Ως ένα από τα διεθνή παραδείγματα επιτυχούς εκσυγχρονισμού της φορολογικής διοίκησης προβάλλει την Ελλάδα το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο (ΔΝΤ), αποδίδοντας ιδιαίτερη σημασία στην ψηφιοποίηση της ΑΑΔΕ, στο myDATA, στην ηλεκτρονική τιμολόγηση και στη διασύνδεση των ταμειακών μηχανών με τα POS.
Στην έκθεση Fiscal Monitor, με τίτλο «Taxing Better to Boost Growth», το ΔΝΤ αφιερώνει ειδική ενότητα στην ελληνική περίπτωση, υπό τον χαρακτηριστικό τίτλο «Greece: From Crisis Response to Digital Tax Administration» – «Ελλάδα: Από την αντιμετώπιση της κρίσης στην ψηφιακή φορολογική διοίκηση».
Η Ελλάδα βρίσκεται μάλιστα δίπλα σε Τζαμάικα, Σρι Λάνκα και Ζάμπια, στις τέσσερις περιπτώσεις που επέλεξε το Ταμείο για να αναδείξει διαφορετικούς δρόμους εκσυγχρονισμού των φορολογικών μηχανισμών. Κοινός παρονομαστής, σύμφωνα με το ΔΝΤ, είναι η σημαντική υποχώρηση του κενού συμμόρφωσης στον ΦΠΑ και η βελτίωση της εισπρακτικής επίδοσης των φορολογικών αρχών.
Από την κρίση στο myDATA
Το ΔΝΤ περιγράφει την ελληνική διαδρομή ως μετάβαση από τα έκτακτα μέτρα της περιόδου της κρίσης σε έναν περισσότερο μόνιμο και θεσμοθετημένο μηχανισμό εκσυγχρονισμού.
Στα πρώτα στάδια, όπως αναφέρει, η προσπάθεια επικεντρώθηκε στη σταθεροποίηση των φορολογικών εσόδων μέσω μέτρων κατά της φοροδιαφυγής, σε ειδικά προγράμματα ελέγχου φορολογουμένων υψηλού κινδύνου και στην εισαγωγή των πρώτων ψηφιακών εργαλείων.
Ακολούθησαν η ενοποίηση φορολογικών υπηρεσιών, η συγκέντρωση των λειτουργιών ελέγχου και είσπραξης, ο εκσυγχρονισμός του φορολογικού θεσμικού πλαισίου και, κυρίως, η δημιουργία της Ανεξάρτητης Αρχής Δημοσίων Εσόδων το 2017.
Κατά το Ταμείο, πάνω σε αυτή τη θεσμική βάση οικοδομήθηκε η επόμενη φάση της μεταρρύθμισης, αυτή της πλήρους ψηφιοποίησης.
Το ΔΝΤ ξεχωρίζει το myDATA και τα ηλεκτρονικά βιβλία, την ηλεκτρονική τιμολόγηση, τις προσυμπληρωμένες φορολογικές δηλώσεις, τη διασύνδεση των POS με τα φορολογικά συστήματα και τη διευρυμένη χρήση ανάλυσης δεδομένων για τον εντοπισμό περιπτώσεων φοροδιαφυγής.
Στο 28,1% του ΑΕΠ τα φορολογικά έσοδα
Το στοιχείο στο οποίο δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα το Ταμείο είναι η μεταβολή της εισπρακτικής επίδοσης του ελληνικού κράτους. Σύμφωνα με το Fiscal Monitor, ο λόγος των φορολογικών εσόδων προς το ΑΕΠ αυξήθηκε από περίπου 20,5% το 2009 σε 28,1% το 2024, ενώ την ίδια περίοδο καταγράφηκε σημαντική συρρίκνωση του κενού συμμόρφωσης στον ΦΠΑ. Το τελευταίο αποτελεί κρίσιμο δείκτη για την αποτελεσματικότητα του φοροεισπρακτικού μηχανισμού, καθώς αποτυπώνει τη διαφορά μεταξύ των εσόδων ΦΠΑ που θεωρητικά θα έπρεπε να εισπράττει το κράτος και εκείνων που τελικά φτάνουν στα δημόσια ταμεία.
Το μήνυμα του ΔΝΤ για τη φοροδιαφυγή
Η ευρύτερη θέση του Ταμείου είναι ότι η αύξηση των φορολογικών εσόδων δεν απαιτεί κατ’ ανάγκη υψηλότερους φορολογικούς συντελεστές. Μια αποτελεσματικότερη φορολογική διοίκηση μπορεί να διευρύνει την πραγματική φορολογική βάση, να περιορίσει τη φοροδιαφυγή και να αυξήσει τα έσοδα χωρίς αλλαγή της φορολογικής πολιτικής.
Υπογραμμίζεται ότι οι καλύτερες φορολογικές διοικήσεις εμφανίζουν μικρότερα κενά συμμόρφωσης στον ΦΠΑ, ενώ η ψηφιοποίηση, οι αυτοματοποιημένες διασταυρώσεις και η αξιοποίηση δεδομένων μπορούν να κάνουν τους ελέγχους πιο στοχευμένους.
