Η τεχνητή νοημοσύνη μετατρέπεται σε έναν από τους σημαντικότερους κινητήρες ανάπτυξης για την Ανατολική Ασία, αλλά ταυτόχρονα δημιουργεί έναν νέο και ιδιαίτερα συγκεντρωμένο οικονομικό κίνδυνο. Η Παγκόσμια Τράπεζα αναβάθμισε τις προβλέψεις της για την περιοχή, προειδοποιώντας ωστόσο ότι μια απότομη επιβράδυνση των παγκόσμιων επενδύσεων στην AI θα μπορούσε να προκαλέσει ισχυρούς κραδασμούς στις οικονομίες που σήμερα επωφελούνται περισσότερο από το τεχνολογικό boom.
Σύμφωνα με έκθεση της Παγκόσμιας Τράπεζας που παρουσιάζει το CNBC, η οικονομία της Ανατολικής Ασίας και του Ειρηνικού αναμένεται να αναπτυχθεί κατά 4,5% φέτος, ποσοστό υψηλότερο κατά 0,3 ποσοστιαία μονάδα σε σχέση με την πρόβλεψη του Απριλίου. Η περιοχή περιλαμβάνει 23 οικονομίες, μεταξύ των οποίων η Κίνα, το Βιετνάμ, η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Ταϊλάνδη.
Για το 2027 η ανάπτυξη προβλέπεται να υποχωρήσει στο 4,4% και το 2028 στο 4,3%. Τη μεγαλύτερη αναβάθμιση μεταξύ των μεγάλων οικονομιών της περιοχής καταγράφει το Βιετνάμ, με την πρόβλεψη να αυξάνεται κατά 1,1 ποσοστιαία μονάδα, στο 7,4%.
Η AI πίσω από την έκρηξη των εξαγωγών
Πίσω από την ισχυρή επίδοση της περιοχής βρίσκεται σε μεγάλο βαθμό η παραγωγή και οι εξαγωγές προϊόντων που συνδέονται με την τεχνητή νοημοσύνη. Η Παγκόσμια Τράπεζα επισημαίνει ότι, εάν εξαιρεθούν τα συγκεκριμένα προϊόντα, η αύξηση του εμπορίου στην περιοχή είναι «ασθενής ή αρνητική». Σε πολλές οικονομίες, τα προϊόντα AI αντιστοιχούν σε περισσότερο από το μισό της συνολικής αύξησης των εξαγωγών.
Στη Μαλαισία, στις Φιλιππίνες, στην Ταϊλάνδη και στο Βιετνάμ, μάλιστα, το ποσοστό ξεπερνά το 70%.
Η Κίνα, η Ινδονησία, η Μαλαισία, οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη και το Βιετνάμ εξήγαγαν προϊόντα που σχετίζονται με την AI συνολικής αξίας 1,4 τρισ. δολαρίων στους 12 μήνες έως τον Απρίλιο, σύμφωνα με την έκθεση.
Η εικόνα είναι ακόμη πιο χαρακτηριστική στη Νότια Κορέα. Οι εξαγωγές της αυξήθηκαν κατά 83,5% τον Σεπτέμβριο, φθάνοντας στο ιστορικό υψηλό των 120,9 δισ. δολαρίων, με τους ημιαγωγούς να αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ των συνολικών αποστολών.
Η συγκέντρωση είναι εμφανής και στο χρηματιστήριο. Η Παγκόσμια Τράπεζα σημειώνει ότι μόλις δύο εταιρείες ημιαγωγών, η Samsung και η SK Hynix, αντιστοιχούσαν στο τέλος Απριλίου στο 43% της συνολικής αξίας του βασικού δείκτη Kospi.
Επενδυτικό boom στην AI που θυμίζει το 2000
Η μεγαλύτερη πηγή ανησυχίας βρίσκεται πλέον στην πλευρά των επενδύσεων. Οι κεφαλαιουχικές δαπάνες που σχετίζονται με την τεχνητή νοημοσύνη έχουν φθάσει περίπου στο 6% του ΑΕΠ των ΗΠΑ, ποσοστό αντίστοιχο με την κορύφωση των επενδύσεων στην τεχνολογία πληροφοριών το 2000.
Σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, ο σημερινός επενδυτικός κύκλος έχει αναπτυχθεί ταχύτερα από τους δύο προηγούμενους και εξακολουθεί να επιταχύνεται.
Παρόμοιες προειδοποιήσεις είχε διατυπώσει τον Ιούνιο και η Τράπεζα Διεθνών Διακανονισμών, επισημαίνοντας ότι η κλίμακα και η ταχύτητα της σημερινής έκρηξης παρουσιάζουν ομοιότητες με τη φρενίτιδα των dot-com της δεκαετίας του 1990 και άλλες ιστορικές επενδυτικές «μανίες».
Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο τρόπος χρηματοδότησης του επενδυτικού boom στην AI. Από τα 2,9 τρισ. δολάρια επενδύσεων που σχεδιάζονται για την περίοδο 2025-2028, περίπου 800 δισ. δολάρια εκτιμάται ότι θα χρηματοδοτηθούν μέσω private credit.
Το μερίδιο των δανείων που συνδέονται με την AI στην αγορά ιδιωτικής πίστωσης αυξήθηκε στο 34% το 2025, από μέσο όρο 18% την προηγούμενη πενταετία. Η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποιεί ότι οι συγκεκριμένες αγορές είναι λιγότερο διαφανείς και δεν έχουν ακόμη δοκιμαστεί σε μια σοβαρή οικονομική ύφεση.
Ήδη, χαρτοφυλάκια private credit έχουν καταγράψει φέτος υποτιμήσεις, εκροές κεφαλαίων και αθετήσεις πληρωμών.
Παγκόσμια Τράπεζα: Τι θα συμβεί εάν «φρενάρει» η AI
Το boom της τεχνητής νοημοσύνης, το οποίο μέχρι σήμερα έχει στηριχθεί και στην άφθονη ρευστότητα, θα μπορούσε επίσης να επηρεαστεί από τη σύσφιξη των χρηματοπιστωτικών συνθηκών και την άνοδο των επιτοκίων.
Μια διόρθωση, πάντως, δεν σημαίνει απαραίτητα το τέλος του μακροπρόθεσμου κύκλου της AI. Θα μπορούσε, σύμφωνα με την Παγκόσμια Τράπεζα, να αποτελεί ένδειξη ότι οι επενδύσεις κινήθηκαν ταχύτερα από την πραγματική ζήτηση.
Το πρόβλημα για την Ανατολική Ασία είναι ότι οποιαδήποτε αμερικανική επιβράδυνση μεταδίδεται γρήγορα στην περιοχή.
Η Παγκόσμια Τράπεζα υπολογίζει ότι μια μείωση της ανάπτυξης των ΗΠΑ κατά μία ποσοστιαία μονάδα περιορίζει κατά περίπου 0,6 ποσοστιαία μονάδα την ανάπτυξη στις υπόλοιπες αναδυόμενες αγορές, ενώ η επίπτωση στις επενδύσεις είναι περίπου διπλάσια.
«Μια επιβράδυνση επικεντρωμένη στην AI θα είχε σημαντικές επιπτώσεις στην Ανατολική Ασία λόγω της κυρίαρχης θέσης της περιοχής στην εφοδιαστική αλυσίδα της τεχνητής νοημοσύνης», σημειώνει η Παγκόσμια Τράπεζα.
Στους κινδύνους προστίθεται και η έκθεση του τραπεζικού συστήματος. Οι υποχρεώσεις των τραπεζών σε ξένο νόμισμα αντιστοιχούν, σύμφωνα με την έκθεση, στο 29,2% του ΑΕΠ στη Μαλαισία και στο 20,7% στις Φιλιππίνες.
Χαρακτηριστική είναι και η περίπτωση της Ταϊβάν, όπου η στατιστική υπηρεσία αναβάθμισε πρόσφατα την πρόβλεψη για την ανάπτυξη του 2026 στο 11%, από 9,6%, λόγω της ισχυρής ζήτησης που συνδέεται με την AI.
Παράλληλα, όμως, οι αρχές έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι εάν ο τομέας υψηλής τεχνολογίας αντιμετωπίσει σοβαρές πιέσεις, οι αρνητικές επιπτώσεις για την οικονομία της Ταϊβάν θα μπορούσαν να είναι μεγαλύτερες από ό,τι αναμένεται.
Έτσι, η ίδια δύναμη που σήμερα ενισχύει θεαματικά τις εξαγωγές και την ανάπτυξη της Ασίας μετατρέπεται σταδιακά και σε έναν από τους μεγαλύτερους παράγοντες ευπάθειας για την περιοχή.
