Η τελευταία μεγάλη αμερικανική στρατιωτική βάση στο Ιράκ κλείνει επίσημα σήμερα Τετάρτη 30/9, σηματοδοτώντας το τέλος μιας αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας που ξεκίνησε με την εισβολή του 2003.
Το κόστος της αμερικανικής επέμβασης και των επιχειρήσεων που ακολούθησαν υπολογίζεται από τη Wall Street Journal σε περίπου 1,7 τρισ. δολάρια, ενώ οι απώλειες περιλαμβάνουν σχεδόν 4.500 Αμερικανούς στρατιώτες και έως 300.000 Ιρακινούς.
Η αποχώρηση πραγματοποιείται σε μια ιδιαίτερα ευαίσθητη συγκυρία. Οι συγκρούσεις με το Ιράν έχουν ενισχύσει τη δραστηριότητα ένοπλων ομάδων στη χώρα, με περισσότερες από 600 επιθέσεις εναντίον αμερικανικών διπλωματικών και στρατιωτικών εγκαταστάσεων μέσα στους δύο πρώτους μήνες του πολέμου.
Χιλιάδες Ιρακινοί βγήκαν στους δρόμους της Βαγδάτης να γιορτάσουν την αποχώρηση των Αμερικανών. Ωστόσο τα συναισθήματα είναι ανάμεικτα: υπάρχει ικανοποίηση για το τέλος της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας, αλλά και ανησυχία για πιθανό κενό ασφαλείας, την επιρροή των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών και την απειλή του ISIS.
Ιρακινοί συγκεντρώνονται στους δρόμους της Bαγδάτης για να γιορτάσουν την αποχώρηση των Αμερικανών. Κάποιοι όμως είναι πιο σκεπτικοί… © EPA/CEERWAN AZIZ
Μεγάλο πρόβλημα οι μη κυβερνητικές πολιτοφυλακές
Στο επίκεντρο βρίσκεται η προσπάθεια της ιρακινής κυβέρνησης να περιορίσει την ισχύ των φιλοϊρανικών πολιτοφυλακών. Η Βαγδάτη είχε θέσει ως προθεσμία την 30ή Σεπτεμβρίου για την παράδοση των όπλων, όμως η διαδικασία δεν εξελίχθηκε όπως είχε σχεδιαστεί.
Ορισμένες οργανώσεις εμφανίζονται διατεθειμένες να συνεργαστούν, ενώ άλλες απορρίπτουν τον αφοπλισμό. Το ζήτημα είναι ιδιαίτερα δύσκολο επειδή αρκετές από αυτές τις ομάδες δεν αποτελούν απλώς στρατιωτικούς σχηματισμούς. Διαθέτουν πολιτική επιρροή, συμμετέχουν στο κοινοβούλιο και έχουν στελέχη σε κρατικούς μηχανισμούς.
Η κυβέρνηση εξετάζει πλέον την παράταση της διαδικασίας έως το 2027, καθώς η πλήρης ενσωμάτωση ή ο αφοπλισμός δεκάδων χιλιάδων μαχητών μέσα σε λίγους μήνες θεωρείται εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση.
Περισσότερα όπλα από το Ιράν
Η αμερικανική αποχώρηση συμπίπτει με ενδείξεις ότι η στρατιωτική υποστήριξη από το Ιράν προς τις ένοπλες ομάδες έχει ενισχυθεί. Σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο που επικαλείται η Wall Street Journal, η ροή μικρών όπλων, drones και πυραύλων είχε αρχικά περιοριστεί, καθώς η Τεχεράνη επικεντρωνόταν στις δικές της πολεμικές επιχειρήσεις, αλλά αυξήθηκε ξανά το καλοκαίρι.
Οι πρόσφατες επιθέσεις περιλαμβάνουν μεγαλύτερου βεληνεκούς πυραύλους και drones. Ένα πλήγμα με drone από το Ιράκ κοντά στα σύνορα με το Ιράν προκάλεσε προσωρινή διακοπή σε πετρελαιαγωγό της Σαουδικής Αραβίας, ενώ άλλες επιθέσεις έπληξαν αμερικανικές εγκαταστάσεις στη Βαγδάτη.
Η οικονομία ανεβαίνει αλλά εξίσου και η ανασφάλεια
Παρά την εικόνα αστάθειας, η Βαγδάτη εμφανίζει σημάδια οικονομικής κινητικότητας. Στην περιοχή Καράντα έχουν ανοίξει νέα καταστήματα και καφέ, ενώ κατασκευάζεται το νέο αρχηγείο της Κεντρικής Τράπεζας, που θα αποτελέσει το ψηλότερο κτίριο της πρωτεύουσας.
Την ίδια στιγμή, η αμερικανική αποχώρηση προκαλεί ανησυχία σε μέρος του πληθυσμού. Στη Βαγδάτη, νέοι επαγγελματίες εξετάζουν το ενδεχόμενο να εγκαταλείψουν τη χώρα, φοβούμενοι ότι η ασφάλεια και οι οικονομικές πιέσεις θα επιδεινωθούν.
Οι ΗΠΑ διατηρούν πάντως δυνατότητες συλλογής πληροφοριών και επιτήρησης στην περιοχή, ενώ μικρός αριθμός Αμερικανών πεζοναυτών θα παραμείνει για την προστασία διπλωματικών εγκαταστάσεων.
Η κληρονομιά της αμερικανικής επέμβασης
Η σημερινή πραγματικότητα έχει βαθιές ρίζες στην ιστορία των τελευταίων δύο δεκαετιών.
Μετά την αποχώρηση των αμερικανικών δυνάμεων το 2011, η επιστροφή τους τρία χρόνια αργότερα για την αντιμετώπιση του ISIS συνέβαλε στην ενίσχυση της ιρακινής ασφάλειας, αλλά οι φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές είχαν ήδη αποκτήσει ισχυρή θέση.
Ορισμένες εντάχθηκαν στη συνέχεια στο πολιτικό σύστημα και απέκτησαν επιρροή σε υπουργεία και κρατικούς οργανισμούς. Έτσι, η αμερικανική αποχώρηση δεν κλείνει απλώς ένα στρατιωτικό κεφάλαιο. Αφήνει ανοιχτό το ερώτημα ποιος θα ελέγχει τελικά τα όπλα και την ασφάλεια στο Ιράκ.
