Οι πλούσιες οικογένειες προσπαθούν να εξατομικεύσουν την εκπαίδευση των παιδιών τους ήδη από την αρχαία Ελλάδα, όταν ο πατέρας του Μεγάλου Αλεξάνδρου προσέλαβε τον Αριστοτέλη ως δάσκαλο του γιου του.
Η εποχή της τεχνητής νοημοσύνης φέρνει μια νέα εκδοχή αυτής της τάσης, καθώς αυξάνεται η ανησυχία για το πώς η τεχνολογία θα αλλάξει τις επαγγελματικές ευκαιρίες των νέων και για το πώς μπορούν να προετοιμαστούν καλύτερα για μια οικονομία όπου ενδέχεται να υπάρχουν λιγότερες προσλήψεις σε θέσεις εισαγωγικού επιπέδου και περισσότερες απαιτήσεις για γνώση και ικανότητα χρήσης AI.
Ορισμένες οικογένειες πληρώνουν έως και 75.000 δολάρια τον χρόνο για να στείλουν τα παιδιά τους στο σχολείο που βασίζεται στην AI, το Alpha School της Νέας Υόρκης.
Εκπρόσωπος του σχολείου δήλωσε στο Fortune ότι το Alpha έχει περισσότερους από 1.200 μαθητές και σχεδιάζει να επεκταθεί σε 50 εγκαταστάσεις μέσα στη φετινή χρονιά.
Εκεί, οι μαθητές περνούν δύο ώρες την ημέρα στα βασικά μαθήματα με δάσκαλο τεχνητής νοημοσύνης και στη συνέχεια αφιερώνουν τα απογεύματά τους σε εργαστήρια που έχουν σχεδιαστεί για να καλλιεργούν δεξιότητες όπως η δημόσια ομιλία και η δημιουργία διαπροσωπικών σχέσεων.
Υπάρχουν και εκπαιδευτικοί «κανονικοί άνθρωποι», οι οποίοι αποκαλούνται «Guides» και έχουν σκοπό να γνωρίζουν καλύτερα τους μαθητές και να τους παρακινούν. Ωστόσο, δεν σχεδιάζουν τα μαθήματα ούτε βαθμολογούν τις εργασίες.
«Η σωστή χρήση της AI θα είναι σημαντική δεξιότητα στο μέλλον — αν όχι Η δεξιότητα. Επομένως, θεωρώ ότι είναι ένα είδος αδικίας προς τα παιδιά να μην υπάρχει στο σχολείο», δήλωσε η Sarah Cone, επενδύτρια επιχειρηματικού κεφαλαίου, της οποίας η 8χρονη κόρη φοιτά στο Alpha School της Νέας Υόρκης.
Οικονομικά ευκατάστατες οικογένειες μπορούν να επιλέξουν εκπαιδευτικά προγράμματα που συνδυάζουν τη χρήση AI με την ανθρώπινη διδασκαλία, μέσω σχολείων όπως το Alpha, την ώρα που τα σχολεία σε ολόκληρη τη χώρα προσπαθούν να αποφασίσουν πώς θα διδάξουν ή θα περιορίσουν τη χρήση της τεχνολογίας.
Η Νέα Υόρκη ανακοίνωσε πρόσφατα απαγόρευση ενός έτους στη χρήση παραγωγικής AI από μαθητές.
Ερευνητές έχουν προειδοποιήσει ότι η ανεξέλεγκτη χρήση AI μπορεί να μειώσει τη γνωστική προσπάθεια που απαιτείται για τη μάθηση. Ωστόσο, έχουν επισημάνει ότι εργαλεία AI που έχουν σχεδιαστεί με συγκεκριμένο εκπαιδευτικό σκοπό — όπως chatbots που λειτουργούν ως μαθηματικοί αντί να δίνουν απευθείας τις λύσεις — μπορούν να βελτιώσουν τη μάθηση.
Η Huriya Jabbar, καθηγήτρια εκπαιδευτικής πολιτικής στο University of Southern California, εξήγησε όμως ότι τα δημόσια σχολεία, που διαθέτουν λιγότερους πόρους, δεν μπορούν συνήθως να εφαρμόσουν τέτοιου είδους προγράμματα AI.
Η λογική είναι ότι μπορεί να εκπαιδευτεί ένας εκπαιδευτικός στο πώς να χρησιμοποιεί την AI για να εμπλέκει τους μαθητές.
Η Jabbar ανέφερε επιπλέον περιορισμούς, όπως το ότι τα σχολεία που εξυπηρετούν μαθητές χαμηλότερου εισοδήματος δέχονται μεγαλύτερη πίεση για να βελτιώσουν τις επιδόσεις στα τεστ, έχοντας παράλληλα λιγότερους πόρους και χρόνο για να πειραματιστούν με νέες μεθόδους διδασκαλίας.
«Η AI — όπως ακριβώς οποιοδήποτε άλλο εργαλείο, τεχνολογία ή εκπαιδευτικό πρόγραμμα — θα εφαρμοστεί σ’ ένα τοπίο που είναι ήδη άνισο», δήλωσε η Jabbar στο Fortune.
Τα σχολεία και η κρίση γραμματισμού
Η εισαγωγή περισσότερης τεχνολογίας στα σχολεία δεν είναι κάτι καινούργιο. Ωστόσο, η εισαγωγή υπολογιστών με στόχο να βοηθήσουν τους μαθητές ενοχοποιείται ήδη ότι έχει επιδεινώσει την ικανότητα των μαθητών να σκέφτονται.
Ο νευροεπιστήμονας Jared Cooney Horvath κατέθεσε ενώπιον του Κογκρέσου ότι η μάθηση μέσω οθονών αποσπά την προσοχή από την εκπαιδευτική διαδικασία και οδηγεί σε χαμηλότερες επιδόσεις.
Κατά την ακρόαση δήλωσε χαρακτηριστικά: «Τα παιδιά μας έχουν λιγότερες γνωστικές ικανότητες από αυτές που είχαμε εμείς στην ίδια ηλικία».
«Δεν πρόκειται για απόρριψη της τεχνολογίας», ανέφερε ο Horvath σε γραπτή τοποθέτησή του. «Το ζήτημα είναι να ευθυγραμμίσουμε τα εκπαιδευτικά εργαλεία με τον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί η ανθρώπινη μάθηση. Τα στοιχεία δείχνουν ότι η άκριτη επέκταση της χρήσης ψηφιακών μέσων έχει αποδυναμώσει τα μαθησιακά περιβάλλοντα, αντί να τα ενισχύσει».
Κάτι παρόμοιο συμβαίνει τώρα και με την AI, καθώς οι μαθητές χρησιμοποιούν chatbots χωρίς τις δικλίδες ασφαλείας που παρέχουν τα σχολεία.
Σύμφωνα με έρευνες του 2025 από τον μη κερδοσκοπικό οργανισμό College Board, περίπου 84% των μαθητών λυκείου στις ΗΠΑ δηλώνουν ότι χρησιμοποιούν AI για βοήθεια στις εργασίες τους, ενώ ένα στα πέντε λύκεια επιτρέπει τη χρήση AI χωρίς να διαθέτει επίσημη πολιτική γι’ αυτήν.
Ωστόσο, η χρήση AI για τις εργασίες δεν σημαίνει απαραίτητα ότι οι μαθητές μαθαίνουν καλύτερα για τις εξετάσεις.
Μελέτη σε 26.811 Κινέζους μαθητές διαπίστωσε ότι η χρήση AI αύξησε τις βαθμολογίες στις εργασίες κατά 18%, αλλά στη συνέχεια οδήγησε σε πτώση των βαθμολογιών στις εξετάσεις κατά 20%.
Όλα αυτά συμβαίνουν την ώρα που υποχωρούν οι θεμελιώδεις δεξιότητες γραμματισμού.
Οι επιδόσεις των 15χρονων σε 38 ανεπτυγμένες δημοκρατίες με οικονομία ελεύθερης αγοράς, σύμφωνα με τον δείκτη PISA, έφτασαν στον χαμηλότερο μέσο όρο που έχει καταγραφεί ποτέ στην ανάγνωση και στα μαθηματικά.
Τα επιδεινούμενα μαθησιακά αποτελέσματα στο σχολείο ακολουθούν τους μαθητές και στο πανεπιστήμιο.
Καθηγητές είχαν δηλώσει στο Fortune ότι οι φοιτητές φτάνουν στα αμφιθέατρα χωρίς να μπορούν να επεξεργαστούν μεγάλα κείμενα και βασίζονται σε περιλήψεις που παράγονται από AI.
Η Gen Z διαβάζει επίσης λιγότερο σε σχέση με άλλες γενιές. Αμερικανοί ηλικίας 18 έως 25 ετών δήλωσαν ότι διάβασαν κατά μέσο όρο 5,8 βιβλία το 2025, έναντι 12,1 βιβλίων για τους Αμερικανούς ηλικίας 65 ετών και άνω και 8,2 βιβλίων για όσους είναι μεταξύ 30 και 44 ετών.
Ωστόσο, ο στόχος των εκπαιδευτικών παραμένει η ανάπτυξη δεξιοτήτων ανάγνωσης και γραφής, παρότι η AI μπορεί να ερμηνεύει κείμενα και να παράγει γραπτό λόγο, σύμφωνα με την Kirsten Peterson, project manager στον μη κερδοσκοπικό οργανισμό Education Development Center.
«Θέλουμε αναγνώστες που μπορούν να ερμηνεύουν, να αμφισβητούν, να κάνουν συνδέσεις, να αναγνωρίζουν την οπτική γωνία, να αξιολογούν τα στοιχεία, να αντέχουν την αβεβαιότητα και να διαμορφώνουν τη δική τους κατανόηση», δήλωσε.
«Πρέπει να είμαστε πολύ προσεκτικοί ώστε να μη χρησιμοποιούμε την AI για να αφαιρούμε ακριβώς τη σκέψη που χρειάζονται οι μαθητές προκειμένου να γίνουν εγγράμματοι».
