Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας προχωρά σε στρατηγική επένδυση ύψους 400 εκατ. δολαρίων στο έργο εξόρυξης σκανδίου Syerston, το οποίο αναπτύσσει η αυστραλιανή Sunrise Energy Metals. Η εγκατάσταση βρίσκεται στο απομακρυσμένο χωριό Fifield της Νέας Νότιας Ουαλίας, σε απόσταση έξι ωρών από το Σίδνεϊ.
Τη χορήγηση του δανείου ανακοίνωσε την περασμένη Παρασκευή στην Ουάσινγκτον ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, απευθυνόμενος σε περισσότερα από 200 στελέχη της μεταλλευτικής βιομηχανίας, επενδυτές και κυβερνητικούς αξιωματούχους. Η χρηματοδότηση εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πακέτο 3 δισ. δολαρίων, το οποίο κατευθύνεται σε έργα μπαταριών και κρίσιμων ορυκτών.
Το σκάνδιο συνιστά μέταλλο κομβικής στρατηγικής σημασίας, καθώς προσδίδει στα κράματα αλουμινίου αντοχή στη θερμότητα και χαμηλό βάρος. Οι ιδιότητες αυτές θεωρούνται καθοριστικές για την κατασκευή μαχητικών αεροσκαφών, πυραύλων, διαστημικών οχημάτων και κυψελών καυσίμου στερεού οξειδίου, ενώ το μέταλλο χρησιμοποιείται επίσης για την ενεργειακή τροφοδοσία κέντρων δεδομένων AI.
Μολονότι η ζήτηση παραμένει συγκριτικά μικρή, οι προβλέψεις δείχνουν ραγδαία άνοδο. Σύμφωνα με την αμερικανική Γεωλογική Υπηρεσία (US Geological Survey), το 2025 καταναλώθηκαν παγκοσμίως περίπου 80 τόνοι οξειδίου του σκανδίου. Η αμερικανική εταιρεία NioCorp, ωστόσο, εκτιμά ότι το 2026 οι ανάγκες θα ξεπεράσουν τους 117 τόνους.
Η εξάρτηση από την Κίνα
Ο διευθύνων σύμβουλος της Sunrise, Sam Riggall, δήλωσε στην «Australian Financial Review» (AFR) ότι η Κίνα ελέγχει περίπου το 80% της παγκόσμιας προσφοράς και σχεδόν το σύνολο των δυνατοτήτων διύλισης. Στον αντίποδα, το 95% των αγοραστών εδρεύει στις ΗΠΑ. Η απόφαση του Πεκίνου πέρυσι να επιβάλλει πιο αυστηρούς εξαγωγικούς περιορισμούς στις σπάνιες γαίες, συμπεριλαμβανομένου του σκανδίου, επιτάχυνε την αναζήτηση εναλλακτικών πηγών προμήθειας από την Ουάσινγκτον, δεδομένου ότι οι ΗΠΑ δεν παράγουν σκάνδιο από το 1969.
Η Sunrise επιδιώκει να κατασκευάσει το πρώτο πρωτογενές ορυχείο σκανδίου παγκοσμίως, καθώς μέχρι σήμερα το μέταλλο παράγεται μόνο ως υποπροϊόν άλλων μεταλλευτικών δραστηριοτήτων. Το κοίτασμα στο Syerston, νοτιοδυτικά του Dubbo, εκτιμάται στους 32.000 τόνους, ποσότητα ικανή να καλύψει την παγκόσμια ζήτηση για δεκαετίες. «Οι ΗΠΑ έχουν τη Silicon Valley, εμείς έχουμε τη Scandium Valley», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Riggall.
Το δάνειο από το Office of Strategic Capital του Πενταγώνου συνοδεύεται από ρήτρες, εξασφαλίζοντας στο αμερικανικό υπουργείο Άμυνας δικαίωμα προαγοράς για μέρος της μελλοντικής παραγωγής. Η τελική επενδυτική απόφαση αναμένεται σε λίγες εβδομάδες. Η κατασκευή προγραμματίζεται να ξεκινήσει στα τέλη του 2026 ή τις αρχές του 2027, με την πρώτη παραγωγή σκανδίου να τοποθετείται στα μέσα του 2028. Παράλληλα, η Sunrise έχει ήδη πενταετές συμβόλαιο με τον όμιλο Lockheed Martin για την προμήθεια έως 15 τόνων οξειδίου του σκανδίου ετησίως, παρέχοντας στον αμερικανικό κολοσσό το 25% της παραγωγής της για την πρώτη πενταετία.
Ο ρόλος της Αυστραλίας στο νέο γεωπολιτικό τοπίο
Η συμφωνία αντανακλά την ευρύτερη στρατηγική της Καμπέρας. Τον Απρίλιο του 2025, μετά την επιβολή των κινεζικών περιορισμών στις σπάνιες γαίες, η Αυστραλία τοποθετήθηκε ως αξιόπιστος εναλλακτικός προμηθευτής για τη Δύση. Η χώρα κατέχει το 4% των παγκόσμιων κοιτασμάτων σπανίων γαιών και διαθέτει σημαντικά ανεκμετάλλευτα αποθέματα κρίσιμων ορυκτών. Ο πρωθυπουργός Anthony Albanese εξήγγειλε τότε τη δημιουργία εθνικής εφεδρείας πρώτων υλών ύψους άνω των 800 εκατ. δολαρίων.
Τον περασμένο Οκτώβριο, Τραμπ και Albanese υπέγραψαν διμερή συμφωνία για τα κρίσιμα ορυκτά, η οποία δεσμεύει και τις δύο πλευρές να επενδύσουν κάθε μία ει 1 δισ. δολάρια σε αντίστοιχα έργα. Το project στο Syerston αποτελεί το πρώτο απτό αποτέλεσμα αυτής της συνεργασίας.
Ωστόσο, η Κίνα παραμένει ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της Αυστραλίας, καθιστώντας τη διατήρηση των γεωπολιτικών ισορροπιών διαρκή πρόκληση. Το Πεκίνο ελέγχει σχεδόν το 90% της παγκόσμιας διύλισης σπανίων γαιών.
Όπως επισημαίνει ο Γερμανός εμπειρογνώμονας πρώτων υλών Frank Leschhorn, η Κίνα διατηρεί τεράστιο προβάδισμα τεχνογνωσίας στις τεχνικές επεξεργασίας έναντι της Δύσης. «Η κάλυψη της διαφοράς θα διαρκέσει χρόνια, επομένως η εξάρτηση από την Κίνα θα κρατήσει για μεγάλο χρονικό διάστημα», υπογράμμισε ο ίδιος. Τέλος, σημειώνεται ότι το αυστηρό περιβαλλοντικό πλαίσιο και η φύση της Αυστραλίας ως χώρας υψηλού κόστους, δυσχεραίνουν τη βραχυπρόθεσμη ανατροπή της κινεζικής κυριαρχίας.
