Η πολύωρη έκθεση των παιδιών σε οθόνες ενδέχεται να συνδέεται με επιπτώσεις στην ανάπτυξή τους αντίστοιχες ή ακόμη και μεγαλύτερες από εκείνες που σχετίζονται με κοινωνικοοικονομικούς παράγοντες, όπως η φτώχεια. Αυτό προκύπτει από μεγάλη επιστημονική ανάλυση που εξέτασε δεδομένα για περισσότερα από 2,8 εκατομμύρια παιδιά σε 64 χώρες.
Όπως αναφέρει η Telegraph, η αυξημένη χρήση οθονών συνδέθηκε με χαμηλότερες σχολικές επιδόσεις, ασθενέστερη ανάπτυξη των γλωσσικών δεξιοτήτων, αλλά και περισσότερα συναισθηματικά και προβλήματα συμπεριφοράς.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η ισχύς αυτών των συσχετίσεων ήταν παρόμοια ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, μεγαλύτερη από εκείνη άλλων παραγόντων που θεωρείται ότι επηρεάζουν την ανάπτυξη των παιδιών, όπως η κοινωνικοοικονομική κατάσταση της οικογένειας, ο τρόπος ανατροφής και η πρόωρη γέννηση.
Η έρευνα, με επικεφαλής επιστήμονες του University of Calgary στον Καναδά, εξέτασε διαφορετικές μορφές χρήσης οθόνης, από το gaming και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έως τις υπηρεσίες streaming.
Ανησυχητικά τα ευρήματα – Τι έδειξε η ανάλυση 2,8 εκατ. παιδιών
Η μελέτη δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό JAMA Pediatrics και αποτελεί μια λεγόμενη «umbrella review», δηλαδή μια συνολική ανασκόπηση 23 προηγούμενων στατιστικών αναλύσεων, με στόχο να αποτυπωθεί η ευρύτερη εικόνα που προκύπτει από τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα που παρουσιάζει η Telegraph, όσο αυξανόταν ο χρόνος μπροστά στις οθόνες τόσο ενισχυόταν η συσχέτιση με χαμηλότερες συνολικές ακαδημαϊκές επιδόσεις και πιο αδύναμη γλωσσική ανάπτυξη.
Παράλληλα, τα παιδιά με μεγαλύτερη χρήση οθονών εμφάνιζαν συχνότερα δυσκολίες στις φιλίες και στις κοινωνικές σχέσεις.
Η αυξημένη έκθεση συνδέθηκε επίσης με περισσότερα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης, καθώς και με συμπεριφορές όπως η επιθετικότητα και συμπτώματα που σχετίζονται με τη ΔΕΠΥ.
Οι συγγραφείς της μελέτης επισημαίνουν ότι μεγαλύτερες «δόσεις» έκθεσης σε οθόνες συνδέθηκαν συνολικά με χειρότερες σχολικές επιδόσεις, ασθενέστερη γλωσσική ανάπτυξη, περισσότερα συναισθηματικά προβλήματα και δυσκολίες στις σχέσεις με συνομηλίκους.
Τι δεν αποδεικνύει η έρευνα
Οι επιστήμονες, πάντως, προειδοποιούν ότι τα αποτελέσματα δεν σημαίνουν πως οι οθόνες προκαλούν από μόνες τους αυτές τις επιπτώσεις.
Η σύγκριση αφορά την ισχύ των συσχετίσεων που έχουν καταγραφεί στις έρευνες και όχι μια άμεση απόδειξη ότι ο χρόνος μπροστά σε μια οθόνη προκαλεί μεγαλύτερη βλάβη από τη φτώχεια.
Για παράδειγμα, παιδιά που περνούν περισσότερες ώρες μπροστά σε οθόνες μπορεί ταυτόχρονα να επηρεάζονται από οικογενειακούς, κοινωνικούς ή άλλους παράγοντες, οι οποίοι επίσης συμβάλλουν στα αποτελέσματα.
Επιπλέον, η ανασκόπηση δεν διαπίστωσε αρνητικές επιπτώσεις σε κάθε πτυχή της ανάπτυξης των παιδιών.
Παρά τις συγκεκριμένες επιφυλάξεις, οι ερευνητές θεωρούν ότι τα ευρήματα έχουν πρακτική σημασία. Όπως σημειώνουν, η χρήση οθονών αποτελεί έναν παράγοντα που, σε αντίθεση με πολλές άλλες συνθήκες της ζωής ενός παιδιού, μπορεί τουλάχιστον σε έναν βαθμό να τροποποιηθεί.
Συνολικά, τα στοιχεία υποδηλώνουν ότι ο περιορισμός της υπερβολικής χρήσης οθονών ενδέχεται να αποτελέσει έναν από τους παράγοντες που μπορούν να συμβάλουν στη βελτίωση της ευημερίας και της ανάπτυξης των παιδιών, χωρίς ωστόσο η νέα έρευνα να τεκμηριώνει από μόνη της σχέση αιτίου και αποτελέσματος.
