Οι Σουηδοί προσέρχονται την Κυριακή στις κάλπες σε μια από τις πιο αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις των τελευταίων ετών, με το ενδεχόμενο η ακροδεξιά να αποκτήσει για πρώτη φορά υπουργικές θέσεις να βρίσκεται στο επίκεντρο.
Η κεντροαριστερή αντιπολίτευση, με επικεφαλής τη Σοσιαλδημοκράτισσα Μαγδαλένα Άντερσον, διατηρεί οριακό προβάδισμα στις δημοσκοπήσεις έναντι του κυβερνητικού συνασπισμού υπό τον πρωθυπουργό Ουλφ Κρίστερσον. Ωστόσο, η διαφορά έχει συρρικνωθεί σημαντικά τις τελευταίες ημέρες, μετατρέποντας την εκλογική αναμέτρηση σε μάχη μέχρι την τελευταία ψήφο.
Σε δημοσκόπηση των Dagens Nyheter/Ipsos, που δημοσιεύθηκε την Παρασκευή, η διαφορά μεταξύ των δύο μπλοκ περιορίστηκε μόλις στις 0,3 ποσοστιαίες μονάδες. Με βάση την εκτίμηση των εδρών, η κεντροαριστερά θα συγκέντρωνε 175 έδρες έναντι 174 της δεξιάς.
Το μεγάλο διακύβευμα της εκλογικής αναμέτρησης είναι ο ρόλος των Σουηδών Δημοκρατών (SD), του ακροδεξιού κόμματος που από το 2022 στηρίζει την κυβέρνηση Κρίστερσον χωρίς να συμμετέχει σε αυτή.
Μετά τις εκλογές του 2022, ο Κρίστερσον, ηγέτης των Μετριοπαθών, έσπασε ένα μακροχρόνιο πολιτικό ταμπού και συμφώνησε με τους Σουηδούς Δημοκράτες, επιτρέποντας στον κεντροδεξιό συνασπισμό του να σχηματίσει κυβέρνηση μειοψηφίας.
Η συμφωνία έδωσε στο SD σημαντική επιρροή στη χάραξη κυβερνητικής πολιτικής, ιδιαίτερα στα ζητήματα της μετανάστευσης και της εγκληματικότητας. Τώρα ο Κρίστερσον έχει προχωρήσει ένα βήμα περισσότερο, δεσμευόμενος να προσφέρει στους Σουηδούς Δημοκράτες υπουργικές θέσεις, εφόσον η δεξιά κερδίσει τις εκλογές.
Πρόκειται για σημαντική αλλαγή σε σχέση με τη στάση του ίδιου στο παρελθόν και θα μπορούσε να σηματοδοτήσει την πρώτη συμμετοχή του ακροδεξιού κόμματος στην κυβέρνηση.
Μετανάστευση και εγκληματικότητα
Οι πολιτικές για τη μετανάστευση και την εγκληματικότητα έχουν μετακινηθεί αισθητά προς αυστηρότερες κατευθύνσεις τα τελευταία χρόνια.
Το πρόγραμμα των Σουηδών Δημοκρατών περιλαμβάνει περαιτέρω περιορισμό της μετανάστευσης, ανάκληση αδειών μόνιμης διαμονής και αυστηρότερη αντιμετώπιση όσων θεωρεί ότι προωθούν «αντι-σουηδικά αισθήματα».
Η κυβέρνηση έχει ήδη υιοθετήσει σειρά αυστηρών μέτρων. Μεταξύ άλλων, έχει περιορίσει τη δυνατότητα μόνιμης παραμονής μεταναστών και έχει θεσπίσει οικονομικά κίνητρα για την οικειοθελή επιστροφή πολιτών τρίτων χωρών στις χώρες καταγωγής τους. Από τον Ιανουάριο του 2026, η οικονομική ενίσχυση μπορεί να φτάσει έως τις 350.000 σουηδικές κορώνες.
Ο Τζον Στάουφερ των Civil Rights Defenders εκτιμά ότι η περαιτέρω συμμετοχή των Σουηδών Δημοκρατών στην κυβέρνηση θα μπορούσε να εντείνει την ήδη καταγεγραμμένη μετατόπιση της χώρας σε αυστηρότερες πολιτικές για τη μετανάστευση και το έγκλημα.
Η κεντροαριστερά έχει επίσης μετακινηθεί
Η επιστροφή της Άντερσον στην πρωθυπουργία δεν θα σήμαινε απαραίτητα ανατροπή των υφιστάμενων πολιτικών.
Οι Σοσιαλδημοκράτες έχουν επίσης υιοθετήσει πιο αυστηρές θέσεις σε ζητήματα εγκληματικότητας, μετανάστευσης και ενσωμάτωσης, σε μια προσπάθεια να ανακτήσουν ψηφοφόρους που μετακινήθηκαν προς τα δεξιά.
«Πολλά από αυτά που θεωρούμε προβληματικά δεν πρόκειται να ανατραπούν» ακόμη και με κυβέρνηση υπό τους Σοσιαλδημοκράτες, εκτίμησε ο Στάουφερ, προσθέτοντας ωστόσο ότι ενδέχεται να ανακοπεί η περαιτέρω επιδείνωση.
Με τη διαφορά ανάμεσα στα δύο στρατόπεδα να βρίσκεται στο όριο του στατιστικού λάθους, ιδιαίτερη σημασία αποκτούν τα μικρότερα κόμματα.
Οι Φιλελεύθεροι, που συμμετέχουν στον κυβερνητικό συνασπισμό, θεωρούνται κρίσιμοι για την ικανότητα της δεξιάς να εξασφαλίσει πλειοψηφία. Αντίστοιχα, στην κεντροαριστερά σημαντικό ρόλο μπορεί να διαδραματίσει η επίδοση του Κεντρώου Κόμματος, ενώ το Αριστερό Κόμμα εμφανίζει ενίσχυση στις δημοσκοπήσεις.
Η εικόνα παραμένει ιδιαίτερα ρευστή. Πρόσφατη δημοσκόπηση της Novus έδινε στην κεντροαριστερά 50,3% και στο δεξιό μπλοκ 47,9%, ενώ η διαφορά είχε περιοριστεί αισθητά σε σχέση με τις προηγούμενες εβδομάδες.
Τα βασικά ζητήματα των ψηφοφόρων
Η υγεία, η δημόσια ασφάλεια και η εγκληματικότητα, η μετανάστευση και η οικονομία βρίσκονται στην κορυφή της ατζέντας των ψηφοφόρων.
Η Μαγδαλένα Άντερσον επιχειρεί να εμφανιστεί ως παράγοντας ενότητας και προτάσσει την ενίσχυση του κοινωνικού κράτους, μια δικαιότερη φορολογική πολιτική και την κοινωνική συνοχή. Ωστόσο, το κεντροαριστερό μπλοκ παραμένει διχασμένο σε ζητήματα όπως η ενεργειακή πολιτική και η φορολογία.
Από την άλλη πλευρά, ο Κρίστερσον επιχειρεί να εξασφαλίσει νέα θητεία, έχοντας πλέον ανοίξει τον δρόμο για την επίσημη συμμετοχή της ακροδεξιάς στην κυβέρνηση. Οι Σουηδοί Δημοκράτες, από την πλευρά τους, έχουν ήδη μετατραπεί σε κεντρικό παράγοντα του δεξιού στρατοπέδου.
Τα αποτελέσματα αναμένονται το βράδυ της Κυριακής, όμως, λόγω της οριακής διαφοράς, η τελική κατανομή των εδρών ενδέχεται να οδηγήσει σε μακρές διαπραγματεύσεις για τον σχηματισμό κυβέρνησης. Το Reuters επισημαίνει ότι ακόμη και σε περίπτωση νίκης της Άντερσον, οι εσωτερικές διαφορές των κομμάτων της κεντροαριστεράς θα μπορούσαν να περιπλέξουν σημαντικά τον σχηματισμό σταθερής κυβέρνησης.
