Επείγουσα δράση από τις κυβερνήσεις ζητεί το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, προειδοποιώντας ότι η άνθηση της τεχνητής νοημοσύνης, οι παρατεταμένες ενεργειακές πιέσεις και τα επίπεδα-ρεκόρ του χρέους συνθέτουν ένα επικίνδυνο κοκτέιλ για την παγκόσμια οικονομία. Η επικεφαλής του ΔΝΤ, Κρισταλίνα Γκεοργκίεβα, επισημαίνει ότι ο συνδυασμός αυτών των παραγόντων εντείνει τους κινδύνους για τον πληθωρισμό και τους κρατικούς προϋπολογισμούς, ενόψει των ετήσιων συνόδων του ΔΝΤ και της Παγκόσμιας Τράπεζας στην Μπανγκόκ.
Σε ομιλία της στη Σιγκαπούρη, την οποία επικαλείται το Bloomberg, η Γκεοργκίεβα προειδοποίησε ότι η ταχεία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης ενισχύει μεν την οικονομική δραστηριότητα, όμως τα οφέλη της μέχρι στιγμής συγκεντρώνονται σε περιορισμένο αριθμό χωρών και οικονομιών που συμμετέχουν άμεσα στην αλυσίδα αξίας της AI.
Την ίδια στιγμή, οι πιέσεις στις βασικές αγορές εμπορευμάτων, εξαιτίας των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή και στην Ουκρανία, αναμένεται να παραμείνουν έντονες και μέσα στο 2027. Παράλληλα, η άνοδος των αποδόσεων των ομολόγων αυξάνει το κόστος εξυπηρέτησης του χρέους και επιβαρύνει τους κρατικούς προϋπολογισμούς.
Η επικεφαλής του ΔΝΤ ήταν ιδιαίτερα επικριτική απέναντι στις ανεπτυγμένες οικονομίες, χαρακτηρίζοντάς τες ουσιαστικά τους μεγαλύτερους «παραβάτες» σε ό,τι αφορά τη συσσώρευση δημόσιου χρέους.
«Η έκρηξη των επενδύσεων στην AI είναι πληθωριστική. Τα σοκ στην ενέργεια και στα τρόφιμα είναι πληθωριστικά. Οι δασμοί, οι αμυντικές δαπάνες και το υψηλό δημόσιο χρέος μπορούν επίσης να είναι πληθωριστικά», σημείωσε η Γκεοργκίεβα.
ΔΝΤ: Οι κεντρικές τράπεζες πρέπει να παραμείνουν σε επιφυλακή
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η επικεφαλής του ΔΝΤ κάλεσε τις κεντρικές τράπεζες να διατηρήσουν μια προσεκτικά αυστηρή στάση απέναντι στον πληθωρισμό, προειδοποιώντας παράλληλα ότι οι κυβερνήσεις που έχουν συνηθίσει να λειτουργούν με μεγάλα δημοσιονομικά ελλείμματα θα βρεθούν μπροστά σε δύσκολες πολιτικές επιλογές.
Η προειδοποίηση έρχεται σε μια περίοδο έντονης νευρικότητας στις αγορές κρατικού χρέους. Οι αποδόσεις ομολόγων στις ΗΠΑ, την Ευρώπη και την Ιαπωνία έχουν ανέλθει σε υψηλά πολλών δεκαετιών, καθώς οι επενδυτές επαναξιολογούν τις προοπτικές επιτοκίων, πληθωρισμού και δημοσιονομικών ελλειμμάτων.
Το συνολικό παγκόσμιο χρέος έχει ήδη ξεπεράσει τα 365 τρισ. δολάρια, σύμφωνα με στοιχεία του Institute of International Finance που επικαλείται το Bloomberg.
Η Γκεοργκίεβα σημείωσε ότι επί περίπου 17 χρόνια οι κυβερνήσεις λειτουργούσαν σε ένα ιδιαίτερα ευνοϊκό περιβάλλον, καθώς τα επιτόκια παρέμεναν χαμηλότερα από τους ρυθμούς ανάπτυξης των οικονομιών. Η περίοδος αυτή, όπως τόνισε, έχει πλέον τελειώσει.
Η AI απογειώνει αγορές αλλά αυξάνει τις ανισότητες
Στον αντίποδα της πίεσης στις αγορές ομολόγων, η επενδυτική έκρηξη στην τεχνητή νοημοσύνη συνεχίζει να τροφοδοτεί την άνοδο των χρηματιστηρίων και να ενισχύει τις εξαγωγές χωρών της Ασίας που έχουν ισχυρή παρουσία στην παραγωγή chips και εξοπλισμού υψηλής τεχνολογίας.
Ωστόσο, σύμφωνα με τη Γκεοργκίεβα, η ανάπτυξη αυτή δεν είναι ισόρροπη. Οι οικονομίες που βρίσκονται στον πυρήνα της αλυσίδας αξίας της AI επωφελούνται σημαντικά, ενώ πολλές άλλες χώρες παραμένουν ουσιαστικά εκτός του επενδυτικού κύματος.
Παράλληλα, η κατασκευή data centers και η εκρηκτική αύξηση της υπολογιστικής ισχύος αυξάνουν σημαντικά τη ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια, εντείνοντας ακόμη περισσότερο τις πιέσεις στις ενεργειακές αγορές.
Ο ενεργειακός κίνδυνος παραμένει
Το νέο κύμα αναταραχής στις αγορές ομολόγων, σύμφωνα με το Bloomberg, επιταχύνθηκε μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν τον Φεβρουάριο, οι οποίες περιόρισαν τις προμήθειες καυσίμων και αύξησαν το ενεργειακό κόστος διεθνώς.
Η Γκεοργκίεβα χαρακτήρισε μέχρι στιγμής το ενεργειακό σοκ «μεγάλο αλλά ελεγχόμενο», προειδοποίησε όμως ότι οι πιέσεις στις τιμές μπορεί να ενταθούν τους επόμενους μήνες.
Η άνοδος της ζήτησης καθώς πλησιάζει ο χειμώνας στο βόρειο ημισφαίριο, σε συνδυασμό με την ανάγκη πολλών χωρών να αναπληρώσουν τα ενεργειακά τους αποθέματα, θα μπορούσε να δημιουργήσει νέο κύμα ανατιμήσεων.
Για το ΔΝΤ, το πρόβλημα είναι πλέον πολυδιάστατο: η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί νέες επενδύσεις και ανάπτυξη, αλλά ταυτόχρονα αυξάνει τη ζήτηση για ενέργεια και κεφάλαια. Τα υψηλά επιτόκια δυσκολεύουν τη χρηματοδότηση, ενώ οι κυβερνήσεις καλούνται να διαχειριστούν ήδη υπέρογκα επίπεδα χρέους.
Το αποτέλεσμα, σύμφωνα με τη Γκεοργκίεβα, είναι ένα οικονομικό περιβάλλον στο οποίο οι κεντρικές τράπεζες και οι κυβερνήσεις θα χρειαστεί να κινηθούν με πολύ μεγαλύτερη προσοχή από ό,τι την προηγούμενη δεκαετία.
