Η κυβέρνηση Τραμπ επιλέγει κυρώσεις και οικονομική πίεση κατά της Κούβας, με στόχο να περιορίσει τις πηγές εσόδων του καθεστώτος και να προκαλέσει ρήγματα στο εσωτερικό του.
Η Ουάσινγκτον εξετάζει πλέον ως βασικό εργαλείο το οικονομικό «στραγγάλισμα» της κυβέρνησης της Αβάνας, αντί για μια επιχείρηση αντίστοιχη με εκείνη που οδήγησε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα.
Η λογική της νέας προσέγγισης είναι να περιοριστούν όσο γίνεται περισσότερο τα έσοδα που καταλήγουν στην κουβανική κυβέρνηση, στην οικογένεια Κάστρο και στην ηγεσία των ενόπλων δυνάμεων. Η αμερικανική πλευρά εκτιμά ότι η οικονομική πίεση θα μπορούσε να δημιουργήσει εσωτερικές διαφωνίες και να οδηγήσει την ηγεσία της Αβάνας σε διαπραγμάτευση.
Έκθεση στην Αβάνα αφιερωμένη στον Φιντέλ Κάστρο © EPA/ERNESTO MASTRASCUSA
Η αλλαγή έχει ιδιαίτερη σημασία επειδή ο Ντόναλντ Τραμπ έχει αφήσει επανειλημμένα ανοιχτό το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης στην Κούβα. Μετά την επιχείρηση εναντίον του Μαδούρο, ο Αμερικανός πρόεδρος έχει μάλιστα αφήσει να εννοηθεί ότι οι ηγέτες της Κούβας θα μπορούσαν να είναι οι επόμενοι στόχοι.
Τώρα, όμως, η στρατιωτική επιλογή φαίνεται να περνά σε δεύτερο πλάνο. Αυτό δεν σημαίνει ότι αποκλείεται οριστικά. Η απρόβλεπτη εξωτερική πολιτική του Τραμπ διατηρεί το ενδεχόμενο στρατιωτικής δράσης στο τραπέζι, αλλά προς το παρόν η κυβέρνηση επιλέγει να αυξήσει το οικονομικό κόστος για την Αβάνα.
Από το εμπάργκο στον στραγγαλισμό των εσόδων
Οι ΗΠΑ διατηρούν εμπορικό εμπάργκο στην Κούβα από τις αρχές της δεκαετίας του 1960. Η κυβέρνηση Τραμπ θεωρεί, ωστόσο, ότι το υπάρχον καθεστώς κυρώσεων δεν αρκεί και αναζητά τρόπους να περιορίσει ακόμη περισσότερο τις οικονομικές ροές προς την κουβανική ηγεσία.
Στο πλαίσιο αυτό έχει ήδη επιβληθεί ναυτικός περιορισμός στις παραδόσεις πετρελαίου προς την κυβέρνηση της Κούβας. Η έλλειψη καυσίμων έχει συμβάλει σε επαναλαμβανόμενες διακοπές ηλεκτροδότησης και εντείνει τις πιέσεις σε μια οικονομία που αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές ελλείψεις.
Το πρόβλημα για την Ουάσινγκτον είναι ότι η ίδια πολιτική μπορεί να πλήξει πολύ περισσότερο την κουβανική κοινωνία παρά την πολιτική ηγεσία. Η Αβάνα προειδοποιεί ότι η περαιτέρω αυστηροποίηση των κυρώσεων μπορεί να προκαλέσει ανθρωπιστική κρίση και χαρακτηρίζει τα αμερικανικά μέτρα «γενοκτονικά».
Η κυβέρνηση της Κούβας δηλώνει ότι είναι διατεθειμένη να συζητήσει οικονομικές μεταρρυθμίσεις και να διαπραγματευτεί με τις ΗΠΑ, αλλά δεν προτίθεται να συζητήσει αλλαγή του πολιτικού συστήματος.
Το προηγούμενο του Ιράν
Η στροφή στην οικονομική πίεση δεν αφορά μόνο την Κούβα. Αντανακλά μια ευρύτερη αλλαγή στον τρόπο με τον οποίο η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να αντιμετωπίσει εχθρικά καθεστώτα.
Το ίδιο μοντέλο εφαρμόζεται πλέον και απέναντι στο Ιράν, όπου η Ουάσινγκτον έχει αρχίσει να δίνει μεγαλύτερη έμφαση στις κυρώσεις και στον οικονομικό αποκλεισμό αντί για άμεση στρατιωτική κλιμάκωση. Ο υπουργός Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ προανήγγειλε μάλιστα μέτρα οικονομικής απομόνωσης πρωτοφανούς κλίμακας.
Η Κούβα αποτελεί, ωστόσο, δυσκολότερη περίπτωση. Οι αμερικανικές κυρώσεις εφαρμόζονται εδώ και περισσότερες από έξι δεκαετίες χωρίς να έχουν οδηγήσει σε πολιτική ανατροπή. Επιπλέον, η Ουάσινγκτον δεν έχει σήμερα έναν σαφή πολιτικό αντίπαλο του καθεστώτος που θα μπορούσε να αναλάβει την εξουσία σε περίπτωση κατάρρευσης της κυβέρνησης.
Αυτή είναι και η βασική διαφορά από τη Βενεζουέλα, όπου η κυβέρνηση Τραμπ είχε τη δυνατότητα να συνδέσει την πίεση με την εγκατάσταση μιας συγκεκριμένης πολιτικής λύσης.
Γιατί η Κούβα παραμένει στο στόχαστρο
Η αμερικανική κυβέρνηση θεωρεί ότι μια αποσταθεροποιημένη ή αποτυχημένη Κούβα αποτελεί απειλή για την εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι η κουβανική ηγεσία έχει διαχρονικούς δεσμούς με αριστερές ένοπλες οργανώσεις στη Λατινική Αμερική.
Ο επικεφαλής της CIA Τζον Ράτκλιφ είχε επισκεφθεί την Κούβα τον Μάιο για συνομιλίες με ανώτατους αξιωματούχους. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, στόχος ήταν να καταστεί σαφές στην Αβάνα ότι η απειλή της κυβέρνησης Τραμπ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως απλή ρητορική, ιδιαίτερα μετά την εξέλιξη στη Βενεζουέλα.
Παρά την πίεση, η Ουάσινγκτον αφήνει πλέον περισσότερο χώρο για μια διαπραγματευτική λύση. Η αμερικανική θέση είναι ότι μια «νέα σελίδα» στις σχέσεις με την Κούβα είναι δυνατή, αλλά προϋπόθεση παραμένει η αποχώρηση της σημερινής ηγεσίας.
Για τον Τραμπ, επομένως, το ζητούμενο δεν είναι προς το παρόν να καταλάβει την Κούβα με στρατιωτικά μέσα, αλλά να καταστήσει τη διατήρηση του σημερινού καθεστώτος οικονομικά και πολιτικά ολοένα δυσκολότερη.
