Οι αντιδράσεις ευρωβουλευτών της ευρωπαϊκής κεντροδεξιάς αναδεικνύουν τις βαθιές διαφωνίες γύρω από ένα εμβληματικό νομοσχέδιο της ΕΕ για τη βιομηχανία και απειλούν να εκτροχιάσουν τις διαπραγματεύσεις για το εύρος προστασίας που θα προσφέρει η Ευρώπη στους παραγωγούς της απέναντι στον ξένο ανταγωνισμό, αναφέρει σε δημοσίευμά του το Politico.
Η απόπειρα τριών ευρωβουλευτών του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος να τορπιλίσουν την Πράξη για την Επιτάχυνση της Βιομηχανίας (Industrial Accelerator Act) κέρδισε γρήγορα τις ψήφου ς αρκετών βουλευτών της συγκεκριμένης πολιτικής ομάδας από την οποία προέρχεται και η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Ενδεχομένως όχι αρκετές ώστε η νομοθεσία να ακυρωθεί συνολικά, επαρκή αριθμό όμως ώστε να αναδειχθούν οι διαφωνίες γύρω από τις βασικές διατάξεις της για το «Made in Europe», οι οποίες απειλούν να παραλύσουν τις διαπραγματεύσεις τόσο στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όσο και μεταξύ των κυβερνήσεων της ΕΕ. Έτσι, ενισχύεται ο κίνδυνος είτε για επ’ αόριστον καθυστερήσεις είτε για έναν συμβιβασμό που θα αποδυναμώσει το νομοσχέδιο σε τέτοιο βαθμό ώστε να χάσει τον αρχικό του χαρακτήρα.
Η πρόταση, την οποία προωθεί ο επίτροπος Βιομηχανίας Στεφάν Σεζουρνέ, προβλέπει ότι οι δημόσιες συμβάσεις και οι επιδοτήσεις θα κατευθύνονται προς Ευρωπαίους παραγωγούς σε τομείς όπως οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, ο χάλυβας και η αυτοκινητοβιομηχανία. Έχει, όμως, προκαλέσει συγκρούσεις για το ποιες χώρες θα δικαιούνται προνομιακή μεταχείριση.
Ο Σεζουρνέ απάντησε στις κριτικές φωνές την περασμένη Παρασκευή, κατηγορώντας τους ότι υπονομεύουν την ίδια βιομηχανική στρατηγική που ζητούσαν από τις Βρυξέλλες. «Θα τους έλεγα απλώς να δείξουν συνέπεια», δήλωσε στους δημοσιογράφους. «Δεν μπορείς να ζητάς να αποσυρθεί ένα νομοσχέδιο και ταυτόχρονα να λες ότι δεν προχωρά αρκετά γρήγορα».
Τρεις ευρωβουλευτές του ΕΛΚ, της κεντροδεξιάς πολιτικής ομάδας, ο Γερμανός Κρίστιαν Έλερ, η Γερμανίδα Άνγκελικα Νίμπλερ και ο Σουηδός Γιέργκεν Βάρμπορν, είχαν καταθέσει την περασμένη εβδομάδα τροπολογία για την απόρριψη της πρότασης της Επιτροπής. Την τροπολογία αυτή υπέγραψαν άλλοι 20 ευρωβουλευτές του ΕΛΚ, της μεγαλύτερης πολιτικής ομάδας του Κοινοβουλίου.
Στην τροπολογία τους, οι 23 ευρωβουλευτές του ΕΛΚ προειδοποιούσαν ότι μια περιοριστική ερμηνεία του «Made in Europe» ενδέχεται να οδηγήσει την Ένωση σε «πολλαπλούς εμπορικούς πολέμους με ορισμένους από τους στενότερους εταίρους της». Υποστήριζαν επίσης ότι η περιοριστική ερμηνεία «θα παραβίαζε μονομερώς πολλές από τις συμφωνίες ελεύθερου εμπορίου της ΕΕ, καθώς και τις υποχρεώσεις της στον Παγκόσμιο Οργανισμό Εμπορίου, αφήνοντάς μας εκτεθειμένους σε αντίποινα».
Το ρήγμα στο ΕΛΚ
Η αντίδραση αποκάλυψε ένα βαθύτερο ρήγμα στο εσωτερικό του ΕΛΚ σχετικά με το πόσο πρέπει η ΕΕ να ευνοεί τους Ευρωπαίους παραγωγούς. Παράλληλα, δημιούργησε ερωτήματα για το κατά πόσο οι ευρωβουλευτές που έχουν αναλάβει την επεξεργασία του νομοσχεδίου μπορούν να συγκεντρώσουν πλειοψηφία υπέρ της προσέγγισής τους.
Μόνο 23 από τους 184 ευρωβουλευτές του ΕΛΚ υπέγραψε την τροπολογία απόρριψης. Ωστόσο, περισσότεροι από τους μισούς στηρίζουν έναν ευρύτερο ορισμό του «Made in Europe», ο οποίος αρχικά θα συμπεριλάβει τους περισσότερους εμπορικούς εταίρους της ΕΕ, σύμφωνα με αξιωματούχο του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου που έχει ενημερωθεί για τις διαπραγματεύσεις.
Η θέση αυτή έρχεται σε αντίθεση με εκείνη των τριών ευρωβουλευτών που ηγούνται της κοινοβουλευτικής επεξεργασίας του νομοσχεδίου.
Ο εισηγητής της Renew, Κριστόφ Γκρυντλέρ, ο σοσιαλιστής Πιερ Ζουβέ και η πράσινη Άννα Καβασίνι υποστηρίζουν ότι η υπερβολικά ευρεία εφαρμογή της προνομιακής μεταχείρισης θα υπονομεύσει τον σκοπό της νομοθεσίας.
«Δεν θα είναι πλέον “Made in the EU”, ούτε “Made with the EU”, αλλά “Made Everywhere”», δήλωσε πρόσφατα ο Γκρυντλέρ σε κοινή συνεδρίαση επιτροπών.
Η τροπολογία απόρριψης είχε στόχο να αποτελέσει «πολιτικό μήνυμα» και δεν αποσκοπούσε στην πλήρη ακύρωση της Πράξης, σύμφωνα με τέσσερα πρόσωπα που γνωρίζουν τη στάση του ΕΛΚ.
Οι ευρωβουλευτές που την προώθησαν ήθελαν να καταστήσουν σαφή την αντίθεσή τους στον περιορισμό του «Made in Europe» στα 27 κράτη-μέλη, αφήνοντας παράλληλα ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός ευρύτερου συμβιβασμού.
«Χρειάζονται τολμηρές κινήσεις, γιατί οι πολίτες και η βιομηχανία περιμένουν αποτελέσματα. Προχωράμε με τις προτάσεις μας και θα δούμε αν μπορεί να σχηματιστεί πλειοψηφία γύρω από αυτές», δήλωσε ο Ρουμάνος ευρωβουλευτής Λοράντ Βίντσε, ένας από τους συνυπογράφοντες.
Ο επικεφαλής του ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ, δεν σχολίασε δημόσια την αντίδραση, αλλά επέτρεψε στις εθνικές αντιπροσωπείες να διαμορφώσουν τις δικές τους θέσεις για την Πράξη. Σε συνεδρίαση της ομάδας στο Στρασβούργο την περασμένη εβδομάδα, χαρακτήρισε το νομοσχέδιο «σύνθετο» και είπε ότι οι αντιπροσωπείες μπορούν να καταθέσουν τροπολογίες που αντανακλούν τις προτιμήσεις τους, σύμφωνα με εσωτερικές σημειώσεις που είδε το Politico.
«Η ομάδα δεν έχει εγκρίνει αυτή την τροπολογία και πιθανότατα θα διαμορφώσει θέση όταν υπάρξει σαφής συμβιβασμός στο Συμβούλιο», δήλωσε αξιωματούχος του ΕΛΚ.
Οι διαφωνίες αφήνουν αβέβαιη την προσπάθεια των τριών εισηγητών να εξασφαλίσουν πλειοψηφία στο Κοινοβούλιο, ιδίως αν το ΕΛΚ συσπειρωθεί γύρω από έναν ευρύτερο ορισμό του «Made in Europe» από εκείνον που προτείνουν.
Διχασμένες και οι κυβερνήσεις
Η διαμάχη δεν περιορίζεται στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο. Οι κυβερνήσεις των κρατών-μελών δυσκολεύονται επίσης να συμφωνήσουν για το πόσο στενά θα οριστεί το «Made in Europe». Η Γαλλία επιδιώκει να περιορίσει την προνομιακή μεταχείριση σε μια σχετικά μικρή ομάδα χωρών, ενώ η Γερμανία και άλλες κυβερνήσεις που τάσσονται περισσότερο υπέρ του ελεύθερου εμπορίου θέλουν να συμπεριληφθούν περισσότεροι εμπορικοί εταίροι.
Η βασική διαφωνία αφορά δύο προσεγγίσεις: ένα περιοριστικό μοντέλο «opt-in», στο οποίο οι εμπορικοί εταίροι θα πρέπει να πληρούν συγκεκριμένα κριτήρια για να δικαιούνται προνομιακή μεταχείριση, και ένα ευρύτερο μοντέλο «opt-out», που αρχικά θα περιλαμβάνει περισσότερες χώρες, επιτρέποντας στην ΕΕ να αποκλείει όσες δεν πληρούν συγκεκριμένες προϋποθέσεις.
Η Γαλλία επιδιώκει μια κλειστή ομάδα χωρών και, σύμφωνα με ενημερώσεις για πρόσφατη συνάντηση των αναπληρωτών πρεσβευτών στις Βρυξέλλες, έχει εξασφαλίσει τη στήριξη της Ιταλίας, της Ελλάδας και της Κύπρου. Η Γερμανία και άλλες 13 χώρες προτιμούν μια ευρύτερη ομάδα «Made with Europe», στην οποία θα συμμετέχουν οι περισσότεροι εμπορικοί εταίροι. Η επιλεξιμότητα θα εξαρτάται από την αμοιβαιότητα, μεταξύ άλλων από το αν οι εταίροι προσφέρουν στις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις αντίστοιχη πρόσβαση στις αγορές δημοσίων συμβάσεων.
Η διαφωνία έχει σημασία και για χώρες εκτός ΕΕ. Παρότι κύριος στόχος των προτεινόμενων μέτρων είναι η Κίνα, ένας περιοριστικός ορισμός του «Made in Europe» ενδέχεται να φέρει σε μειονεκτική θέση στενούς εταίρους, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο. Το Λονδίνο διεκδικεί ευνοϊκή μεταχείριση ενόψει της συνόδου κορυφής του Νοεμβρίου για την επανεκκίνηση των σχέσεων με την ΕΕ.
Μεταξύ των επιλογών που συζητούνται, η Ισπανία έχει προτείνει ένα σύστημα τριών επιπέδων για την ένταξη εμπορικών εταίρων στο «Made in Europe». Η Πολωνία και τουλάχιστον άλλες 12 χώρες εκφράζουν επιφυλάξεις για τη μεθοδολογία καθορισμού των απαιτήσεων χαμηλών εκπομπών άνθρακα, υποστηρίζοντας ότι θα μπορούσε να φέρει ορισμένα κράτη-μέλη σε μειονεκτική θέση.
