Σε μια από τις πιο κρίσιμες συνόδους των τελευταίων ετών εξελίσσεται η φετινή συνάντηση των BRICS στο Νέο Δελχί, με τον Ναρέντρα Μόντι να υποδέχεται από το Σάββατο 12 Σεπτεμβρίου τον Σι Τζινπίνγκ, τον Βλαντίμιρ Πούτιν και τους ηγέτες των μεγαλύτερων αναδυόμενων οικονομιών.
Στο επίκεντρο βρίσκεται κυρίως η συνάντηση του Ινδού πρωθυπουργού με τον Κινέζο πρόεδρο. Ο Σι επισκέπτεται την Ινδία για πρώτη φορά από το 2019, σε μια περίοδο κατά την οποία οι δύο ασιατικές δυνάμεις επιχειρούν να αποκαταστήσουν σταδιακά τις σχέσεις τους μετά τη βαθιά κρίση που προκάλεσαν οι αιματηρές συγκρούσεις στα σύνορά τους το 2020.
Το CNBC χαρακτηρίζει τη συνάντηση ιδιαίτερα κρίσιμη, καθώς, παρά την αποκλιμάκωση των τελευταίων μηνών, δύο μεγάλες εκκρεμότητες εξακολουθούν να βαραίνουν τις σχέσεις Νέου Δελχί και Πεκίνου: η διαφιλονικούμενη συνοριακή γραμμή στα Ιμαλάια και η τεράστια εμπορική ανισορροπία υπέρ της Κίνας.
Η σύνοδος πραγματοποιείται παράλληλα σε μια συγκυρία στην οποία οι BRICS καλούνται να αποδείξουν ότι μπορούν να αποκτήσουν μεγαλύτερο οικονομικό και γεωπολιτικό βάρος, παρά τις σημαντικές διαφορές μεταξύ των μελών τους. Ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή, η κρίση γύρω από το Ιράν, ο πόλεμος στην Ουκρανία και η εμπορική πολιτική της κυβέρνησης Τραμπ δημιουργούν ένα ιδιαίτερα σύνθετο σκηνικό.
BRICS: Το δύσκολο «reset» Ινδίας – Κίνας
Οι σχέσεις Ινδίας και Κίνας έχουν βελτιωθεί αισθητά σε σύγκριση με τα προηγούμενα χρόνια. Το περασμένο διάστημα αποκαταστάθηκαν οι απευθείας αεροπορικές συνδέσεις, ενώ το Νέο Δελχί έχει αρχίσει να χαλαρώνει ορισμένους από τους περιορισμούς που είχε επιβάλει στις κινεζικές επενδύσεις.
Παράλληλα, οι επαφές για τα σύνορα έχουν ενταθεί. Η συνάντηση του Κινέζου υπουργού Εξωτερικών Γουάνγκ Γι με τον σύμβουλο Εθνικής Ασφάλειας της Ινδίας Ατζίτ Ντοβάλ τον Αύγουστο οδήγησε σε πρόοδο σε ζητήματα διασυνοριακών μετακινήσεων και εμπορίου.
Ωστόσο, η δυσπιστία παραμένει βαθιά. Σύμφωνα με το Reuters, κινεζικές επιχειρήσεις εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν αυστηρό έλεγχο στην Ινδία, ενώ και το Πεκίνο εμφανίζεται επιφυλακτικό απέναντι στη μεταφορά προηγμένης τεχνολογίας και βιομηχανικού εξοπλισμού προς την ινδική αγορά.
Ιδιαίτερα ευαίσθητο παραμένει και το συνοριακό ζήτημα. Ινδία και Κίνα είχαν πολεμήσει το 1962, ενώ οι συγκρούσεις του 2020, στις οποίες σκοτώθηκαν στρατιώτες και από τις δύο πλευρές, είχαν οδηγήσει τις διμερείς σχέσεις στο χαμηλότερο σημείο τους εδώ και δεκαετίες.
Ακόμη δυσκολότερη είναι η εξίσωση στο εμπόριο. Η Κίνα αποτελεί τον μεγαλύτερο εμπορικό εταίρο της Ινδίας, με τις διμερείς συναλλαγές να φτάνουν το ρεκόρ των 151,1 δισ. δολαρίων στο οικονομικό έτος που ολοκληρώθηκε τον Μάρτιο του 2026.
Το πρόβλημα για το Νέο Δελχί είναι ότι το εμπορικό του έλλειμμα έναντι της Κίνας έχει διογκωθεί στα 112,16 δισ. δολάρια, από 99,21 δισ. προηγουμένως, σύμφωνα με τα στοιχεία που παραθέτει το CNBC.
Η εξάρτηση δεν περιορίζεται στα καταναλωτικά αγαθά. Η Ινδία χρειάζεται κινεζικές μπαταρίες, βιομηχανικό εξοπλισμό και τεχνολογία για κρίσιμους τομείς της οικονομίας της, μεταξύ των οποίων και η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Την ίδια στιγμή, το Νέο Δελχί επιχειρεί να χτίσει δική του παραγωγική βάση και να προσελκύσει βιομηχανίες που επιδιώκουν να μειώσουν την εξάρτησή τους από την Κίνα. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Apple, η οποία έχει αυξήσει σημαντικά την παραγωγή iPhone στην Ινδία, στο πλαίσιο της διαφοροποίησης της εφοδιαστικής της αλυσίδας.
Αυτό ακριβώς δημιουργεί και μια νέα πηγή ανταγωνισμού μεταξύ των δύο χωρών, καθώς το Πεκίνο δεν επιθυμεί να διευκολύνει τη δημιουργία ενός ανταγωνιστικού παραγωγικού κέντρου σε τεχνολογίες στις οποίες η Κίνα διατηρεί σήμερα κυρίαρχη θέση.
Η επιστροφή Πούτιν και η ενεργειακή σχέση με την Ινδία
Ιδιαίτερη βαρύτητα αποκτά και η παρουσία του Βλαντίμιρ Πούτιν. Όπως επισημαίνει το Bloomberg, πρόκειται για την πρώτη διά ζώσης συμμετοχή του Ρώσου προέδρου σε σύνοδο των BRICS εκτός Ρωσίας μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.
Πούτιν και Μόντι αναμένεται να συζητήσουν κυρίως το εμπόριο και την ενέργεια. Μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία, η Ρωσία εξελίχθηκε σε έναν από τους μεγαλύτερους προμηθευτές πετρελαίου της Ινδίας, οδηγώντας τις διμερείς εμπορικές σχέσεις σε επίπεδα-ρεκόρ.
Το Νέο Δελχί βρίσκεται έτσι σε μια λεπτή ισορροπία: διατηρεί τη στρατηγική σχέση του με τη Μόσχα, ενώ ταυτόχρονα προσπαθεί να αποφύγει μια βαθύτερη σύγκρουση με την Ουάσιγκτον γύρω από τις αγορές ρωσικής ενέργειας.
Warmly welcome President Vladimir Putin of Russia for the 18th BRICS Summit. He was received by MoS @KVSinghMPGonda at the airport.
India and Russia share multifaceted and longstanding ties anchored in Special and Privileged Strategic Partnership.#BRICS2026 #BRICSIndia2026… pic.twitter.com/pwxcO2aHLt
— Randhir Jaiswal (@MEAIndia) September 10, 2026
Ιράν, Ορμούζ και δασμοί Τραμπ στην ατζέντα των BRICS
Η Μέση Ανατολή αποτελεί ίσως τη μεγαλύτερη δοκιμασία συνοχής για τους BRICS. Το Ιράν συμμετέχει πλέον στο μπλοκ, την ώρα που η σύγκρουσή του με τις ΗΠΑ και η σχεδόν παράλυση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ έχουν εκτινάξει τις τιμές του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια.
Το πρόβλημα είναι ότι στο ίδιο τραπέζι βρίσκονται χώρες με εντελώς διαφορετικές σχέσεις με την Τεχεράνη. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα έχουν διακόψει εμπορικές και χρηματοπιστωτικές συναλλαγές με το Ιράν μετά τις ιρανικές επιθέσεις, καθιστώντας δύσκολη ακόμη και τη διατύπωση μιας κοινής ανακοίνωσης για τη σύγκρουση.
Παράλληλα, οι δασμοί και η προστατευτική εμπορική πολιτική του Ντόναλντ Τραμπ λειτουργούν ως ένας επιπλέον παράγοντας που ωθεί τις χώρες των BRICS να αναζητήσουν στενότερη οικονομική συνεργασία.
Η Ινδία επιδιώκει μάλιστα να θέσει στη σύνοδο την πρόταση για διασύνδεση των ψηφιακών νομισμάτων των κεντρικών τραπεζών των BRICS, ώστε να διευκολυνθούν οι διασυνοριακές πληρωμές. Η πρωτοβουλία απέχει πολύ από την εφαρμογή της, καθώς υπάρχουν σημαντικά τεχνικά και πολιτικά εμπόδια, αποτελεί όμως ακόμη μία ένδειξη της προσπάθειας του μπλοκ να οικοδομήσει ανεξάρτητες χρηματοπιστωτικές υποδομές.
Για τον Μόντι, επομένως, η σύνοδος αποτελεί κάτι περισσότερο από μια πολυμερή συνάντηση. Είναι μια ευκαιρία να παρουσιάσει την Ινδία ως χώρα που μπορεί να συνομιλεί ταυτόχρονα με την Κίνα, τη Ρωσία, τη Δύση και τον Παγκόσμιο Νότο, χωρίς να προσδένεται πλήρως σε κανένα από τα αντίπαλα στρατόπεδα.
