Ο επόμενος πολυετής προϋπολογισμός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για την περίοδο 2028-2034, βρίσκεται στο επίκεντρο των διαπραγματεύσεων στις Βρυξέλλες, με τον πρόεδρο της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκο Χριστοδουλίδη, να υποστηρίζει την ανάγκη για έναν ισορροπημένο προϋπολογισμό που θα ανταποκρίνεται στις νέες προκλήσεις χωρίς να υπονομεύει τις παραδοσιακές ευρωπαϊκές πολιτικές.
Το μέγεθος του επόμενου προϋπολογισμού της ΕΕ για την περίοδο 2028–2034 θα είναι τελικά περίπου κατά ένα δέκατο μικρότερο από την πρόταση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, η οποία ανέρχεται σε σχεδόν 2 τρισ. ευρώ, δήλωσε την Πέμπτη ο πρόεδρος της Κύπρου.
«Πιστεύω ότι ενδέχεται να καταλήξουμε σε ένα 10 ή 11% μικρότερο προϋπολογισμό, δηλαδή σε διψήφιο ποσοστό», δήλωσε στο Politico σε συνέντευξή του, στο περιθώριο της συνόδου κορυφής.
Σημαντικές διαφωνίες ανάμεσα στα κράτη-μέλη
Στο πλαίσιο των επαφών του στις 15 Οκτωβρίου, ο Νίκος Χριστοδουλίδης συμμετέχει στις συζητήσεις για το νέο Πολυετές Δημοσιονομικό Πλαίσιο (ΠΔΠ), σε μια περίοδο κατά την οποία τα κράτη-μέλη διαφωνούν για το ύψος των δαπανών και τον τρόπο κατανομής των ευρωπαϊκών πόρων.
Την περασμένη εβδομάδα, η ιρλανδική κυβέρνηση πρότεινε περικοπή κατά 8% σε σύγκριση με την πρόταση της Επιτροπής.
Η νέα ιρλανδική πρόταση προβλέπει περικοπές 141 δισ. ευρώ σε σχέση με την αρχική πρόταση της Κομισιόν, αλλά οι δημοσιονομικά αυστηρότερες χώρες ζητούν περισσότερες.
Ο Γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς δήλωσε ότι ο προϋπολογισμός πρέπει να μειωθεί σημαντικά, ενώ ο Σουηδός πρωθυπουργός Ουλφ Κρίστερσον χαρακτήρισε την αρχική πρόταση σχεδίου εντελώς απαράδεκτη.
Μικρότερος προϋπολογισμός, αλλά με σαφείς προτεραιότητες
Η συζήτηση για πιθανή μείωση του προϋπολογισμού συνδέεται με την προσπάθεια εξεύρεσης συμβιβασμού μεταξύ των κρατών που ζητούν περιορισμό των ευρωπαϊκών δαπανών και εκείνων που επιμένουν στη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για την περιφερειακή ανάπτυξη και τη γεωργία.
Η βασική θέση που προβάλλει η κυπριακή πλευρά είναι ότι ο νέος προϋπολογισμός πρέπει να είναι ταυτόχρονα φιλόδοξος και ισορροπημένος. Ειδικότερα, πρέπει να εξασφαλίζει επαρκείς πόρους για την πολιτική συνοχής και την Κοινή Αγροτική Πολιτική, με έμφαση στην ισόρροπη ανάπτυξη των περιφερειών, στην ύπαιθρο και στον πρωτογενή τομέα.
Συνοχή και γεωργία απέναντι στις νέες ευρωπαϊκές ανάγκες
Το ισχυρότερο επιχείρημα της κυπριακής προσέγγισης είναι ότι η ενίσχυση της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της άμυνας δεν θα πρέπει να γίνεται εις βάρος της οικονομικής και κοινωνικής συνοχής.
Η Κύπρος υποστηρίζει ότι οι νέες προτεραιότητες —από την ασφάλεια και την άμυνα έως την ενεργειακή μετάβαση και την ανταγωνιστικότητα— απαιτούν χρηματοδότηση, αλλά δεν πρέπει να αποδυναμώσουν τις πολιτικές που περιορίζουν τις ανισότητες μεταξύ κρατών και περιφερειών.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η στήριξη της γεωργίας και της υπαίθρου, που αποτελούν κρίσιμους τομείς για πολλές ευρωπαϊκές οικονομίες.
Ενεργειακό κόστος και ευελιξία για τα κράτη-μέλη
Παράλληλα, ο Νίκος Χριστοδουλίδης ζητά μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας. Η κυπριακή θέση περιλαμβάνει τη δυνατότητα λήψης εθνικών μέτρων στήριξης και την περαιτέρω αναβολή της εφαρμογής του συστήματος εμπορίας εκπομπών ETS 2, ώστε να περιοριστεί η επιβάρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων.
Η επιχειρηματολογία αυτή συνδέει άμεσα τον προϋπολογισμό με την καθημερινότητα των Ευρωπαίων πολιτών: η δημοσιονομική πολιτική δεν αφορά μόνο τα συνολικά κονδύλια, αλλά και το κατά πόσο η ΕΕ μπορεί να ανταποκρίνεται στις οικονομικές πιέσεις που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες της.
Η διαπραγμάτευση για το 2028-2034
Οι διαφωνίες παραμένουν έντονες. Χώρες που συνεισφέρουν περισσότερα στον ευρωπαϊκό προϋπολογισμό ζητούν συγκράτηση των δαπανών, ενώ άλλα κράτη επιμένουν στην προστασία της γεωργίας και των κονδυλίων συνοχής.
Για τη Λευκωσία, το ζητούμενο είναι να επιτευχθεί συμφωνία που θα συνδυάζει τις νέες στρατηγικές ανάγκες με τη διατήρηση της αναπτυξιακής και κοινωνικής αποστολής της Ένωσης.
