Χωρίς ουσιαστικό αποτέλεσμα ολοκληρώθηκαν οι συνομιλίες στον ΟΗΕ για ένα ρυθμιστικό πλαίσιο χρήσης των «ρομπότ-δολοφόνων» που τροφοδοτούνται από τεχνητή νοημοσύνη, καθώς τα κράτη που συμμετείχαν αποφάσισαν να παρατείνουν τις συζητήσεις έως το 2028.
Οι χώρες που αποτελούν συμβαλλόμενα μέρη της Σύμβασης του ΟΗΕ για ορισμένα συμβατικά όπλα πέρασαν πέντε μέρες στη Γενεύη προσπαθώντας να καταλήξουν σε συμφωνία για την επεξεργασία νομικά δεσμευτικών κανόνων για όπλα που μπορούν να επιλέγουν στόχους και να τους επιτίθενται χωρίς ανθρώπινη έγκριση.
Ωστόσο, οι αντιδράσεις από αρκετές πλευρές, και ιδιαίτερα από τη Ρωσία, εμπόδισαν την επίτευξη κάποιας συμφωνίας. Τελικά, οι 128 χώρες μέλη συμφώνησαν να ξεκινήσουν «την επεξεργασία ενός διεθνούς πλαισίου για τα θανατηφόρα αυτόνομα οπλικά συστήματα μέσα στα επόμενα δύο χρόνια», δήλωσε στους δημοσιογράφους ο Ελβετός διπλωμάτης και πρόεδρος των συνομιλιών Ζουλιέν Τόνι.
Το ζήτημα αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία καθώς η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΑΙ) αποκτά συνεχώς νέες δυνατότητες και τα αυτόνομα συστήματα γίνονται ολοένα και πιο ισχυρά. Η Ουκρανία, η Ρωσία, το Ισραήλ και άλλες χώρες χρησιμοποιούν μη επανδρωμένα αεροσκάφη και ρομπότ σε πολεμικές επιχειρήσεις, όμως διαβεβαιώνουν ότι οι άνθρωποι εξακολουθούν να έχουν τον απόλυτο έλεγχο για την εκδήλωση της επίθεσης.
Ωστόσο, η «Stop Killer Robots», παγκόσμια συμμαχία με περισσότερες από 300 οργανώσεις, λέει ότι τέτοια συστήματα έχουν ήδη δοκιμαστεί ή αναπτυχθεί, μεταξύ άλλων στην Ουκρανία και τη Γάζα.
«Η τεχνολογία αυτόνομων όπλων αναπτύσσεται συνεχώς στα πεδία των μαχών και η καθυστέρηση δημιουργίας ενός νομικά δεσμευτικού μέσου θέτει σε κίνδυνο τους πολίτες και την ανθρωπότητα», προειδοποιεί η Νικόλ Βαν Ρόιτζεν, εκτελεστική διευθύντρια της «Stop Killer Robots».
Καθώς ήταν απαραίτητη η συναίνεση για οποιαδήποτε απόφαση, η Ρωσία είχε τη δυνατότητα να μπλοκάρει τις επίσημες διαπραγματεύσεις όλη την εβδομάδα, αρνούμενη να επιτρέψει σε παρατηρητές —συμπεριλαμβανομένης της Ευρωπαϊκής Ένωσης— να συμμετάσχουν στις συνομιλίες. Αντ’ αυτού, οι διαπραγματεύσεις διεξήχθησαν άτυπα για να παρακαμφθεί το βέτο της Ρωσίας.
Βραζιλιάνος διπλωμάτης άφησε να εννοηθεί ότι δεν προσπαθούσε μόνο η Ρωσία να εμποδίσει την προσπάθεια. «Μπορείτε να κατηγορήσετε τη Ρωσία, αλλά κάποιοι κρύβονται πίσω από τη Ρωσία», σχολίασε ανώνυμα.
Δύο διπλωμάτες της ΕΕ, επίσης υπό καθεστώς ανωνυμίας, ανέφεραν τις ΗΠΑ, τη Βρετανία, τη Νότια Κορέα, την Ιαπωνία, την Τουρκία και το Ισραήλ ως χώρες που επίσης αντιδρούν στην προσπάθεια επίτευξης συμφωνίας για δεσμευτικό κανονισμό.
Σε μια προσπάθεια να επιτευχθεί συναίνεση, η Γαλλία ζήτησε ένα «υβριδικό έγγραφο» — με δεσμευτικά και μη δεσμευτικά στοιχεία.
Η Γερμανία τάχθηκε υπέρ ενός «διεθνούς πλαισίου» αντί για νομικά δεσμευτικό πρωτόκολλο.
Τις τελευταίες ώρες της διάσκεψης, χώρες που πιέζουν για την επιβολή ρυθμιστικών κανονισμών για τα αυτόνομα θανατηφόρα συστήματα, όπως η Ιρλανδία, η Βραζιλία, το Βέλγιο και η Αυστρία, χαλάρωσαν τις απαιτήσεις τους από φόβο μήπως «φύγουν από τη διάσκεψη με άδεια χέρια», δήλωσε ο Βραζιλιάνος διπλωμάτης.
Συμφώνησαν σε περαιτέρω συνομιλίες έως το 2028, χωρίς να ζητήσουν την υιοθέτηση νομικά δεσμευτικής συνθήκης.
Καθώς η ΑΙ και τα αυτόματα συστήματα μετασχηματίζουν τον πόλεμο, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών τονίζουν ότι οι συνομιλίες δεν ανταποκρίθηκαν στις προσδοκίες.
«Το αποτέλεσμα είναι απογοητευτικό. Δεν παρέχει την επείγουσα δράση που απαιτείται για τη συμφωνία νέων κανονισμών, παρότι η τεχνολογία προχωρά με γοργούς ρυθμούς», δήλωσε η Βέριτι Κόιλ, αναπληρώτρια διευθύντρια όπλων του Human Rights Watch.
