μεγαλύτερες μεταποιητικές οικονομίες στον κόσμο.
Η υποχώρηση αυτή, πάντως, δεν ισοδυναμεί απαραίτητα με συρρίκνωση της παραγωγής σε απόλυτους όρους. Αποτυπώνει κυρίως τη ραγδαία διεύρυνση της παγκόσμιας μεταποιητικής βάσης και, κυρίως, το πολύ ταχύτερο βιομηχανικό άλμα της Κίνας σε σχέση με Ευρώπη και ΗΠΑ.
| Χώρα | 2005 | 2010 | 2015 | 2020 | 2025 |
|---|---|---|---|---|---|
| Κίνα | 9% | 18% | 26% | 28% | 27% |
| ΗΠΑ | 22% | 17% | 17% | 16% | 17% |
| ΕΕ | 24% | 20% | 17% | 16% | 17% |
| Ιαπωνία | 13% | 11% | 7% | 8% | 5% |
| Νότια Κορέα | 3% | 3% | 3% | 3% | 3% |
| Ινδία | 2% | 3% | 3% | 3% | 3% |
| Μεξικό | 2% | 2% | 2% | 2% | 2% |
| Ρωσία | 2% | 2% | 1% | 2% | 2% |
| Άλλες χώρες | 24% | 25% | 25% | 23% | 24% |
Η μεγάλη χαμένη Ιαπωνία
Ακόμη πιο εντυπωσιακή είναι η μεταβολή στην Ιαπωνία. Το 2005 η χώρα αντιπροσώπευε το 13% της παγκόσμιας μεταποίησης, έχοντας ισχυρή παρουσία στα ηλεκτρονικά, τα καταναλωτικά προϊόντα και κυρίως την αυτοκινητοβιομηχανία.
Μέχρι το 2015 το μερίδιό της είχε περιοριστεί στο 7%, για να υποχωρήσει στο 5% το 2025. Πρόκειται για τη μεγαλύτερη αναλογική απώλεια μεταξύ των μεγάλων βιομηχανικών οικονομιών που περιλαμβάνονται στα στοιχεία.
Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με το διάγραμμα, τα στοιχεία που εμφανίζονται για την Ιαπωνία το 2025 βασίζονται στις τελευταίες διαθέσιμες τιμές του 2024.
Πώς άλλαξε ο παγκόσμιος χάρτης της μεταποίησης
Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά στοιχεία που αναδεικνύει το γράφημα είναι η συνολική απώλεια μεριδίου των τριών παραδοσιακών βιομηχανικών κέντρων.
Το 2005 ΗΠΑ, Ευρωπαϊκή Ένωση και Ιαπωνία συγκέντρωναν μαζί το 59% της παγκόσμιας μεταποιητικής προστιθέμενης αξίας. Το 2025 το αντίστοιχο ποσοστό έχει περιοριστεί στο 39%.
Την ίδια περίοδο, η Κίνα κέρδισε 18 ποσοστιαίες μονάδες, φτάνοντας πλέον να διαθέτει μερίδιο 10 μονάδες υψηλότερο από τις ΗΠΑ και 10 μονάδες υψηλότερο από την ΕΕ.
Από την οπτική απεικόνιση, φαίνεται ακόμη ότι σε αντίθεση με τις θεαματικές μεταβολές των μεγαλύτερων οικονομιών, η Νότια Κορέα παρέμεινε σταθερά στο 3%, ενώ Μεξικό και Ρωσία διατηρούνται γύρω στο 2%. Η Ινδία είναι η μόνη από αυτές τις οικονομίες που καταγράφει μικρή αλλά σταθερή ενίσχυση, από 2% σε 3%, καθώς επιδιώκει να προσελκύσει περισσότερες βιομηχανικές επενδύσεις και να αποκτήσει μεγαλύτερο ρόλο στις διεθνείς εφοδιαστικές αλυσίδες.
Η μεγάλη εικόνα, πάντως, είναι ξεκάθαρη: μέσα σε δύο δεκαετίες το κέντρο βάρους της παγκόσμιας μεταποίησης μετακινήθηκε αποφασιστικά προς την Ασία, με την Κίνα να βρίσκεται πλέον σε απόσταση από όλους τους υπόλοιπους ανταγωνιστές.
