Η ψαλίδα του πλούτου στις Ηνωμένες Πολιτείες δεν ανοίγει πλέον μόνο ανάμεσα στους πλουσιότερους και στον μέσο Αμερικανό. Όπως επισημαίνει η Wall Street Journal, οι υπερπλούσιοι απομακρύνονται πλέον με ακόμη μεγαλύτερη ταχύτητα ακόμη και από τα υπόλοιπα εύπορα στρώματα, με βασικό μοχλό τη μεγάλη άνοδο της χρηματιστηριακής αγοράς.
Σύμφωνα με ανάλυση της WSJ σε στοιχεία της Federal Reserve, το πλουσιότερο 0,1% των Αμερικανών έχει υπερδιπλασιάσει τον συνολικό πλούτο του από το τέλος του 2019. Σε απόλυτα μεγέθη, η περιουσία της συγκεκριμένης ομάδας έχει αυξηθεί κατά περίπου 14,5 τρισ. δολάρια, εκ των οποίων σχεδόν 10 τρισ. δολάρια προήλθαν από κέρδη σε μετοχές και αμοιβαία κεφάλαια.
Σήμερα, το πλουσιότερο 0,1% ελέγχει περίπου 28 τρισ. δολάρια, ποσό που αντιστοιχεί περίπου στο 15% του συνολικού πλούτου των ΗΠΑ, ο οποίος προσεγγίζει τα 186 τρισ. δολάρια.
Η μέση καθαρή περιουσία ανά νοικοκυριό σε αυτήν την κατηγορία ξεπερνά πλέον τα 200 εκατ. δολάρια.
Στα 45,8 εκατ. δολάρια η ελάχιστη περιουσία για το πλουσιότερο 0,1%
Με βάση τα πιο αναλυτικά διαθέσιμα στοιχεία της Fed, το 2022 απαιτούνταν καθαρή περιουσία τουλάχιστον 45,8 εκατ. δολαρίων για να ενταχθεί κάποιος στο πλουσιότερο 0,1% των Αμερικανών.
Έκτοτε, όμως, η περιουσία της συγκεκριμένης ομάδας έχει αυξηθεί περίπου κατά 50%, γεγονός που σημαίνει ότι το απαιτούμενο όριο βρίσκεται σήμερα σημαντικά υψηλότερα.
Πρόκειται, μάλιστα, για μια κατηγορία που διαφέρει αισθητά από την εικόνα του υψηλόμισθου στελέχους. Οι περισσότεροι δεν βασίζουν το εισόδημά τους κυρίως σε μισθούς, αλλά σε επιχειρήσεις, επενδύσεις και υπεραξίες κεφαλαίου.
Σύμφωνα με ανάλυση των οικονομολόγων Owen Zidar και Eric Zwick, που επικαλείται η WSJ, το 37% των νοικοκυριών στο ανώτατο 0,1% αποκτά το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του από επιχειρηματική δραστηριότητα, ενώ το 26% από κεφαλαιακά κέρδη. Μόλις το 10% αντλεί το μεγαλύτερο μέρος του εισοδήματός του από μισθούς και ημερομίσθια.
Η Wall Street ως βασικός πολλαπλασιαστής πλούτου
Ο βασικός λόγος για τη διεύρυνση της διαφοράς είναι απλός: οι πλουσιότεροι Αμερικανοί κατέχουν πολύ μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας τους σε μετοχές.
Στο δωδεκάμηνο που ολοκληρώθηκε στις 30 Ιουνίου, περίοδο κατά την οποία ο S&P 500 ενισχύθηκε κατά 21%, το πλουσιότερο 0,1% αποκόμισε σχεδόν 4 τρισ. δολάρια νέου πλούτου μόνο από την άνοδο της χρηματιστηριακής αγοράς.
Η ομάδα αυτή αριθμεί περίπου 137.000 νοικοκυριά. Ήδη τις προηγούμενες δεκαετίες είχε αυξήσει σημαντικά την απόστασή της από τον υπόλοιπο πληθυσμό, λόγω υψηλότερων εισοδημάτων και ευνοϊκότερης φορολογικής μεταχείρισης σε ορισμένες περιόδους. Το πρόσφατο ράλι των αγορών, που στηρίχθηκε στα ισχυρά εταιρικά κέρδη και στις τεχνολογικές μετοχές, επιτάχυνε ακόμη περισσότερο τη διαδικασία.
Αντίθετα, το υπόλοιπο ανώτερο 10% των Αμερικανών αύξησε την περιουσία του κατά 38,2 τρισ. δολάρια την ίδια περίοδο, όμως το ποσό αυτό κατανέμεται σε σχεδόν εκατό φορές περισσότερα νοικοκυριά.
Τεράστια η ψαλίδα: 28 τρισ. στην κορυφή, μόλις 4 τρισ. στο κατώτερο 50%
Η εικόνα για το κατώτερο 50% είναι πολύ διαφορετική. Η συνολική περιουσία του ανέρχεται σε περίπου 4 τρισ. δολάρια, δηλαδή πολύ λιγότερο από τα χρηματιστηριακά κέρδη που αποκόμισαν οι υπερπλούσιοι τα τελευταία χρόνια.
Παρότι τα χαμηλότερα εισοδηματικά στρώματα είδαν τη μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση της περιουσίας τους, κυρίως λόγω της ανόδου των τιμών των ακινήτων και των κρατικών ενισχύσεων της περιόδου της πανδημίας, το μερίδιό τους παραμένει εξαιρετικά περιορισμένο.
Το κατώτερο 50% κατέχει μόλις το 2,3% του συνολικού πλούτου των ΗΠΑ, με μέση καθαρή περιουσία περίπου 63.000 δολάρια ανά νοικοκυριό.
Η σύγκριση είναι εντυπωσιακή: ένα νοικοκυριό στο πλουσιότερο 0,1% διαθέτει κατά μέσο όρο περιουσία άνω των 3.000 φορές μεγαλύτερη από ένα νοικοκυριό του κατώτερου μισού της κατανομής.
Το «wealth effect»
Η μεγάλη αύξηση των χρηματιστηριακών αποτιμήσεων επηρεάζει και την κατανάλωση. Όπως σημειώνει η WSJ, αρκετοί εύποροι επενδυτές είτε δανείζονται χρησιμοποιώντας ως εγγύηση τα χαρτοφυλάκιά τους είτε απλώς αισθάνονται οικονομικά ισχυρότεροι και αυξάνουν τις δαπάνες τους όταν ανεβαίνουν οι αγορές.
Το φαινόμενο είναι γνωστό στους οικονομολόγους ως «wealth effect», δηλαδή επίδραση πλούτου.
«Το χρηματιστήριο κινείται δυναμικά και, εάν έχεις μεγάλη έκθεση σε αυτό, η περίοδος αυτή ήταν εξαιρετικά ευνοϊκή», σχολιάζει ο Eric Zwick.
Την ίδια στιγμή, η ευρύτερη αύξηση του κόστους ζωής εξακολουθεί να πιέζει σημαντικό μέρος των αμερικανικών νοικοκυριών, ακόμη και όσους διαθέτουν εξαψήφια ετήσια εισοδήματα. Το αποτέλεσμα είναι ότι η συγκέντρωση πλούτου στην κορυφή εξελίσσεται σε μία από τις πλέον έντονες οικονομικές και κοινωνικές αντιθέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες.
