Ο χάρτης της διαστημικής συνδεσιμότητας πρόκειται ν’ αλλάξει μέσα στους επόμενους μήνες. Στα τέλη του 2026 το Amazon Leo θα ξεκινήσει τις πρώτες του υπηρεσίες με πάνω από 400 δορυφόρους, από τους 3.232 που προβλέπει τελικά η συστοιχία του. Θα ακολουθήσουν, πριν κλείσει η δεκαετία, το TeraWave της Blue Origin, της διαστημικής εταιρείας του Τζεφ Μπέζος, καθώς και το LightSpeed της καναδικής Telesat.
Απέναντι σ’ αυτά ο γαλλικός όμιλος Eutelsat παρατάσσει το OneWeb, με 650 δορυφόρους, ενώ το Starlink της SpaceX καλύπτει ήδη τόσο τους ιδιώτες όσο και την πελατεία premium, δηλαδή τις επιχειρήσεις, τις αεροπορικές και θαλάσσιες μεταφορές, τις κυβερνήσεις και τους στρατούς. Ακριβώς σ’ αυτή την πελατεία στοχεύουν και οι νέες συστοιχίες, γεγονός που καθιστά ιδιαίτερα έντονη την πίεση προς την Eutelsat, εταιρεία μικρότερη και λιγότερο εύρωστη οικονομικά.
Υπάρχει κι ένα τμήμα της αγοράς από το οποίο η γαλλική εταιρεία απουσιάζει εντελώς: πρόκειται για την απευθείας σύνδεση δορυφόρου με έξυπνο κινητό (Direct-to-Device, D2D), όπου τρέχει η ζήτηση και κυριαρχεί το Starlink. «Ο ανταγωνισμός είναι σκληρός απέναντι σε γίγαντες με μεγάλους οικονομικούς πόρους, η SpaceX συγκέντρωσε πολλά χρήματα στο Χρηματιστήριο», παραδέχτηκε πρόσφατα ο διευθύνων σύμβουλος Ζαν-Φρανσουά Φαλακέρ. Όπως αναφέρει το ρεπορτάζ της “Le Figaro”, ο επικεφαλής της Eutelsat πρόσθεσε πως «υπάρχουν πολλά έργα, αλλά οι συστοιχίες είναι δύσκολο να κατασκευαστούν και να λειτουργήσουν. Σήμερα υπάρχουν μόνο δύο πλήρως λειτουργικές σε παγκόσμια κλίμακα, η δική μας και εκείνη του Starlink».
Τα κρυφά ευρωπαϊκά όπλα
Ο αγώνας μοιάζει άνισος, ωστόσο η Eutelsat έχει τα δικά της ατού. Καθώς η Ευρώπη αναζητά όλο και πιο επίμονα την κυριαρχία της, η γαλλική εταιρεία ανάγεται σε κρίσιμο παράγοντα, εξειδικευμένο σε ευαίσθητες εφαρμογές για πελάτες που χρειάζονται σταθερή και ισχυρή συνδεσιμότητα σε πραγματικό χρόνο, με αξιόπιστο τρόπο. Θεωρείται εταίρος εμπιστοσύνης, σε αντίθεση με το Starlink, η πρόσβαση στο οποίο διακόπηκε αρκετές φορές στην Ουκρανία. Παράλληλα, επαγγελματίες και θεσμικοί πελάτες επιδιώκουν πλέον να διαθέτουν δύο προμηθευτές, καθώς η διπλή πηγή ενισχύει την ανθεκτικότητα και διασφαλίζει την πρόσβαση στις υπηρεσίες. Η εν λόγω πρακτική δυσαρεστεί το Starlink και ευνοεί την Eutelsat, η οποία προβάλλει ακόμη ένα πλεονέκτημα: τα πολυετή συμβόλαια με εγγυημένες τιμές. «Το Starlink δεν το προσφέρει αυτό, και μάλιστα έχει την τάση να αυξάνει μονομερώς τα τιμολόγιά του μόλις κερδίσει τον πελάτη», σημειώνει γνώστης του αντικειμένου.
Τα μεγέθη επιβεβαιώνουν τη στροφή. Το 2025-2026 η δραστηριότητα υπηρεσιών προς κυβερνήσεις, στις οποίες περιλαμβάνεται και το Κίεβο, ενισχύθηκε κατά 17,7% και έφτασε τα 235 εκατομμύρια ευρώ, αντιπροσωπεύοντας πλέον πάνω από το 20% των πωλήσεων του ομίλου, που ανήλθαν σε 1,23 δισεκατομμύρια. Το γαλλικό Υπουργείο Ενόπλων Δυνάμεων υπέγραψε με την Eutelsat το συμβόλαιο Centaure, ύψους 350 εκατομμυρίων για οκτώ χρόνια, στο πλαίσιο μιας συμφωνίας ενός δισεκατομμυρίου που αφορά υπηρεσίες OneWeb εν αναμονή του ευρωπαϊκού δορυφορικού συστήματος ασφαλούς συνδεσιμότητας Iris². Στα τέλη Ιουλίου, η πολωνική κυβέρνηση υπέγραψε στρατηγική συμφωνία με τον όμιλο και άνοιξε συζητήσεις για τη «διάθεση δεσμευμένων χωρητικοτήτων OneWeb πριν από την ανάπτυξη του Iris² (με ορίζοντα το 2030)».
Το Iris², με αρχιτέκτονα την Eutelsat, θα πάρει τη σκυτάλη από τη γαλλική συστοιχία. «Η Πολωνία θέλει να επενδύσει περισσότερο στο Iris². Το ίδιο κι η Ισπανία. Αυτά είναι καλά νέα», σχολιάζει ο Ζαν-Φρανσουά Φαλακέρ, χαιρετίζοντας την «επικείμενη» είσοδο του έργου στη φάση της κατασκευής, καθώς υπογράφηκαν τα πρώτα συμβόλαια με τη βιομηχανία. Προηγήθηκε ένα μακρύ στάδιο μελετών, καθορισμού της αρχιτεκτονικής και επιλογής εκατοντάδων προμηθευτών. Το κόστος υπολογίζεται σε περίπου 12 δισ. ευρώ και η χρηματοδότηση γίνεται μέσω σύμπραξης δημόσιου και ιδιωτικού τομέα, ενώ η Eutelsat καλείται να συνεισφέρει 2 δισεκατομμύρια τα επόμενα χρόνια. Ο όμιλος δηλώνει έτοιμος, έχοντας περάσει από χρηματοοικονομική αναδιάρθρωση και ένεση φρέσκου χρήματος και δίνοντας στο γαλλικό Δημόσιο το 30% του κεφαλαίου του. Διαβεβαιώνει, επίσης, ότι μπορεί να χρηματοδοτήσει την αντικατάσταση των δορυφόρων OneWeb πρώτης γενιάς με 440 νέους δορυφόρους που παραγγέλθηκαν στην Airbus, ήδη από το 2027.
Νέο τοπίο στη δορυφορική σύνδεση κινητών και οργή Μασκ
Στο μέτωπο των συχνοτήτων, η εικόνα αλλάζει επίσης υπέρ των Ευρωπαίων. Στα τέλη Μαΐου οι Βρυξέλλες πρότειναν να δεσμευτεί το ένα τρίτο των συχνοτήτων που προορίζονται για τη χρήση D2D υπέρ των κυρίαρχων υπηρεσιών της Ευρώπης, ιδίως των επικοινωνιών ασφαλείας των ενόπλων δυνάμεων, και ένα ακόμη τρίτο υπέρ των ευρωπαϊκών φορέων εκμετάλλευσης για εμπορικές υπηρεσίες. Πρόκειται για σημείο καμπής, καθώς οι άδειες εκμετάλλευσης κατέχονταν από το 2009 από τους αμερικανικούς ομίλους Viasat και EchoStar.
Το έργο, το οποίο πρέπει να υιοθετηθεί από τα 27 κράτη μέλη, προκάλεσε την οργή του επικεφαλής της SpaceX Έλον Μασκ, ο οποίος στα τέλη του 2025 εξαγόρασε τις συχνότητες της EchoStar έναντι 17 δισ. δολαρίων. Ο δισεκατομμυριούχος υπολόγιζε να τις αξιοποιήσει για να διευρύνει τη δεσπόζουσα θέση του στην Ευρώπη, όπου μετρά 7,4 εκατομμύρια χρήστες D2D. Ο διαχωρισμός των συχνοτήτων αφήνει στους ξένους παράγοντες μόνο το ένα τρίτο, διασπασμένο μάλιστα σε δύο μπλοκ, και ο Μασκ απάντησε με δηκτική επιστολή προς την Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Κάλεσε επίσης την FCC, ρυθμιστική αρχή τηλεπικοινωνιών στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, να περιορίσει την πρόσβαση της Eutelsat στις αμερικανικές συχνότητες. «Θα απαντήσουμε στις ενστάσεις», διαβεβαιώνει ο επικεφαλής της γαλλικής εταιρείας.
Με αυτά τα δεδομένα, η Eutelsat υπολογίζει να εισέλθει στις υπηρεσίες D2D, αγορά που προσφέρει «καλές προοπτικές ανάπτυξης», πιθανότατα μέσω εταιρικής σχέσης, επωφελούμενη από τη νέα θέση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την ενίσχυση της ψηφιακής κυριαρχίας. Επικεφαλής του ομίλου εδώ και ένα χρόνο, ο Ζαν-Φρανσουά Φαλακέρ θέλει να επιταχύνει τον «μετασχηματισμό» της εταιρείας σε ηγέτιδα της σταθερής και κινητής συνδεσιμότητας. Η διαστημική συνδεσιμότητα αντιπροσωπεύει πλέον το 25% του κύκλου εργασιών, έσοδο που αντισταθμίζει τη μείωση των ιστορικών δραστηριοτήτων δορυφορικής τηλεόρασης.
