Μια από τις πιο σοβαρές μέχρι σήμερα ενδείξεις για την κλιμάκωση του ρωσικού «υποθαλάσσιου πολέμου», που αφορά δολιοφθορές και μορφές υβριδικού πολέμου κατά δυτικών κρίσιμων υποδομών, αποκαλύφθηκε σύμφωνα με ρεπορτάζ του Reuters.
Βρετανία, Νορβηγία και ΗΠΑ εντόπισαν και ανέκοψαν την περασμένη άνοιξη ρωσική επιχείρηση στην Αρκτική, κατά την οποία ειδικά υποβρύχια εκπαιδεύονταν στη χρήση νέας τεχνολογίας για την καταστροφή κρίσιμων υποθαλάσσιων καλωδίων.
Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε στα νερά κοντά στο αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ και οργανώθηκε από τη ρωσική Διεύθυνση Υποθαλάσσιων Ερευνών, γνωστή ως GUGI.
Το αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ βρίσκεται στον Αρκτικό Ωκεανό, βόρεια της Νορβηγίας, περίπου στα μισά της απόστασης μεταξύ Νορβηγίας και Βόρειου Πόλου και ανήκει στη Νορβηγία.
Tα νησιά στο Aρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ, με σκούρο πράσινο, βόρεια της Νορβηγίας στην Αρκτική © Wikimedia
Ρωσικά βαθυσκάφη χρησιμοποιήθηκαν για την προσομοίωση ανάπτυξης της συγκεκριμένης τεχνολογίας, η οποία έχει σχεδιαστεί ώστε να μπορεί να απενεργοποιεί υποθαλάσσια καλώδια χωρίς να αφήνει εύκολα ανιχνεύσιμα ίχνη.
Διεκόπη η επιχείρηση και αποχώρησαν τα ρωσικά σκάφη
Οι συμμαχικές δυνάμεις παρακολούθησαν τα ρωσικά σκάφη και τα αντιμετώπισαν στην περιοχή, με αποτέλεσμα η άσκηση να διακοπεί και τα ρωσικά μέσα να αποχωρήσουν.
Δεν προκλήθηκε ζημιά σε καλώδια, καθώς επρόκειτο για προσομοίωση επιχείρησης που θα μπορούσε να πραγματοποιηθεί σε περίπτωση σύγκρουσης Ρωσίας-ΝΑΤΟ.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το σημείο όπου πραγματοποιήθηκε η δραστηριότητα. Δύο υποθαλάσσια καλώδια οπτικών ινών, μήκους περίπου 1.400 χιλιομέτρων, συνδέουν το Σβάλμπαρντ με τη νορβηγική ηπειρωτική χώρα, σε βάθη που φτάνουν τα 2.700 μέτρα.
Μεταφέρουν μεγάλους όγκους δορυφορικών δεδομένων από τον σταθμό SvalSat, τον μεγαλύτερο σταθμό επίγειας δορυφορικής λήψης στον κόσμο, ο οποίος αποτελεί τμήμα του Near Space Network της NASA.
Τα νησιά στο Αρχιπέλαγος του Σβάλμπαρντ που ανήκουν στη Νορβηγια © Wikimedia
Η Ρωσία «ενισχύει επιχειρήσεις σαμποτάζ στην Ευρώπη»
Η αποκάλυψη έρχεται καθώς οι δυτικές υπηρεσίες πληροφοριών θεωρούν ότι η Ρωσία ενισχύει τις επιχειρήσεις σαμποτάζ στην Ευρώπη και εξετάζει τρόπους να δοκιμάσει τις αντοχές του ΝΑΤΟ χωρίς να προκαλέσει άμεσα μια συμβατική σύγκρουση. Η καταστροφή κρίσιμων υποθαλάσσιων υποδομών θεωρείται ένα από τα πιθανά εργαλεία ενός τέτοιου υβριδικού σεναρίου.
Κρίσιμη είναι και η γεωγραφία της περιοχής. Αν υπάρξει σοβαρή αντιπαράθεση Ρωσίας-ΝΑΤΟ στον Αρκτικό Βορρά, η θαλάσσια ζώνη μεταξύ του Σβάλμπαρντ και της ηπειρωτικής Νορβηγίας, γνωστή ως Bear Gap, αποτελεί στρατηγικό πέρασμα για τα ρωσικά πυρηνοκίνητα υποβρύχια που επιχειρούν από τη χερσόνησο Κόλα προς τον Ατλαντικό.
Η Βρετανία, η Νορβηγία και οι ΗΠΑ έχουν ενισχύσει την παρουσία τους στην περιοχή, ενώ τον Αύγουστο πραγματοποιήθηκε κοινή άσκηση στο Γιαν Μάγιεν.
Η υπόθεση εντάσσεται στη γενικότερη προσπάθεια του ΝΑΤΟ να προστατεύσει τις υποθαλάσσιες υποδομές μετά την καταστροφή των αγωγών Nord Stream το 2022 και μια σειρά περιστατικών με ζημιές σε καλώδια στη Βαλτική και τη Βόρεια Ευρώπη.
Ύποπτα σκάφη σε ευαίσθητες υποθαλάσσιες υποδομές
Από το 2023 έχει αυξηθεί ο αριθμός ύποπτων πλοίων που κινούνται αργά πάνω ή κοντά σε ευαίσθητες υποθαλάσσιες υποδομές, καταγράφοντας τη θέση τους.
Η πρακτική αυτή, γνωστή ως «drifting», δεν είναι παράνομη στα διεθνή ύδατα, όμως οι υπηρεσίες ασφαλείας θεωρούν ότι η συστηματική χαρτογράφηση μπορεί να αποτελεί προετοιμασία για μελλοντική δολιοφθορά.
Σύμφωνα με στοιχεία της Windward, το 2025 η σχετική δραστηριότητα στη Βόρεια Θάλασσα αυξήθηκε κατά 52%, σε 13.079 πλοία.
Η απάντηση των συμμάχων ήταν η δημιουργία νέων μηχανισμών επιτήρησης, μεταξύ των οποίων το Baltic Sentry του ΝΑΤΟ και το βρετανικής πρωτοβουλίας Nordic Warden, με αυξημένες περιπολίες και ανταλλαγή πληροφοριών για την προστασία κρίσιμων υποδομών.
Το πρόβλημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη διάσταση καθώς η Ευρώπη εξαρτάται ολοένα περισσότερο από τα υποθαλάσσια δίκτυα για τηλεπικοινωνίες, διακίνηση δεδομένων και ενέργεια. Η εκρηκτική αύξηση των αναγκών για data centers και τεχνητή νοημοσύνη αυξάνει παράλληλα τη στρατηγική αξία αυτών των δικτύων.
Η νέα υπόθεση στο Σβάλμπαρντ δείχνει ότι η προστασία τους έχει πλέον ενταχθεί στον σχεδιασμό της συλλογικής άμυνας του ΝΑΤΟ, με το υποθαλάσσιο περιβάλλον να εξελίσσεται σε ένα ακόμη μέτωπο της αντιπαράθεσης Ρωσίας και Δύσης.
