Σε πεδίο σφοδρών συγκρούσεων μεταξύ διαδηλωτών και αστυνομικών δυνάμεων έχει μετατραπεί η Αλβανία, όπου για έβδομη συνεχόμενη ημέρα χιλιάδες νέοι αμφισβητούν την κυβέρνηση του Έντι Ράμα, απαιτώντας την παραίτησή του. Οι διαδηλώσεις, στις οποίες πρωτοστατούν μαθητές και φοιτητές, έχουν εξελιχθεί σε ένα από τα σοβαρότερα κύματα κοινωνικής αναταραχής που αντιμετωπίζει ο Αλβανός πρωθυπουργός στα 13 χρόνια της παραμονής του στην εξουσία.
Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία που επικαλείται το BBC, πριν από τα βίαια επεισόδια της Δευτέρας είχαν ήδη τραυματιστεί 295 άνθρωποι, εκ των οποίων οι 186 αστυνομικοί.
Το κύμα διαμαρτυρίας τροφοδοτείται από τη δυσαρέσκεια για τις συνθήκες στα πανεπιστήμια, τις καταγγελίες περί διαφθοράς και τη γενικότερη αμφισβήτηση της κυβέρνησης Ράμα. Οι διαδηλωτές ζητούν πολιτική αλλαγή, ενώ η ένταση στους δρόμους των Τιράνων κλιμακώνεται καθημερινά.
Στο στόχαστρο των διαδηλωτών έχουν βρεθεί κυβερνητικά κτίρια και ένα αστυνομικό τμήμα στην αλβανική πρωτεύουσα, με τις δυνάμεις ασφαλείας να απαντούν κάνοντας εκτεταμένη χρήση δακρυγόνων, αντλιών νερού και σπρέι πιπεριού.
Σκληρή γραμμή Ράμα απέναντι στους διαδηλωτές
Ο Έντι Ράμα εμφανίζεται αποφασισμένος να μην υποχωρήσει απέναντι στις βίαιες κινητοποιήσεις. Μιλώντας σε ανώτατους αξιωματικούς της αστυνομίας, ο Αλβανός πρωθυπουργός κράτησε στα χέρια του μια πέτρα που είχε εκτοξευθεί εναντίον αστυνομικών την Κυριακή, στέλνοντας ένα σαφές μήνυμα.
«Τη στιγμή που το κράτος διαπραγματεύεται με αυτό, το κράτος έχει καταρρεύσει», δήλωσε χαρακτηριστικά.
Ο Ράμα υποστήριξε, επίσης, ότι μεταξύ των διαδηλωτών βρίσκονται νέοι που έχουν ριζοσπαστικοποιηθεί από σκοτεινές δυνάμεις στην Ευρώπη και τις Ηνωμένες Πολιτείες.
«Η Αλβανία έχει γίνει ένας από τους στόχους μιας καλά συντονισμένης επίθεσης», ισχυρίστηκε, αποδίδοντας μέρος της αναταραχής σε εξωτερικές παρεμβάσεις, χωρίς να παρουσιάζονται στο συγκεκριμένο ρεπορτάζ στοιχεία που να τεκμηριώνουν αυτούς τους ισχυρισμούς.
Την ίδια ώρα, οι εικόνες από το κέντρο των Τιράνων αποτυπώνουν την ένταση που επικρατεί.
Όπως περιγράφει ο ανταποκριτής του BBC, στο πάρκο Ρίνια, γνωστό και ως Πάρκο Νεολαίας, διαδηλωτές αφαιρούσαν κυβόλιθους από το έδαφος, προκειμένου να τους χρησιμοποιήσουν αργότερα εναντίον των αστυνομικών.
Λίγο αργότερα, μια αυτοκινητοπομπή της αστυνομίας εμφανίστηκε στη μεγάλη λεωφόρο, με ένα θωρακισμένο όχημα στην πρώτη γραμμή να εκτοξεύει νερό και δακρυγόνα προς το πλήθος.
Αστυνομικές δυνάμεις καταδίωξαν διαδηλωτές, κυρίως φοιτητές, μέσα στο πάρκο, ενώ αρκετοί αναζήτησαν καταφύγιο σε γειτονική καφετέρια. Η ατμόσφαιρα ήταν τόσο αποπνικτική ώστε ακόμη και οι εργαζόμενοι του καταστήματος δάκρυζαν από τα χημικά.
Εθελοντές με κίτρινα αντανακλαστικά γιλέκα προσπαθούσαν να προσφέρουν βοήθεια σε όσους αντιμετώπιζαν αναπνευστικά προβλήματα.
Ο δημοσιογράφος του BBC περιγράφει και περιστατικό κατά το οποίο αστυνομικός ψέκασε με σπρέι πιπεριού νεαρό διαδηλωτή στο πρόσωπο από εξαιρετικά μικρή απόσταση, την ώρα που εκείνος διαμαρτυρόταν.
Καταγγελίες για αστυνομική βία και αυθαίρετες συλλήψεις
Ο δικηγόρος ανθρωπίνων δικαιωμάτων Γκέντιαν Σεϊράνι, ο οποίος παρέχει νομική υποστήριξη σε περισσότερους από 100 συλληφθέντες, καταγγέλλει ότι οι επιχειρήσεις της αστυνομίας χαρακτηρίζονται συχνά από υπερβολική χρήση βίας και έλλειψη συντονισμού.
«Οι ενέργειες της αστυνομίας είναι συχνά χαοτικές και ανόητες», δήλωσε στο BBC.
Σύμφωνα με τον ίδιο, οι αστυνομικές αρχές σπάνια παρουσιάζουν επαρκή αποδεικτικά στοιχεία ενώπιον των δικαστηρίων. Ανάμεσα στους πελάτες του βρίσκεται και ένας άνδρας που, όπως υποστηρίζει, συνελήφθη ενώ κατευθυνόταν προς στάση λεωφορείου, χωρίς να έχει οποιαδήποτε σχέση με τις διαδηλώσεις.
«Εκείνοι που πραγματικά πετούν αντικείμενα στους αστυνομικούς σπάνια συλλαμβάνονται, επειδή τρέχουν πιο γρήγορα», παρατηρεί.
Από την άλλη πλευρά, οι αστυνομικοί εμφανίζονται εξοργισμένοι από τις επιθέσεις εναντίον συναδέλφων τους, γεγονός που ενισχύει τον φαύλο κύκλο της έντασης.
Αλβανία: Η Gen Z απαιτεί πολιτική αλλαγή
Πίσω από τις συγκρούσεις βρίσκεται ένα κίνημα νέων ανθρώπων που δηλώνουν απογοητευμένοι από το πολιτικό και οικονομικό σύστημα της χώρας.
Η 27χρονη Σιντορέλα Βατνικάι, μεταπτυχιακή φοιτήτρια και ακτιβίστρια με οκτώ χρόνια συμμετοχής σε αντικυβερνητικές κινητοποιήσεις, αποτελεί μία από τις πιο έμπειρες παρουσίες του κινήματος.
Παρότι οι διαδηλώσεις δεν έχουν κεντρική ηγεσία, η ίδια συμμετέχει στον συντονισμό των ομάδων, στην εξασφάλιση νομικής υποστήριξης και στην παροχή πρώτων βοηθειών.
Όπως εξηγεί, η καθημερινότητά της περιλαμβάνει συνεχείς μετακινήσεις από τη μία συγκέντρωση στην άλλη, συχνά προσπαθώντας να αποφύγει τις αστυνομικές δυνάμεις.
Η ίδια δηλώνει ότι δεν αισθάνεται άνετα με τις επιθέσεις διαδηλωτών εναντίον αστυνομικών, ωστόσο θεωρεί ότι η συμπεριφορά των αρχών τροφοδοτεί την ένταση.
«Όταν βλέπω ανθρώπους να πετούν πέτρες στην αστυνομία, καταλαβαίνω την οργή τους. Δεν τους κρίνω. Δεν είμαι χαρούμενη, αλλά δεν έχουν άλλον τρόπο να ακουστούν», αναφέρει.
Για τη Βατνικάι, η κοινωνική δυσαρέσκεια συνδέεται άμεσα με τη μετανάστευση και την αίσθηση ότι μια ολόκληρη γενιά στερείται προοπτικών.
Όπως υποστηρίζει, πολλοί νέοι προέρχονται από οικογένειες των οποίων τα μέλη αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν την Αλβανία. Η ίδια κάνει λόγο για ένα εκατομμύριο ανθρώπους που έφυγαν από τη χώρα την τελευταία δεκαετία.
«Δεν τους έχουν απλώς κλέψει. Τους έχουν εκφοβίσει, τους έχουν αγνοήσει και τώρα τους ξυλοκοπούν», δηλώνει.
Το αίτημα για τεχνοκρατική κυβέρνηση και η πρόκληση για τον Ράμα
Οι διαδηλωτές δεν περιορίζονται στην απαίτηση για παραίτηση του πρωθυπουργού, αλλά προτείνουν και ένα διαφορετικό πολιτικό μοντέλο για τη μεταβατική περίοδο.
Απαντώντας στο ερώτημα που έθεσε ο ίδιος ο Ράμα σχετικά με το τι θα συνέβαινε εάν αποχωρούσε από την εξουσία, η Βατνικάι ζητά τον σχηματισμό τεχνοκρατικής κυβέρνησης.
«Χρειαζόμαστε μια τεχνοκρατική κυβέρνηση για έναν χρόνο, ώστε να προετοιμάσει τη χώρα για πραγματικές, δημοκρατικές εκλογές», τονίζει.
Η ακτιβίστρια κατηγορεί τον Ράμα για χειραγώγηση προηγούμενων εκλογικών αναμετρήσεων και για στενές σχέσεις με πλούσιους ξένους επενδυτές και ομάδες οργανωμένου εγκλήματος.
Παράλληλα, υπογραμμίζει ότι οι νέοι της Αλβανίας αντλούν έμπνευση από τις κινητοποιήσεις της Gen Z σε άλλες χώρες.
«Έχω δει τη γενιά της μητέρας μου και του πατέρα μου να εργάζεται σε όλη της τη ζωή και να ονειρεύεται μια δημοκρατική κοινωνία, στην οποία θα μπορούσε να ζει με αξιοπρέπεια. Αυτό δεν συνέβη ποτέ», αναφέρει.
Ο Έντι Ράμα βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 13 χρόνια και αποτελεί κυρίαρχη μορφή στην πολιτική ζωή της Αλβανίας από τις αρχές του αιώνα.
Ο Αλβανός πρωθυπουργός έχει θέσει ως στρατηγικό στόχο την ένταξη της χώρας στην Ευρωπαϊκή Ένωση έως το 2030, υποστηρίζοντας ότι είναι ο μόνος πολιτικός ηγέτης που μπορεί να τον υλοποιήσει.
Ωστόσο, το παρατεταμένο κύμα διαδηλώσεων αναδεικνύει τη διευρυνόμενη δυσαρέσκεια μιας νέας γενιάς, η οποία αμφισβητεί ευθέως την κυβέρνησή του και απαιτεί αλλαγές στο πολιτικό σύστημα.
