Οι εκτεταμένες εκκαθαρίσεις στην κορυφή των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων ενδέχεται να έχουν επηρεάσει την πολεμική ετοιμότητα της Κίνας.
Την ίδια ώρα όμως φαίνεται να ενισχύουν τον πολιτικό έλεγχο του Σι Τζινπίνγκ πάνω σε έναν θεσμό που αποτελεί βασικό πυλώνα της εξουσίας του Κομμουνιστικού Κόμματος.
Η πρόσφατη αποπομπή δύο κορυφαίων στρατιωτικών ηγετών, του Ζανγκ Γιουσιά και του Λιου Ζενλί, από το Κομμουνιστικό Κόμμα και τις ένοπλες δυνάμεις σηματοδοτεί το τελευταίο επεισόδιο μιας πολυετούς εκστρατείας εκκαθαρίσεων στον Λαϊκό Απελευθερωτικό Στρατό, ενώ είχαν προηγηθεί και άλλες εκκαθαρίσεις ανώτατων αξιωματούχων.
Η εξέλιξη παρακολουθείται στενά από στρατιωτικούς ακόλουθους και αναλυτές ασφαλείας, καθώς η Κίνα επιταχύνει τον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεών της και αυξάνει τις στρατιωτικές αναπτύξεις γύρω από την Ταϊβάν, αλλά και σε περιοχές της Νότιας και της Ανατολικής Σινικής Θάλασσας όπου υπάρχουν έντονες εδαφικές και θαλάσσιες διαμάχες.
Απομακρύνονται έμπειροι αξιωματικοί
Ο Ζανγκ Γιουσιά κατείχε ιδιαίτερη θέση στην κινεζική στρατιωτική ιεραρχία. Γιος στενού φίλου του πατέρα του Σι Τζινπίνγκ, θεωρούνταν επί χρόνια ένας από τους σημαντικότερους στρατιωτικούς συμμάχους του Κινέζου προέδρου και διετέλεσε αντιπρόεδρος της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, του ανώτατου οργάνου διοίκησης των κινεζικών ενόπλων δυνάμεων.
Η απομάκρυνσή του έχει ιδιαίτερη βαρύτητα και για έναν ακόμη λόγο: ήταν ο ανώτερος Κινέζος αξιωματικός με πραγματική πολεμική εμπειρία, την οποία απέκτησε στον σύντομο αλλά αιματηρό πόλεμο Κίνας-Βιετνάμ το 1979. Έκτοτε, η Κίνα δεν έχει εμπλακεί σε πραγματική πολεμική σύγκρουση.
Σύμφωνα με αναλυτές που επικαλείται το Reuters, δεκάδες αξιωματικοί δεύτερης γραμμής έχουν πλέον τοποθετηθεί σε κρίσιμες θέσεις στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή, στις διοικήσεις θεάτρων επιχειρήσεων και στους επιμέρους κλάδους των ενόπλων δυνάμεων.
Κενές θέσεις στην Κεντρική Στρατιωτική Επιτροπή της Κίνας
Ωστόσο, από τις επτά θέσεις της κορυφαίας επιτροπής της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής, πέντε παραμένουν κενές.
Η κατάσταση δημιουργεί ένα ασυνήθιστο κενό στην κορυφή της κινεζικής στρατιωτικής διοίκησης, την ώρα που το Πεκίνο συνεχίζει κανονικά τις δοκιμές οπλικών συστημάτων και τις ολοένα πιο σύνθετες στρατιωτικές ασκήσεις.
Ισχυρότερος ο έλεγχος του Σι
Η εκκαθάριση, σύμφωνα με αναλυτές που μίλησαν στο Reuters, μπορεί να ενισχύσει ακόμη περισσότερο τον έλεγχο του Σι Τζινπίνγκ πάνω στον στρατό.
Ο ερευνητής κινεζικής ασφάλειας Τζέιμς Τσαρ, με έδρα τη Σιγκαπούρη, εκτιμά ότι η απομάκρυνση προσώπων που συνδέονταν με τον Ζανγκ Γιουσιά και τον πρώην ανώτατο πολιτικό αξιωματικό του στρατού Μιάο Χουά ενισχύει τη θέση του Κινέζου προέδρου.
Από την ανάληψη της εξουσίας το 2012, ο Σι έχει προωθήσει μία από τις μεγαλύτερες εκστρατείες κατά της διαφθοράς και της απειθαρχίας στη σύγχρονη ιστορία της Κίνας.
Εκατομμύρια στελέχη της τεράστιας κρατικής και κομματικής γραφειοκρατίας έχουν ελεγχθεί σε διαφορετικό βαθμό, ενώ δεκάδες ανώτεροι αξιωματούχοι του κόμματος, της κυβέρνησης και των ενόπλων δυνάμεων έχουν ερευνηθεί ή απομακρυνθεί.
Οι κινεζικές αρχές παρουσιάζουν την εκστρατεία ως προσπάθεια εξάλειψης της διαφθοράς και ενίσχυσης της αποτελεσματικότητας του στρατού.
Οι έρευνες σε βάρος του Ζανγκ και του Λιου είχαν γίνει γνωστές ήδη από τον Ιανουάριο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχουν ανακοινωθεί οι επίσημες ποινές τους.
Το ζήτημα της Ταϊβάν
Πέρα από τις πολιτικές διαστάσεις, η βασική ανησυχία αφορά το κατά πόσο οι συνεχείς ανακατατάξεις μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού να διεξάγει μεγάλης κλίμακας επιχειρήσεις.
Το ερώτημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε σχέση με την Ταϊβάν, την οποία το Πεκίνο θεωρεί τμήμα της κινεζικής επικράτειας, ενώ η κυβέρνηση της Ταϊπέι απορρίπτει τις διεκδικήσεις του Πεκίνου.
Η Κίνα συνεχίζει να αυξάνει τις στρατιωτικές δραστηριότητές της γύρω από το νησί, γεγονός που έχει καταστήσει την Ταϊβάν ένα από τα σημαντικότερα σημεία έντασης στις σχέσεις Κίνας και Ηνωμένων Πολιτειών.
Είναι δύσκολο να θεωρηθεί πως μια τόσο μεγάλης κλίμακας αναταραχή δεν δημιουργεί προβλήματα σε πιο σύνθετες επιχειρήσεις, συμπεριλαμβανομένου ενός ενδεχόμενου σεναρίου μεγάλης στρατιωτικής κρίσης γύρω από την Ταϊβάν.
Ωστόσο ο κινεζικός στρατός έχει μέχρι στιγμής καταφέρει να διατηρήσει τις συνήθεις επιχειρησιακές δραστηριότητές του παρά την αναταραχή στην ηγεσία.
Ο Σι Τζινπίνγκ φαίνεται να θεωρεί την προσωρινή διατάραξη της λειτουργίας του στρατού ως κόστος που μπορεί να αντιμετωπιστεί στο πλαίσιο της προσπάθειας για μεγαλύτερη πειθαρχία και μακροπρόθεσμη επιχειρησιακή ετοιμότητα.
Από τη διαφθορά στον πολιτικό έλεγχο
Η εκστρατεία ξεκίνησε σε μεγάλο βαθμό με επίκεντρο ζητήματα διαφθοράς, μεταξύ άλλων στον τομέα των προμηθειών του πυραυλικού δυναμικού της Κίνας, μια υπηρεσία που ελέγχει τα συμβατικά και πυρηνικά πυραυλικά συστήματα της χώρας.
Σταδιακά, όμως, η εκκαθάριση απέκτησε και σαφή πολιτική διάσταση, σύμφωνα με ορισμένους αναλυτές.
Η επίσημη εφημερίδα του κινεζικού στρατού, PLA Daily, ανέφερε την Τετάρτη ότι ο Ζανγκ Γιουξιά και ο Λιου Ζενλί είχαν συμβάλει σοβαρά σε πολιτικά και φαινόμενα διαφθοράς που υπονόμευαν την απόλυτη ηγεσία του Κόμματος πάνω στον στρατό.
Κενά στην κορυφή και σχέσεις με τις ΗΠΑ
Αναλυτές εκτιμούν ότι οι κορυφαίες θέσεις της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής ενδέχεται να μην καλυφθούν πλήρως πριν από το συνέδριο του Κομμουνιστικού Κόμματος στα τέλη του 2027.
Ο Σι Τζινπίνγκ αναμένεται ευρέως να επιδιώξει την εδραίωση μιας τέταρτης πενταετούς θητείας του στο συνέδριο, γεγονός που, σύμφωνα με αναλυτές, μπορεί να ενισχύσει την έμφαση της κινεζικής ηγεσίας στον εσωτερικό έλεγχο και την πολιτική ασφάλεια.
Η καθυστέρηση στην πλήρωση των κορυφαίων στρατιωτικών θέσεων ενδέχεται παράλληλα να επηρεάσει τις επαφές της Κίνας με ξένες ένοπλες δυνάμεις, σε μια περίοδο κατά την οποία οι διπλωματικές και στρατιωτικές γραμμές επικοινωνίας θεωρούνται σημαντικές για την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης στην περιοχή.
Ο υπουργός Άμυνας της Κίνας, Ντονγκ Τζουν, παραμένει στη θέση του, όμως δεν είναι μέλος ούτε του Πολιτικού Γραφείου ούτε της Κεντρικής Στρατιωτικής Επιτροπής και θεωρείται λιγότερο ισχυρός από αρκετούς ομολόγους του σε άλλες χώρες.
Οι εκκαθαρίσεις στρατηγών έχουν επίσης συνέπειες για τις στρατιωτικές σχέσεις Πεκίνου και Ουάσινγκτον.
Συνάντηση του στρατηγού Γιουσιά το 2024 με τον τότε σύμβουλο εθνικής ασφάλειας των ΗΠΑ Τζέικ Σάλιβαν στο Πεκίνο είχε θεωρηθεί τότε σημαντικό βήμα στις στρατιωτικές επαφές των δύο χωρών. Προς το παρόν δεν είναι σαφές ποιος θα αναλάβει τον ρόλο του.
