Τραμ – Προαστιακός: Τα σχέδια του υπουργείου Υποδομών για την αναβάθμιση των ξεχασμένων μέσων μεταφοράς της πρωτεύουσας

Ανακαινίσεις σε περισσότερους από 20 σταθμούς του Προαστιακού και συχνότερα δρομολόγια στο Τραμ σχεδιάζει το υπουργείο Υποδομών

Τραμ ©Eurokinissi © Γιώργος Κονταρίνης

Σε μια νέα προσπάθεια να αναβαθμίσει δύο μέσα μεταφοράς που επί χρόνια παρέμεναν στη σκιά του Μετρό, το υπουργείο Υποδομών και Μεταφορών προωθεί ένα ευρύτερο σχέδιο παρεμβάσεων στον Προαστιακό και το Τραμ, με στόχο να αλλάξει αισθητά η καθημερινότητα των επιβατών μέσα στον επόμενο χρόνο. Στο επίκεντρο βρίσκονται η ανακαίνιση περισσότερων από 20 σταθμών του Προαστιακού στην Αττική, η καλύτερη αξιοποίηση των διαθέσιμων συρμών, η βελτίωση των ανταποκρίσεων με τα λεωφορεία και η περαιτέρω αύξηση της συχνότητας του Τραμ, όπου ήδη καταγράφονται τα πρώτα θετικά αποτελέσματα.

Κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια αυτήν έχει ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Γιώργος Κώτσηρας, ο οποίος δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον συντονισμό των εμπλεκόμενων φορέων και στην προώθηση παρεμβάσεων με άμεσο αντίκτυπο στην εξυπηρέτηση των πολιτών. Η κατεύθυνση που έχει τεθεί είναι να εγκαταλειφθεί η λογική των αποσπασματικών εργασιών και να προχωρήσει ένα οργανωμένο πρόγραμμα αναβάθμισης, που θα καλύπτει από την κατάσταση των σταθμών και την ασφάλεια έως την αξιοπιστία των δρομολογίων και την ενημέρωση των επιβατών.

Το εγχείρημα αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς ο Προαστιακός εξυπηρετεί καθημερινά μεγάλο αριθμό επιβατών, ενώ το Τραμ μεταφέρει περί τους 60.000, με τον στόχο να είναι η αύξηση της ημερήσιας επιβατικής κίνησης στους 90.000. Πρόκειται για δύο δίκτυα που μπορούν να διαδραματίσουν σημαντικότερο ρόλο στις μετακινήσεις της πρωτεύουσας, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία η επέκταση της οικιστικής ανάπτυξης προς τα προάστια δημιουργεί νέες συγκοινωνιακές ανάγκες.

Προαστιακός: Ανακαινίσεις σε περισσότερους από 20 σταθμούς

Η πρώτη μεγάλη παρέμβαση αφορά την εικόνα των σταθμών του Προαστιακού, με το υπουργείο να προωθεί ένα πρόγραμμα ανακαινίσεων σε περισσότερα από 20 σημεία του δικτύου της Αττικής. Στόχος είναι να αντιμετωπιστούν προβλήματα που έχουν συσσωρευτεί τα προηγούμενα χρόνια, από τις φθορές στις εγκαταστάσεις και τον ανεπαρκή φωτισμό έως την ελλιπή συντήρηση και την πληροφόρηση των επιβατών.

Για τον σκοπό αυτόν, οι Σιδηρόδρομοι Ελλάδος (πρώην ΟΣΕ), η Ελληνικά Σιδηροδρομικά Ακίνητα (πρώην ΓΑΙΑΟΣΕ) και η ΣΤΑΣΥ καλούνται να καταρτίσουν συγκεκριμένα σχέδια παρεμβάσεων για τις εγκαταστάσεις που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά τους. Η επιδίωξη είναι να προσδιοριστούν οι εργασίες που μπορούν να υλοποιηθούν άμεσα, εκείνες που απαιτούν νέους διαγωνισμούς, αλλά και όσες μπορούν να ενταχθούν σε υφιστάμενες εργολαβίες, ώστε να περιοριστούν οι καθυστερήσεις.

Το πρώτο συγκεκριμένο βήμα έχει ήδη γίνει, καθώς η πρώην ΓΑΙΑΟΣΕ προκήρυξε προ μηνών ανοικτό διαγωνισμό, προϋπολογισμού 353.037,14 ευρώ πλέον ΦΠΑ, για την ανακαίνιση πέντε σταθμών του Προαστιακού, στα Άνω Λιόσια, τη Μεταμόρφωση, το Ηράκλειο, την Κηφισίας και την Πεντέλη. Η διαγωνιστική διαδικασία βρίσκεται στην τελική ευθεία και η επικείμενη υπογραφή της σύμβασης με τον ανάδοχο αναμένεται να ανοίξει τον δρόμο για την έναρξη των εργασιών, οι οποίες εκτιμάται ότι θα ολοκληρωθούν εντός τεσσάρων μηνών.

Το έργο χρηματοδοτείται από την ίδια την εταιρεία και περιλαμβάνει ένα σύνολο εργασιών που στοχεύουν τόσο στη λειτουργική όσο και στην αισθητική αναβάθμιση των εγκαταστάσεων. Μεταξύ άλλων, προβλέπονται στεγανώσεις στεγάστρων και αρμών διαστολής, αποκατάσταση φθορών σε δάπεδα και βαθμίδες, αντικατάσταση κατεστραμμένων πλακιδίων και ανανέωση των χρωματισμών. Παράλληλα, θα πραγματοποιηθούν εργασίες απομάκρυνσης γκράφιτι και εφαρμογής ειδικής προστατευτικής βαφής, ενώ προβλέπεται η συντήρηση ή αντικατάσταση φθαρμένων καθισμάτων.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στον φωτισμό των εισόδων και των αποβαθρών, καθώς και στην επισκευή ή αντικατάσταση των ηλεκτρονικών πινακίδων πληροφόρησης, ώστε οι επιβάτες να εξυπηρετούνται σε ένα πιο λειτουργικό και ασφαλές περιβάλλον. Παράλληλα, η ανακαίνιση επιδιώκει να αναδείξει την αξία των σιδηροδρομικών ακινήτων, διατηρώντας τον ιδιαίτερο χαρακτήρα και τη χρήση τους.

Η συγκεκριμένη εργολαβία αποτελεί την αφετηρία ενός μεγαλύτερου προγράμματος, με την πολιτική ηγεσία του υπουργείου να επιδιώκει μια συνολική αλλαγή της εικόνας των εγκαταστάσεων, αξιοποιώντας εθνικούς και ευρωπαϊκούς πόρους.

Παράλληλα, με τη συνδρομή της ΣΤΑΣΥ, προωθείται η συντήρηση και ανακαίνιση τεσσάρων ακόμη σταθμών που εξυπηρετούν τόσο τον Προαστιακό όσο και το Μετρό: Δουκίσσης Πλακεντίας, Παλλήνη, Παιανία-Κάντζα και Κορωπί. Οι παρεμβάσεις περιλαμβάνουν την αποκατάσταση φθορών στις αποβάθρες και τις κλίμακες, την αντικατάσταση φθαρμένων δικτύων απώθησης πτηνών, την ανανέωση των χρωματισμών στις μεταλλικές επιφάνειες, καθώς και την τοποθέτηση νέων καθισμάτων και κάδων απορριμμάτων. Πρόκειται για εργασίες που έρχονται να συμπληρώσουν το πρόγραμμα ανακαίνισης των πρώτων πέντε σταθμών, διευρύνοντας το μέτωπο των παρεμβάσεων σε κομβικά σημεία του δικτύου της Αττικής.

Το στοίχημα των δρομολογίων και οι καλύτερες συνδέσεις με τα λεωφορεία

Πέρα από την ανακαίνιση των σταθμών, ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που καλείται να αντιμετωπίσει το υπουργείο είναι η λειτουργική αναβάθμιση του Προαστιακού. Η απουσία διαθέσιμων επιπλέον συρμών περιορίζει σήμερα τις δυνατότητες άμεσης αύξησης των δρομολογίων, γεγονός που στρέφει τον σχεδιασμό στην καλύτερη αξιοποίηση του υφιστάμενου τροχαίου υλικού.

Στο πλαίσιο αυτό, προγραμματίζεται ειδική άσκηση με τους Σιδηροδρόμους Ελλάδος για να εξεταστεί κατά πόσο μπορούν να μειωθούν οι χρόνοι αναμονής και να βελτιωθεί η κυκλοφορία των τρένων χωρίς να απαιτηθεί άμεσα η προσθήκη νέων συρμών.

Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται και στην ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας του Προαστιακού με τα υπόλοιπα μέσα μαζικής μεταφοράς. Στο πλαίσιο αυτό, στόχος του Υπουργείου Υποδομών και Μεταφορών είναι να καθίσουν στο ίδιο τραπέζι ο ΟΑΣΑ, ο ΟΣΕ και η ΣΤΑΣΥ, προκειμένου να εξετάσουν από κοινού τις δυνατότητες καλύτερου συντονισμού των συγκοινωνιακών δικτύων και αποτελεσματικότερων ανταποκρίσεων. Η ανάγκη αυτή καθίσταται ολοένα και πιο επιτακτική, καθώς η πληθυσμιακή αποκέντρωση της Αττικής και η ανάπτυξη νέων οικιστικών περιοχών έχουν αλλάξει τον χάρτη των καθημερινών μετακινήσεων, αυξάνοντας τη ζήτηση για ταχύτερες και πιο λειτουργικές συνδέσεις μεταξύ Προαστιακού, Μετρό και λεωφορείων.

Στην πράξη, εξετάζονται ακόμη και μικρές προσαρμογές στα ωράρια αναχώρησης των λεωφορειακών γραμμών, ώστε να συγχρονίζονται καλύτερα με την άφιξη και την αναχώρηση των συρμών του Προαστιακού. Μια τέτοια αλλαγή μπορεί να περιορίσει αισθητά τον χρόνο αναμονής για τους επιβάτες, χωρίς να απαιτείται κάποια ιδιαίτερα δαπανηρή επένδυση.

Η παραλαβή των 23 νέων τρένων το 2027 αναμένεται να δημιουργήσει μεγαλύτερα περιθώρια ενίσχυσης του δικτύου. Μέχρι τότε, ωστόσο, η προσπάθεια επικεντρώνεται σε παρεμβάσεις που μπορούν να αποδώσουν με τα διαθέσιμα μέσα, με απώτερο στόχο να αποκατασταθεί σταδιακά η εμπιστοσύνη του επιβατικού κοινού στον Προαστιακό.

Τραμ: Στόχος οι 90.000 επιβάτες και λιγότερη αναμονή

Αλλαγή σελίδας επιχειρείται και στο Τραμ, το οποίο εμφανίζει ήδη ενδείξεις ενίσχυσης της επιβατικής του κίνησης. Σήμερα εξυπηρετεί περίπου 60.000 επιβάτες ημερησίως, με τον σχεδιασμό να προβλέπει αύξηση του αριθμού αυτού στους 90.000.

Το πρώτο βήμα έχει γίνει με την ενίσχυση της κυκλοφορίας με περισσότερους συρμούς, εξέλιξη που επέτρεψε τη μείωση του χρόνου αναμονής στις στάσεις από τα 12 λεπτά στα 9 με 8,5 λεπτά. Πλέον εξετάζεται η δυνατότητα περαιτέρω περιορισμού του χρόνου αναμονής μέσα στους επόμενους μήνες.

Η βελτίωση της συχνότητας φαίνεται πως έχει αρχίσει να αποδίδει, καθώς μέσα σε διάστημα μόλις τριών μηνών οι επικυρώσεις εισιτηρίων στο Τραμ αυξήθηκαν κατά 28%. Το στοιχείο αυτό ενισχύει την εκτίμηση ότι η συχνότητα των δρομολογίων αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για την προσέλκυση περισσότερων επιβατών.

Η προσπάθεια αποκτά ιδιαίτερη σημασία εν όψει και της σταδιακής ανάπτυξης του Ελληνικού, καθώς το Τραμ αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα βασικά μέσα εξυπηρέτησης της νέας αστικής ανάπτυξης στο παραλιακό μέτωπο.

Σε αυτήν την κατεύθυνση εντάσσεται και η ολοκλήρωση της επέκτασης του αμαξοστασίου στο Ελληνικό, ενός έργου συνολικού κόστους 14,37 εκατ. ευρώ, το οποίο παραδόθηκε με καθυστέρηση περίπου δύο ετών.

Η σύμβαση είχε υπογραφεί τον Μάρτιο του 2022, με αρχική διάρκεια περίπου δύο ετών, ωστόσο το χρονοδιάγραμμα παρατάθηκε, μεταξύ άλλων, λόγω της αποκάλυψης τμήματος αρχαίου νεκροταφείου και αρχαίας οδού.

Το έργο, που κατασκευάστηκε από την κοινοπραξία ΤΕΡΝΑ – Θεμέλη με χρηματοδότηση από κοινοτικούς πόρους, περιλαμβάνει νέο μεταλλικό στέγαστρο με 11 τροχιές, στις οποίες μπορούν να σταθμεύουν 22 συρμοί. Παράλληλα, επεκτάθηκε το υφιστάμενο συνεργείο, ώστε να εξυπηρετούνται δύο επιπλέον οχήματα, ενώ πραγματοποιήθηκαν παρεμβάσεις στον ηλεκτρολογικό εξοπλισμό. Πρόκειται για μια υποδομή που δεν είναι άμεσα ορατή στο επιβατικό κοινό, αλλά δημιουργεί τις προϋποθέσεις για αποτελεσματικότερη στάθμευση και συντήρηση του στόλου, σε μια περίοδο κατά την οποία το μέσο καλείται να εξυπηρετήσει περισσότερους επιβάτες.

Στο τραπέζι βρίσκεται, παράλληλα, και η προοπτική επέκτασης του δικτύου προς τη Δραπετσώνα. Ωστόσο, η συγκεκριμένη παρέμβαση παραμένει σε αρχικό στάδιο, καθώς δεν έχει ακόμη εκπονηθεί η απαραίτητη μελέτη που θα επιτρέψει να αξιολογηθεί η δυνατότητα υλοποίησής της.

Περισσότεροι έλεγχοι, λιγότερα πρόστιμα και αύξηση των εσόδων

Σημαντικό μέρος της προσπάθειας αναβάθμισης των αστικών συγκοινωνιών αφορά και τον περιορισμό της εισιτηριοδιαφυγής, με τα στοιχεία της ΣΤΑΣΥ να καταγράφουν μια ενδιαφέρουσα μεταβολή στη συμπεριφορά του επιβατικού κοινού.

Κατά το πρώτο δεκάμηνο του 2026 πραγματοποιήθηκαν 6.067.880 έλεγχοι κομίστρου, έναντι 4.238.954 την αντίστοιχη περίοδο του 2025, καταγράφοντας αύξηση 43,1%. Μόνο τον Οκτώβριο πραγματοποιήθηκαν 734.353 έλεγχοι, αριθμός που αποτελεί ρεκόρ για την εταιρεία.

Παρά την εντατικοποίηση της ελεγκτικής παρουσίας, τα βεβαιωμένα πρόστιμα παρουσίασαν οριακή μείωση κατά 0,54%, υποχωρώντας στα 69.824 από 70.204 ένα χρόνο νωρίτερα. Την ίδια στιγμή, οι εισπράξεις κομίστρου ενισχύθηκαν κατά 6,3%, εξέλιξη που αποτελεί θετική ένδειξη μεγαλύτερης συμμόρφωσης των επιβατών. Στην προσπάθεια αυτήν συμβάλλει και η συνεργασία με την Ελληνική Αστυνομία μέσω του σχεδίου «Αριάδνη», το οποίο προβλέπει κοινές δράσεις ελεγκτών και αστυνομικών σε σταθμούς και σημεία του δικτύου.

Όπως έχει επισημάνει πρόσφατα ο αναπληρωτής υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Γιώργος Κώτσηρας, η αύξηση των ελέγχων, σε συνδυασμό με τη μείωση των προστίμων και την ενίσχυση των εισπράξεων, αποτελεί ένδειξη σταδιακής αλλαγής της κουλτούρας στις αστικές μετακινήσεις. Παράλληλα, η αύξηση των εσόδων από τα εισιτήρια δημιουργεί μεγαλύτερα περιθώρια για τη χρηματοδότηση παρεμβάσεων που επιστρέφουν στους επιβάτες με τη μορφή καλύτερων υπηρεσιών.