Σε μία από τις βαθύτερες κρίσεις της ιστορίας της έχει βυθιστεί η Χριστιανοδημοκρατική Ένωση (CDU) μετά τη συντριπτική ήττα στις εκλογές της Σαξονίας-Άνχαλτ, με το αποτέλεσμα να προκαλεί σοκ στο κόμμα και να αυξάνει την πίεση στον καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
Όπως περιγράφει η Handelsblatt, το κλίμα στα ανώτερα κλιμάκια της CDU είναι εξαιρετικά βαρύ, με κορυφαίο στέλεχος να χαρακτηρίζει την κατάσταση «εκρηκτική». Η ηγεσία προσπαθεί προς το παρόν να αποτρέψει οποιαδήποτε συζήτηση για αλλαγή προσώπων, ωστόσο η έκταση της ήττας έχει ανοίξει ευρύτερα ερωτήματα για την πολιτική κατεύθυνση του κόμματος και τη δυνατότητα του Μερτς να αναστρέψει τη δημοσκοπική του φθορά.
Η CDU περιορίστηκε στο 17,2%, χάνοντας περισσότερο από το μισό της εκλογικής της δύναμης σε σύγκριση με πριν από πέντε χρόνια. Αντίθετα, η AfD έφτασε στο 43,8%, συγκεντρώνοντας υπερδιπλάσιο ποσοστό.
Το μέγεθος της ήττας προκάλεσε αιφνιδιασμό ακόμη και στο επιτελείο της CDU. Σύμφωνα με το δημοσίευμα, στελέχη μιλούσαν ήδη από το βράδυ των εκλογών για «καταστροφή» και «σήμα συναγερμού», ενώ δεν είχε προετοιμαστεί ειδική επικοινωνιακή στρατηγική για ένα τόσο αρνητικό σενάριο.
Το σοκ στην ηγεσία της CDU
Η αμηχανία έγινε εμφανής και στις πρώτες δημόσιες τοποθετήσεις. Η νέα γενική γραμματέας του κόμματος, Φραντσίσκα Χόπερμαν, χαρακτήρισε το αποτέλεσμα «πολύ δύσκολο» και παραδέχθηκε ότι είχε ισχυρό συναισθηματικό αντίκτυπο στην ηγεσία της CDU.
Στο παρασκήνιο, σύμφωνα με το γερμανικό οικονομικό μέσο, υπήρξε ακόμη και σκέψη να εμφανιστεί ο ίδιος ο Μερτς μπροστά στις κάμερες το βράδυ των εκλογών, επιλογή που τελικά εγκαταλείφθηκε.
Το αποτέλεσμα αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα επειδή η CDU κυβερνά στο συγκεκριμένο κρατίδιο και διατηρεί την πρωθυπουργία. Παράλληλα, ακόμη και αν συνυπολογιστούν οι έδρες των SPD, Πρασίνων και Αριστεράς, το σύνολό τους φτάνει απλώς στο ίδιο επίπεδο με εκείνο της AfD στο νέο κοινοβούλιο, σύμφωνα με τη Handelsblatt.
Η πρώτη αντίδραση στην ηγεσία του κόμματος είναι να μεταφερθεί η συζήτηση από τα πρόσωπα στην πολιτική.
«Αν συνεχίσουμε όπως μέχρι σήμερα, τότε έχουμε σοβαρό πρόβλημα», ήταν η εκτίμηση που διατυπωνόταν το πρωί της Δευτέρας στους κόλπους της κομματικής ηγεσίας, σύμφωνα με τη Handelsblatt.
Οι αναλύσεις των εκλογικών δεδομένων που επικαλείται η εφημερίδα δείχνουν ότι σημαντικό μέρος των ψηφοφόρων δεν θεωρεί πλέον τη CDU ικανή να δώσει λύσεις στα καθημερινά προβλήματα. Το εύρημα προκαλεί ιδιαίτερη ανησυχία σε ένα κόμμα που για δεκαετίες οικοδόμησε την εικόνα του γύρω από την κυβερνητική σταθερότητα και τον πραγματισμό.
Στελέχη της CDU παραδέχονται ότι ήδη κατά τη διάρκεια της προεκλογικής εκστρατείας υπήρχε η αίσθηση πως σημαντικό τμήμα της κοινωνίας είχε απομακρυνθεί από το κόμμα.
Πίεση για μεταρρυθμίσεις και απαντήσεις στην ακρίβεια
Η κομματική ηγεσία θεωρεί πλέον κρίσιμο να επιταχυνθούν οι μεταρρυθμίσεις που έχουν εξαγγελθεί για το συνταξιοδοτικό, την υγεία και τη μείωση της γραφειοκρατίας, κατά προτίμηση ως ενιαίο πακέτο και χωρίς νέες μακρές πολιτικές διαπραγματεύσεις.
Ωστόσο, σύμφωνα με την εσωτερική αποτίμηση που μεταφέρει η Handelsblatt, αυτό δεν θεωρείται αρκετό. Στο επίκεντρο βρίσκονται προβλήματα που αγγίζουν άμεσα τα νοικοκυριά, όπως οι υψηλές τιμές της βενζίνης και του ντίζελ, το ενεργειακό κόστος, η ακρίβεια και η πίεση στα διαθέσιμα εισοδήματα.
«Οι άνθρωποι πρέπει να αισθανθούν ότι κάτι αλλάζει», είναι το μήνυμα που μεταφέρεται από το εσωτερικό του κόμματος.
Παράλληλα, στελέχη ζητούν σαφέστερες θέσεις σε κοινωνικά ζητήματα, υποστηρίζοντας ότι ειδικά οι νεότεροι ψηφοφόροι αναζητούν καθαρές απαντήσεις. «Δεν φτάνουμε πλέον στον κόσμο», παραδέχεται υψηλόβαθμο στέλεχος της CDU που επικαλείται η Handelsblatt.
Το 59% είδε «μήνυμα» προς την κυβέρνηση
Η δυσφορία δεν περιορίζεται στο κρατίδιο. Σε δημοσκόπηση της ARD που επικαλείται η Handelsblatt, το 59% των ερωτηθέντων δήλωσε ότι αντιμετωπίζει την αναμέτρηση ως ψήφο διαμαρτυρίας προς την ομοσπονδιακή κυβέρνηση, ενώ το 87% εξέφρασε δυσαρέσκεια για την απόδοση του Μερτς και του υπουργικού του συμβουλίου.
Παρά τα δεδομένα αυτά, η κομματική γραμμή είναι προς το παρόν να κλείσει κάθε συζήτηση για την ηγεσία. Στελέχη της Χριστιανικής Ένωσης υπογραμμίζουν ότι η κυβέρνηση έχει εκλεγεί για τετραετή θητεία, επιδιώκοντας να αποτρέψουν μια εσωκομματική σύγκρουση γύρω από τον καγκελάριο.
Η Handelsblatt σημειώνει, πάντως, ότι η υπομονή ορισμένων στελεχών απέναντι στον Μερτς εξαντλείται και ότι οι αμέσως επόμενες ημέρες θα δείξουν κατά πόσον μπορεί πράγματι να αποφευχθεί μια ευρύτερη συζήτηση για την ηγεσία.
Ο φόβος διάσπασης σε «CDU Ανατολής» και «CDU Δύσης»
Την κρίση περιπλέκει το ερώτημα της επόμενης ημέρας στη Σαξονία-Άνχαλτ. Ο επικεφαλής της CDU στο κρατίδιο Sven Schulze έχει αποκλείσει κυβερνητική συνεργασία τόσο με την AfD όσο και με την Αριστερά, είχε όμως αφήσει ανοιχτό ένα μοντέλο κυβέρνησης μειοψηφίας με SPD και Πράσινους, η οποία θα αναζητούσε κατά περίπτωση στήριξη από την Αριστερά.
Η προοπτική αυτή προκαλεί ισχυρές αντιδράσεις στο εσωτερικό των Χριστιανοδημοκρατών. Μετά το αποτέλεσμα άρχισαν να εκφράζονται ανοιχτά φόβοι ότι διαφορετικές πολιτικές ανάγκες στην ανατολική και τη δυτική Γερμανία μπορεί να οδηγήσουν ακόμη και σε βαθύτερο εσωκομματικό ρήγμα.
Σύμφωνα με τη Handelsblatt, στελέχη μιλούν πλέον για τον κίνδυνο να διαμορφωθεί μια «CDU της Ανατολής» και μια «CDU της Δύσης», με διαφορετικές στρατηγικές απέναντι τόσο στην AfD όσο και στην Αριστερά.
Ο αντιπρόεδρος της κοινοβουλευτικής ομάδας της Χριστιανικής Ένωσης Sepp Müller, ο οποίος προέρχεται από τη Σαξονία-Άνχαλτ, δήλωσε ότι η CDU δεν διαθέτει πλέον εντολή σχηματισμού κυβέρνησης. «Αυτή βρίσκεται τώρα στην AfD», ανέφερε.
Η ήττα επομένως δεν αφήνει στη CDU μόνο το ερώτημα πώς θα ανακτήσει τους ψηφοφόρους που έχασε. Την υποχρεώνει να αποφασίσει και ποια πολιτική γραμμή μπορεί να ακολουθήσει σε μια Γερμανία όπου η άνοδος της AfD δημιουργεί πλέον διαφορετικές πιέσεις στην Ανατολή και στη Δύση.
Γερμανικά ΜΜΕ: Μερτς, ο λάθος άνθρωπος στη λάθος θέση
«Η AfD υπερδιπλασίασε το ποσοστό της στη Σαξονία-Άνχαλτ. Πάνω σε αυτό το αποτέλεσμα μπορεί πλέον να χτίσει και το κόμμα σε ομοσπονδιακό επίπεδο. Και δεν είναι μόνο στην ανατολική Γερμανία που ανεβάζει σκαλοπατάκι-σκαλοπατάκι τα ποσοστά της. Σε μία από τις τελευταίες δηλώσεις της πριν από τις εκλογές, η ηγεσία του κόμματος είχε χαρακτηρίσει την αναμέτρηση στη Σαξονία-Άνχαλτ καθοριστική για το μέλλον της Γερμανίας. Και πράγματι: ποτέ άλλοτε η δυναμική γύρω από την AfD δεν ήταν τόσο μεγάλη», σχολιάζει η εφημερίδα Tagesspiegel από το Βερολίνο.
«Πανωλεθρία», «πικρή ήττα», «καταστροφή» για τον Μερτς
Τα γερμανικά μέσα, εκτός από τις αναλύσεις και την αναζήτηση εξηγήσεων για τα ποσοστά που έλαβε η Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ, έχουν σίγουρα εντοπίσει έναν πολιτικό, στον οποίο φορτώνουν ένα σημαντικό μερίδιο για τα εκλογικά αποτελέσματα: τον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς.
«Εδώ και χρόνια, οι ομοσπονδιακοί καγκελάριοι κρίνονται και από το κατά πόσον μπορούν να κρατήσουν την AfD υπό έλεγχο. Ο Μερτς δεν μπορεί να το κάνει, μεταξύ άλλων επειδή δεν καταφέρνει να εξασφαλίσει συνοχή στον κυβερνητικό του συνασπισμό, ούτε να βελτιώσει το κλίμα στη Γερμανία γενικότερα», γράφει το περιοδικό Spiegel στην ιστοσελίδα του. Και συνεχίζει: «Χρειάζεται μια ώρα μηδέν, μια νέα αρχή, και αυτή αρχίζει από τον Φρίντριχ Μερτς. Είναι προφανώς ο λάθος άνθρωπος γι’ αυτή τη θέση σε αυτούς τους καιρούς. Η Χριστιανική Ένωση, η CDU και η CSU, πρέπει να αναρωτηθούν αν θέλουν να ρισκάρουν και άλλες προεκλογικές αναμετρήσεις μαζί του».
Για τον Γερμανό καγκελάριο τίθενται, σύμφωνα με τη Merkur, πλέον θεμελιώδη ερωτήματα. «Ναι, η εκλογική ήττα της Χριστιανικής Ένωσης είχε διαφανεί. Η έκτασή της, όμως, το βράδυ των εκλογών προκάλεσε έκπληξη», παρατηρεί το δημοσίευμα και θέτει το ερώτημα: «Θα φουντώσουν ξανά οι φήμες για αλλαγή καγκελάριου;» Η κατάρρευση στη Σαξονία-Άνχαλτ είναι «διπλά πικρή για τον Μερτς», επισημαίνει και εξηγεί: «κάποτε θεωρούνταν, ιδίως στους κόλπους του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος στην ανατολική Γερμανία, η μεγάλη ελπίδα απέναντι στην AfD. Κάτι σαν τον “αντι-Μέρκελ”. Ένας συντηρητικός εκ πεποιθήσεως, με σαφή έμφαση στην οικονομική πολιτική και ξεκάθαρες θέσεις για τη μετανάστευση και την εσωτερική ασφάλεια. Παρά τη δραματική μείωση των αριθμών της μετανάστευσης, δεν κατάφερε όμως να πείσει τους πολίτες», καταλήγει.
Για τη «δύσκολη θέση» του Γερμανού καγκελάριου γράφει και η Handelsblatt χαρακτηριστικά ότι «Ο Μερτς πρέπει να σταματήσει να κοροϊδεύει τον εαυτό του». Ένα εκτενές σχόλιο στην ιστοσελίδα της οικονομικής εφημερίδας αναφέρει πως για τον Φρίντριχ Μερτς, οι εκλογές στη Σαξονία-Άνχαλτ «είναι πανωλεθρία» και γι’ αυτό «δεν υπάρχει καμία αμφιβολία», ενώ παρατηρεί ότι τον καγκελάριο αναμένουν μερικές δύσκολες εβδομάδες. «Αν και το όνομα του Μερτς δεν βρισκόταν στο ψηφοδέλτιο, η βαριά ήττα του πρωθυπουργού του κρατιδίου, Σβεν Σούλτσε, είναι και δική του ήττα και, πάνω απ’ όλα, αποτελεί καταδίκη της πολιτικής του Βερολίνου. (…) Η εξαγγελία του καγκελάριου ότι θα μειώσει στο μισό τη δύναμη της AfD εξακολουθεί να τον βαραίνει. Και δεν πρόκειται να συμβάλει στην αποκατάσταση της υπόληψής του μέσα στο ίδιο του το κόμμα. Όπως συνέβη με πολλές από τις δηλώσεις του, έγινε ακριβώς το αντίθετο: αντί για την AfD, τώρα είναι η CDU στη Σαξονία-Άνχαλτ αυτή που έχασε τη μισή της δύναμη. Τις επόμενες ημέρες, η Χριστιανική Ένωση δύσκολα θα μπορέσει να αποφύγει τη συζήτηση γύρω από το “Τείχος προστασίας” απέναντι στην AfD. Το κόμμα βρίσκεται έτσι μπροστά σε ένα σταυροδρόμι. Είτε θα παραμείνει στην πορεία της Μέρκελ, κάτι που μπορεί να οδηγήσει σε ακόμα χειρότερα εκλογικά αποτελέσματα στην ανατολική Γερμανία, είτε θα γκρεμίσει το δημοκρατικό “τείχος προστασίας”, οπότε θα χάσει τους προοδευτικούς ψηφοφόρους στις μεγάλες πόλεις και τη δυνατότητα σχηματισμού συνασπισμού, για παράδειγμα, με τους Πράσινους».
«Ο κόσμος δεν καταστράφηκε το βράδυ της Κυριακής. Εάν όμως θέλει να αποδυναμώσει την AfD, ο κυβερνητικός συνασπισμός πρέπει να κάνει καλύτερα τη δουλειά του», συνοψίζει στο τέλος η εφημερίδα.
