Σε αδιέξοδο βρίσκονται οι διαπραγματεύσεις στη διάσκεψη COP31 του ΟΗΕ για το κλίμα, που πραγματοποιείται στην Τουρκία, καθώς έχουν ξεπεράσει κατά περισσότερες από 24 ώρες την προγραμματισμένη διάρκειά τους χωρίς οι χώρες να καταφέρνουν να καταλήξουν σε μια νέα παγκόσμια κλιματική συμφωνία.
Σε παρέμβαση της τελευταίας στιγμής την Παρασκευή, ομάδα χωρών με επικεφαλής τη Γαλλία και τον Παναμά εξέφρασε την αντίθεσή της στο προσχέδιο συμφωνίας, το οποίο δεν περιλάμβανε καμία αναφορά στη μείωση της παγκόσμιας κατανάλωσης ορυκτών καυσίμων.
Το ζήτημα εξακολουθεί να αποτελεί το βασικό σημείο διαφωνίας, μαζί με το αίτημα της Ομάδας των Αφρικανικών Χωρών για δεσμεύσεις που θα εξασφαλίζουν περισσότερη χρηματοδότηση για την προσαρμογή στην κλιματική αλλαγή. Ωστόσο, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει δηλώσει στο παρελθόν ότι δεν θα υποστήριζε μια τέτοια πρόταση.
Οι διαπραγματευτικές ομάδες, που πρόκειται να αναχωρήσουν την Κυριακή το πρωί, αλλάζουν πλέον τις πτήσεις τους για τη Δευτέρα, γεγονός που δείχνει ότι δεν διαφαίνεται άμεσα συμφωνία.
Δεν διαθέτουν όλες οι χώρες την απαραίτητη χρηματοδότηση ή την οργανωτική δυνατότητα για να παραμείνουν περισσότερο. Κάποια στιγμή, μάλιστα, η σύνοδος ενδέχεται να χάσει τον κρίσιμο αριθμό χωρών που απαιτείται για την έγκριση οποιασδήποτε παγκόσμιας συμφωνίας.
Αυτό σημαίνει ότι η διάσκεψη δεν αποκλείεται να ολοκληρωθεί χωρίς συμφωνία και να χρειαστεί να ανασταλεί. Κάτι τέτοιο έχει συμβεί μόνο μία φορά στο παρελθόν από το 1995, όταν οι χώρες άρχισαν να πραγματοποιούν τις διασκέψεις COP για το κλίμα.
Υπουργοί από νησιωτικά κράτη, τον Παναμά, καθώς και μια ισχυρή ομάδα χωρών της ΕΕ, στην οποία περιλαμβάνονται η Ισπανία, η Γαλλία, το Βέλγιο, η Σουηδία και η Φινλανδία, δηλώνουν ότι επιδιώκουν να επανέλθει στην τελική συμφωνία η δέσμευση για σταδιακή απομάκρυνση από το πετρέλαιο, το φυσικό αέριο και τον άνθρακα.
Η εξέλιξη αυτή ακολουθεί την προσπάθεια πετρελαιοπαραγωγών χωρών, με επικεφαλής τη Σαουδική Αραβία, να αφαιρεθεί η σχετική αναφορά από το κείμενο.
«Δεν είναι αποδεκτό να πραγματοποιείται μια COP ή να εκδίδεται μια τελική πολιτική δήλωση που δεν θα αναφέρει καν τα ορυκτά καύσιμα. Δεν πρόκειται να το ανεχθούμε», δήλωσε ο Χουάν Κάρλος Ναβάρο, υπουργός Περιβάλλοντος του Παναμά.
Στο ίδιο μήκος κύματος κινήθηκε και η Γαλλίδα υπουργός Οικολογικής Μετάβασης Μονίκ Μπαρμπί.
Η ίδια άσκησε κριτική σε αρκετές αναφορές του κειμένου στη δέσμευση, αξιοποίηση και αποθήκευση διοξειδίου του άνθρακα (CCUS), δηλαδή σε τεχνολογίες που δεσμεύουν τις εκπομπές όταν αυτές παράγονται και τις αποθηκεύουν στο υπέδαφος.
Όπως υποστήριξε, οι σχετικές αναφορές θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως άλλοθι για άλλες χώρες, ώστε να συνεχίσουν να καίνε πετρέλαιο και φυσικό αέριο.
«Δεν μπορούμε να ανακοινώνουμε στον κόσμο ότι πλέον οδεύουμε προς αύξηση της θερμοκρασίας κατά 1,5 βαθμό Κελσίου και ταυτόχρονα συνεχίζουμε τις δραστηριότητές μας σαν να μη συμβαίνει τίποτα», δήλωσε η Barbut.
Για πρώτη φορά σε διάσκεψη COP, η συμφωνία, η οποία είναι επίσημα γνωστή ως Συμφωνίες της Αττάλειας, ενδέχεται να αναγνωρίζει ότι ο στόχος της συγκράτησης της αύξησης της παγκόσμιας θερμοκρασίας κάτω από τους 1,5°C έχει πλέον χαθεί.
Ο πλανήτης εισέρχεται σε μια περίοδο που αποκαλείται «υπέρβαση του ορίου θέρμανσης».
Οι επιστήμονες προειδοποιούν ότι, πέρα απ’ αυτό το σημείο, εκατομμύρια περισσότεροι άνθρωποι θα εκτεθούν στην άνοδο της στάθμης της θάλασσας και σε ακραία φαινόμενα καύσωνα.
Σύμφωνα με πληροφορίες του BBC, ζητήθηκε από αρκετές άλλες χώρες της ΕΕ να συμμετάσχουν στην αντίδραση κατά του προσχεδίου, ωστόσο αρνήθηκαν, θεωρώντας ότι μια τέτοια κίνηση δεν θα βοηθούσε τις διαπραγματεύσεις.
Ένας από τους επικεφαλής διαπραγματευτές δήλωσε, πάντως, ότι κατανοεί τη συγκεκριμένη αντίδραση: «Πώς μπορεί να υπάρξει συμφωνία για το κλίμα χωρίς καμία αναφορά στην αιτία του προβλήματος;»
Από την πλευρά του, ο Κρις Μπόουεν, Αυστραλός υπουργός Κλιματικής Αλλαγής και Ενέργειας, ο οποίος ηγείται των διαπραγματεύσεων, αντέδρασε στις συγκεκριμένες επικρίσεις.
Υποστήριξε ότι η σύνοδος αφορά κυρίως την εφαρμογή των συμφωνημένων πολιτικών και θα πρέπει να επικεντρωθεί στη μετάβαση προς καθαρές πηγές ενέργειας.
Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναπτύσσονται με πρωτοφανείς ρυθμούς
Μακριά από τις διαπραγματεύσεις της COP, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αναπτύσσονται με πρωτοφανή ταχύτητα.
Για πρώτη φορά, φέτος, μια σύγχρονη ανανεώσιμη πηγή ενέργειας, τα φωτοβολταϊκά συστήματα, συνέβαλε περισσότερο από οποιαδήποτε άλλη πηγή στην αύξηση της παγκόσμιας ενεργειακής ζήτησης, ξεπερνώντας το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο.
Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (IEA) προειδοποίησε επίσης ότι όσο περισσότερο διαρκούν οι διαταραχές στον εφοδιασμό καυσίμων μέσω των Στενών του Ορμούζ, εξαιτίας του πολέμου στο Ιράν, τόσο ισχυρότερο γίνεται το κίνητρο για μετάβαση στην ηλεκτρική ενέργεια που παράγεται από ανανεώσιμες πηγές.
Ωστόσο, την ίδια εβδομάδα, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ, ο πρόεδρος της Κίνας Σι Τζινπίνγκ και ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντιμίρ Πούτιν συμφώνησαν, σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στη Σενζέν, να αυξήσουν την παραγωγή πετρελαίου ως απάντηση στις διαταραχές του ενεργειακού εφοδιασμού.
Η «χειρότερη» COP όλων των εποχών;
Σύμφωνα με πληροφορίες, μια από τις προτάσεις που εξετάζονται προβλέπει να παραμείνει εκτός διαπραγμάτευσης το ζήτημα των ορυκτών καυσίμων, με αντάλλαγμα τη δέσμευση της Σαουδικής Αραβίας και άλλων πετρελαιοπαραγωγών κρατών ότι το 35% της ενεργειακής κατανάλωσής τους θα προέρχεται από ηλεκτρική ενέργεια έως το 2035.
Ωστόσο, μια τέτοια πρόταση δεν επιλύει ένα βασικό ζήτημα που θέτουν οι αναπτυσσόμενες χώρες: την έλλειψη χρηματοδότησης.
Σε προηγούμενες εκδοχές του κειμένου υπήρχε συμφωνία για αύξηση της χρηματοδότησης προσαρμογής στην κλιματική αλλαγή στα 120 δισ. δολάρια έως το 2035. Το ποσό αυτό, όμως, έχει πλέον αφαιρεθεί.
«Δεν ήρθαμε εδώ για να ζητιανέψουμε. Ήρθαμε για να διεκδικήσουμε αυτό που δικαιωματικά μας ανήκει, για τους ανθρώπους μας που υφίστανται τις βαρύτερες συνέπειες των ανθρωπογενών δραστηριοτήτων των ανεπτυγμένων χωρών», δήλωσε η Zανέτορ Αγιεμάν Ρόλινγκς, υπουργός Περιβάλλοντος της Γκάνας και πρόεδρος της Ομάδας Αφρικανικών Χωρών στις διαπραγματεύσεις.
Οι ακτιβιστές για το κλίμα και οι περιβαλλοντικές οργανώσεις που συμμετέχουν στις συνομιλίες ως παρατηρητές έχουν ασκήσει έντονη κριτική στις διαπραγματεύσεις.
«Χωρίς καμία αμφιβολία ήταν η χειρότερη COP όλων των εποχών», δήλωσε ο Mοχάμεντ Αντό από την περιβαλλοντική οργάνωση Powershift Africa.
Οι οργανώσεις αυτές ασκούν συνήθως έντονη κριτική στη διαδικασία των COP, θεωρώντας ότι δεν προχωρά με αρκετά γρήγορους ρυθμούς.
Τέλος, η Τουρκία έχει δεχθεί ιδιαίτερα αρνητικές αντιδράσεις ως διοργανώτρια χώρα. Σύμφωνα με έναν παρατηρητή, ο επικεφαλής διαπραγματευτής της χώρας αποχώρησε από ορισμένες κρίσιμες διαπραγματεύσεις, με αποτέλεσμα πολλές χώρες να αισθανθούν ότι δεν τους επιδείχθηκε ο απαιτούμενος σεβασμός.
