Οι τελευταίες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή βρίσκουν το Ιράν αντιμέτωπο με έναν συνδυασμό οικονομικών και στρατηγικών πιέσεων που δυσκολεύουν τη διαχείριση του πολέμου.
Ο πληθωρισμός πλησιάζει το 90%, ενώ το ριάλ έχει χάσει περίπου το ένα τέταρτο της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα σε δύο μήνες, αυξάνοντας το κόστος των εισαγόμενων προϊόντων.
Τον Σεπτέμβριο, σύμφωνα με προκαταρκτικές εκτιμήσεις, δεν καταγράφηκαν φορτώσεις ιρανικού αργού από δεξαμενόπλοια, για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου. Η αμερικανική πίεση στις εξαγωγές πετρελαίου περιορίζει έτσι μία από τις σημαντικότερες πηγές εσόδων της Τεχεράνης.
Η Ουάσιγκτον διεύρυνε την πίεση την 1η Οκτωβρίου, επιβάλλοντας κυρώσεις στις μεγαλύτερες αυτοκινητοβιομηχανίες του Ιράν και σε αρκετές σιδηροδρομικές εταιρείες. Παράλληλα, οι περιορισμοί στον αεροπορικό τομέα έχουν προκαλέσει διακοπές πτήσεων προς χώρες της περιοχής.
Αποδυναμώνεται η πίεση στα Στενά του Ορμούζ
Το Ιράν εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικό μοχλό πίεσης μέσω των Στενών του Ορμούζ, από τα οποία διέρχεται μεγάλο μέρος της παγκόσμιας ενεργειακής διακίνησης. Ωστόσο, η δυνατότητά του να περιορίζει τις εξαγωγές πετρελαίου από τις χώρες του Κόλπου φαίνεται να υποχωρεί.
Οι εξαγωγές σαουδαραβικού αργού αυξήθηκαν περίπου στα 6,1 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τον Σεπτέμβριο, από 3,4 εκατομμύρια τον Αύγουστο.
Εκτιμήσεις της JPMorgan δείχνουν ότι οι αποστολές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή έχουν επανέλθει στα 17,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, περίπου στο 98% των προπολεμικών επιπέδων.
Παρά την αύξηση των μεταφορών, η ασφάλεια στη θαλάσσια οδό παραμένει εύθραυστη. Βρετανικός ναυτιλιακός φορέας ανέφερε ότι δεξαμενόπλοιο μεταφοράς αργού δέχθηκε πλήγμα από άγνωστο βλήμα στα ανοικτά του Ομάν, χωρίς να υπάρξουν τραυματισμοί μεταξύ του πληρώματος.
Νέα στρατιωτική ενίσχυση από τις ΗΠΑ
Ο Τραμπ αυξάνει παράλληλα τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ στην περιοχή. Το αμερικανικό Πεντάγωνο στέλνει το αεροπλανοφόρο USS Theodore Roosevelt, μαζί με περίπου 10.000 ναύτες και πεζοναύτες.
Η άφιξή του ενδέχεται να δημιουργήσει παρουσία τριών ομάδων κρούσης αεροπλανοφόρων στη Μέση Ανατολή, συγκέντρωση που δεν έχει παρατηρηθεί στην περιοχή από την αρχική φάση του πολέμου στο Ιράκ το 2003.
Ο Τραμπ έχει αφήσει ανοιχτό το ενδεχόμενο εντονότερων επιθέσεων μετά τις ενδιάμεσες εκλογές της 3ης Νοεμβρίου. Παράλληλα, η Ουάσιγκτον αντιμετωπίζει το αυξημένο κόστος της στρατιωτικής ανάπτυξης και τις υψηλές τιμές πετρελαίου, οι οποίες επιβαρύνουν τους Αμερικανούς καταναλωτές.
Διπλωματικό αδιέξοδο
Οι προοπτικές για συμφωνία παραμένουν περιορισμένες. Η Τεχεράνη έχει προτείνει επταήμερη εκεχειρία, ενώ εξετάζεται η επαναφορά της πρόσβασης των επιθεωρητών του ΟΗΕ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις με αντάλλαγμα χαλάρωση των κυρώσεων.
Την ίδια ώρα, Ιρανοί αξιωματούχοι εμφανίζονται απαισιόδοξοι για επίτευξη συμφωνίας πριν από τις αμερικανικές εκλογές. Η Τεχεράνη προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο νέας αμερικανικής εκστρατείας βομβαρδισμών, ενώ έχει μεταφέρει μέρος του εμπορίου της μέσω χερσαίων συνόρων και της Κασπίας Θάλασσας.
Η οικονομική πίεση δημιουργεί επιπλέον εσωτερικό κίνδυνο. Η κυβέρνηση περιόρισε τον Σεπτέμβριο ορισμένες επιδοτήσεις καυσίμων, ενώ αυτή την εβδομάδα καθόρισε τιμές για 12 βασικά τρόφιμα για έξι μήνες μέσω δημοτικών αγορών.
Το Ιράν καλείται πλέον να διαχειριστεί ταυτόχρονα τη συρρίκνωση των πετρελαϊκών εσόδων, την υποχώρηση του νομίσματος, την πίεση στα Στενά του Ορμούζ και την αυξημένη αμερικανική στρατιωτική παρουσία, χωρίς να έχει επιτευχθεί διπλωματική διέξοδος.
