Σε κλίμα έντονων διαφωνιών ολοκληρώνονται οι διαβουλεύσεις των Ευρωπαίων ηγετών στις Βρυξέλλες, καθώς από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ αναδεικνύονται οι βαθιές διαφορές μεταξύ των «27» για την ενεργειακή κρίση, το μεταναστευτικό και τον νέο πολυετή προϋπολογισμό.
Έπειτα από μαραθώνιες διαπραγματεύσεις 14 ωρών επιτεύχθηκε συμβιβασμός για την αντιμετώπιση του υψηλού ενεργειακού κόστους. Ωστόσο, η συζήτηση για το μεταναστευτικό εξελίχθηκε σε πεδίο σφοδρής αντιπαράθεσης, με έντονες επικρίσεις από την Ιταλία, τη Δανία και την Πολωνία προς τον Ισπανό πρωθυπουργό Πέδρο Σάντσεθ.
Την ίδια στιγμή, η Αθήνα αποτιμά θετικά τις εξελίξεις, καθώς αφενός ενσωματώθηκε στα συμπεράσματα της Συνόδου η δυνατότητα στοχευμένων παρεμβάσεων για την ενεργειακή ακρίβεια, αφετέρου η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ευρωπαϊκού μηχανισμού αντιμετώπισης μεταναστευτικών κρίσεων φαίνεται να συγκεντρώνει σημαντική υποστήριξη.
Ρήξη για το μεταναστευτικό – Στο στόχαστρο ο Σάντσεθ
Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρέθηκε η διαχείριση της μεταναστευτικής κρίσης στη Θέουτα, τον ισπανικό θύλακα στη Βόρεια Αφρική, καθώς και η ευρύτερη μεταναστευτική πολιτική της κυβέρνησης Σάντσεθ.
Σύμφωνα με πληροφορίες, ιδιαίτερα έντονη ήταν η αντιπαράθεση του Ισπανού πρωθυπουργού με την Ιταλίδα ομόλογό του Τζόρτζια Μελόνι και την πρωθυπουργό της Δανίας Μέτε Φρεντέρικσεν, ενώ επικριτική στάση τήρησε και η Πολωνία.
Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις εμφανίζονται διχασμένες ως προς την αντιμετώπιση των μεταναστευτικών πιέσεων. Ομάδα κρατών, στην οποία πρωτοστατούν η Ιταλία, η Δανία και η Πολωνία, ζητά αυστηρότερη ευρωπαϊκή πολιτική και μεγαλύτερο συντονισμό μεταξύ των κρατών-μελών.
Από την πλευρά του, ο Σάντσεθ επιμένει στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης απέναντι στις αυξημένες μεταναστευτικές ροές.
Οι διαφωνίες ήταν τόσο μεγάλες, ώστε παρέμενε ανοιχτό ακόμη και το ενδεχόμενο να μην υπάρξει κοινό κείμενο συμπερασμάτων για το μεταναστευτικό.
Το επίμαχο προσχέδιο και η αντιπαράθεση για τη νομιμοποίηση μεταναστών
Νέα εστία έντασης αποτέλεσε το προσχέδιο συμπερασμάτων της Συνόδου, το οποίο συνέδεε τη μετανάστευση με τις ανησυχίες των Ευρωπαίων πολιτών, την κοινωνική συνοχή και την εγκληματικότητα.
Το κείμενο, που υποστηρίχθηκε από τη Μελόνι, τη Φρεντέρικσεν και τον Πολωνό πρωθυπουργό Ντόναλντ Τουσκ, συνάντησε αντιδράσεις, καθιστώντας αμφίβολη την ομόφωνη υιοθέτησή του.
Στο πλαίσιο των διαπραγματεύσεων προωθήθηκαν αλλαγές στις διατυπώσεις, με ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη αποφυγής εθνικών πολιτικών που θα μπορούσαν να ενθαρρύνουν την παράτυπη μετανάστευση.
Η εν λόγω αναφορά συνδέεται με τα σχέδια της Ισπανίας για τη μαζική νομιμοποίηση μεταναστών χωρίς νόμιμα έγγραφα, πρωτοβουλία που έχει προκαλέσει την αντίδραση άλλων ευρωπαϊκών κυβερνήσεων.
Το νέο προσχέδιο καλεί επίσης την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει τη δημιουργία μηχανισμού διαβούλευσης και συντονισμού των εθνικών μεταναστευτικών πολιτικών, ιδιαίτερα όταν οι αποφάσεις ενός κράτους-μέλους ενδέχεται να επηρεάζουν άλλες χώρες της Ένωσης.
Παράλληλα, αφαιρέθηκε προηγούμενη διατύπωση που συνέδεε τη μετανάστευση με την κοινωνική στέγαση, καθώς υπήρχαν ανησυχίες ότι θα μπορούσε να εκληφθεί ως πρόκληση προς τη Μαδρίτη.
Κερδίζει έδαφος η ελληνική πρόταση για τις μεταναστευτικές κρίσεις
Μέσα σ’ αυτό το περιβάλλον, στο τραπέζι των διαβουλεύσεων βρίσκεται η ελληνική πρόταση για τη δημιουργία ενός ευρωπαϊκού μηχανισμού διαχείρισης μεταναστευτικών κρίσεων.
Η Αθήνα εισηγείται τη θέσπιση ειδικών νομοθετικών εργαλείων και την παροχή μεγαλύτερης ευελιξίας στα κράτη-μέλη, ώστε να μπορούν να αντιδρούν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα σε καταστάσεις έκτακτης ανάγκης.
Στο επίκεντρο βρίσκονται η ενίσχυση της προστασίας των εξωτερικών συνόρων της ΕΕ και η αντιμετώπιση της εργαλειοποίησης των μεταναστευτικών ροών ως μορφής υβριδικής απειλής.
Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει η ΕΡΤ, η ελληνική πρωτοβουλία φαίνεται να συγκεντρώνει ευρεία αποδοχή μεταξύ των Ευρωπαίων ηγετών. Ωστόσο, παραμένει αβέβαιο εάν θα ενσωματωθεί τελικά στο επίσημο κείμενο συμπερασμάτων.
Παράλληλα, η Ελλάδα συμμετέχει στην ομάδα κρατών που προωθούν τη δημιουργία «κόμβων επιστροφής» μεταναστών εκτός της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μαζί με χώρες όπως η Δανία, η Γερμανία, η Αυστρία και η Ολλανδία.
Συμβιβασμός για την ενέργεια μετά από 14 ώρες διαπραγματεύσεων
Σε αντίθεση με το μεταναστευτικό, στο ζήτημα της ενεργειακής κρίσης οι Ευρωπαίοι ηγέτες κατάφεραν να καταλήξουν σε συμβιβαστική διατύπωση.
Σύμφωνα με τα συμπεράσματα της Συνόδου, το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο καλεί την Ευρωπαϊκή Επιτροπή να εξετάσει και, εφόσον κριθεί αναγκαίο, να προτείνει πρόσθετα βραχυπρόθεσμα μέτρα για την αντιμετώπιση των υψηλών τιμών ενέργειας.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στην πρόβλεψη ότι οι παρεμβάσεις θα πρέπει να λαμβάνουν υπόψη τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν στα κράτη-μέλη.
Η ελληνική κυβέρνηση εμφανίζεται ικανοποιημένη από τη συγκεκριμένη διατύπωση, καθώς θεωρεί ότι ανταποκρίνεται στο αίτημα της Αθήνας για προσωρινά και στοχευμένα μέτρα στήριξης, προσαρμοσμένα στις ανάγκες κάθε χώρας.
Κυβερνητικές πηγές επισημαίνουν ότι η αναφορά αυτή δημιουργεί περιθώρια για πρόσθετες ευρωπαϊκές παρεμβάσεις με στόχο την ελάφρυνση νοικοκυριών και επιχειρήσεων από το υψηλό ενεργειακό κόστος.
Ωστόσο, η συμφωνία δεν συνεπάγεται άμεση ενεργοποίηση νέων μέτρων. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή καλείται πλέον να εξετάσει τις διαθέσιμες επιλογές και να υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις.
Νέο μέτωπο αντιπαράθεσης για τον προϋπολογισμό και τους ρύπους
Παράλληλα, σημαντικές διαφωνίες παραμένουν για τον επόμενο πολυετή προϋπολογισμό της ΕΕ, που αφορά την περίοδο 2028-2034.
Οι χώρες του ευρωπαϊκού Βορρά ζητούν περαιτέρω περικοπές των προτεινόμενων δαπανών, ενώ τα κράτη της συνοχής επιμένουν στη διατήρηση ισχυρής χρηματοδότησης για αναπτυξιακές και κοινωνικές πολιτικές.
Ένα ακόμη σημείο τριβής αποτελεί το Σύστημα Εμπορίας Δικαιωμάτων Εκπομπών Ρύπων (ETS), το οποίο από το 2028 αναμένεται να επιβαρύνει το κόστος θέρμανσης και μεταφορών.
Η Γερμανία, η Γαλλία και η Ισπανία υποστηρίζουν την εφαρμογή του, ενώ η Ιταλία, η Πολωνία, η Ουγγαρία, η Τσεχία και η Σλοβακία ζητούν αναστολή ή επανεξέταση, επικαλούμενες τις πιέσεις που δέχονται οι οικονομίες τους από το αυξημένο ενεργειακό κόστος.
Οι διαπραγματεύσεις για τον νέο ευρωπαϊκό προϋπολογισμό μεταφέρονται πλέον στην επόμενη φάση, με έκτακτη Σύνοδο στα τέλη Νοεμβρίου.
Εκεί αναμένεται να τεθούν τα κρίσιμα ζητήματα του ύψους των δαπανών και των νέων ευρωπαϊκών πηγών χρηματοδότησης, καθώς οι «27» καλούνται να επιτύχουν συμφωνία πριν από το τέλος του έτους.
Νέα στοχευμένα μέτρα στήριξης προανήγγειλε Μητσοτάκης
Στις διαπραγματεύσεις για το μεταναστευτικό, την ενέργεια και όσα συζητήθηκαν αυτό το διήμερο στη Σύνοδο Κορυφής των Βρυξελλών αναφέρθηκε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, σε συνέντευξη Τύπου που παραχώρησε στο πλαίσιο της Συνόδου Κορυφής της Ευρωπαϊκής Ένωσης, επιβεβαιώνοντας τις πληροφορίες που μιλούν για διαφωνίες.
Αναφερόμενος στον προϋπολογισμό σημείωσε χαρακτηριστικά: «Οι διαπραγματεύσεις είναι πάντα σύνθετες και ξεκινούν με διαφορές μεταξύ των φειδωλών χωρών και της πλειοψηφίας. Η Ελλάδα δεν θα δεχθεί καμία έκπτωση σε αγρότες και συνοχή, δεκαπέντε χώρες συντάσσονται με αυτή την άποψη. Πρέπει να γίνουν κάποιοι συμβιβασμοί. Αλλά θα πρέπει να είμαστε σίγουροι ότι δεν θα επβαρυνθούν δυσανάλογα οι χώρες. Πρέπει να κλείσει η διαπραγμάτευση γιατί έρχεται ένα εξάμηνο πολύ δύσκολο. Έχουμε την αίσθηση του κατεπείγοντος και θα έχουμε αρκετά πουκάμισα μαζί μας ώστε να κάτσουμε όσο χρειαστεί μέχρι να έχουμε συμφωνία».
«Η στήριξη της κοινωνίας δεν σταματά σ’ αυτά που έχουμε εξαγγείλει», τόνισε επίσης ο πρωθυπουργός, επικαλούμενος τα μέτρα για το πετρέλαιο θέρμανσης, ενώ υπενθύμισε τις αποφάσεις που ανακοίνωσε ο ίδιος στη ΔΕΘ.
«Δεν περιμένω να βγει λαγός από το καπέλο και να γίνει μια μεγάλη παρέμβαση. Ζητάμε περαιτέρω δημοσιονομική ευελιξία με στοχευμένα και προσωρινά μέτρα, ώστε να προσθέσουμε επιπλέον μέτρα. Το ακούει θετικά η σύνοδος και αναμένουμε προτάσεις. Η κυβέρνηση κάνει ό,τι περνάει από το χέρι της στο πλαίσιο των δημοσιονομικών περιορισμών σε ένα πρόβλημα που είναι παγκόσμιο. Ζούμε σε καιρούς εξαιρετικά ταραγμένους», είπε.
Για το μεταναστευτικό τόνισε: «Τα γαλάζια γράμματα έχουν αρκετή ανταπόκριση. Υπήρχε αναγνώριση για την κατεύθυνση που πρέπει να πάρουμε και αναμένουμε τις προτάσεις. Είναι μια ελληνική πρωτοβουλία που μπορεί να γίνει ευρωπαϊκή πολιτική. Χρέος μας να προστατέψουμε τα σύνορά μας. Αλλο να το κάνεις ως εθνική προτεραιότητα και άλλο ως ευρωπαϊκή. Είναι επιτυχία της Ελλάδας η αλλαγή της ευρωπαϊκής πολιτικής στο μεταναστευτικό. Αγωνίζομαι επτά χρόνια γι αυτό. Δεν έχει λυθεί ακόμη, αλλά κινούμαστε στη σωστή κατεύθυνση»
Αναφερόμενος στα δημοσιονομικά και τα μέτρα στήριξης, τόνισε ότι «στο πετρέλαιο θέρμανσης κάναμε το καλύτερο δυνατό που μπορούσαμε. Εχουμε δύο πολέμους και μια ενεργειακή κρίση. Αν κάποιοι πιστεύουν ότι η Ελλάδα είναι ένα γαλατικό χωριό και θα αποφύγει την κρίση, είναι γελασμένοι. Αν πάλι νομίζουν ότι θα τινάξουμε την μπάνκα στον αέρα και θα μοιράσουμε χρήματα δεξιά και αριστερά για να γίνουμε πιο συμπαθείς ενόψει εκλογών, λυπάμαι, αλλά έχω αποδείξει πολλές φορές ότι δεν είναι η δική μου πολιτική», απάντησε ουσιαστικά προς την αντιπολίτευση που κατηγορεί την κυβέρνηση για λίγα μέτρα και «πολύ αργά».
Παράλληλα, σχολίασε ότι η Ελλάδα είναι κάθετη σε ό,τι αφορά τη στήριξη στους αγρότες. Όπως είπε: «Νομίζω ότι κατέστη απολύτως σαφές από τις συζητήσεις που είχαμε ότι η αγροτική πολιτική και η πολιτική συνοχής πρέπει να προστατευθούν τουλάχιστον στα ποσά που είχε προτείνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή».
Τόνισε, επίσης, πως η ελληνική οικονομία πάει καλά, τη στιγμή που αυτό δεν ισχύει για αρκετές ευρωπαϊκές χώρες. Επίσης, επανέλαβε ότι η «πράσινη μετάβαση» δεν είναι δυνατόν να παρακάμπτει τη βιομηχανία.
