Αυξάνονται οι ανησυχίες των Ευρωπαίων καταναλωτών για την πορεία της οικονομίας, καθώς οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό ενισχύονται, την ώρα που οι εκτιμήσεις για την ανάπτυξη επιδεινώνονται και οι φόβοι για την ανεργία αυξάνονται.
Ειδικότερα, τα στοιχεία της έρευνας προσδοκιών καταναλωτών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας (ΕΚΤ) για τον Σεπτέμβριο του 2026, δείχνουν ότι οι καταναλωτές προβλέπουν αύξηση των τιμών με ταχύτερο ρυθμό σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, ενώ παράλληλα περιμένουν μεγαλύτερη επιδείνωση της οικονομικής δραστηριότητας. Την ίδια στιγμή, οι προσδοκίες για την αύξηση των ονομαστικών εισοδημάτων παραμένουν αισθητά χαμηλότερες από τις αντίστοιχες εκτιμήσεις για τον πληθωρισμό, στοιχείο που αναδεικνύει τη συνεχιζόμενη πίεση στην αγοραστική δύναμη.
Στο 3,1% οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό
Σύμφωνα με την έρευνα της ΕΚΤ, η διάμεση εκτίμηση των καταναλωτών για τον πληθωρισμό που καταγράφηκε τους προηγούμενους 12 μήνες αυξήθηκε στο 3,6% τον Σεπτέμβριο, από 3,5% τον Αύγουστο. Παράλληλα, οι προσδοκίες για τον πληθωρισμό των επόμενων 12 μηνών ενισχύθηκαν στο 3,1%, από 3% τον προηγούμενο μήνα.
Αντίθετα, οι μεσοπρόθεσμες και μακροπρόθεσμες προσδοκίες παρέμειναν αμετάβλητες. Οι καταναλωτές εξακολουθούν να αναμένουν πληθωρισμό 2,9% σε ορίζοντα τριετίας και 2,5% σε ορίζοντα πενταετίας. Παρά τη σταθεροποίηση αυτή, οι εκτιμήσεις παραμένουν υψηλότερες από τον στόχο του 2% που έχει θέσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.
Η ΕΚΤ επισημαίνει ότι η αβεβαιότητα για τον πληθωρισμό του επόμενου έτους ενισχύθηκε ελαφρώς και εξακολουθεί να βρίσκεται πάνω από τα επίπεδα που επικρατούσαν πριν από την έναρξη της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή.
Οι διαφορές μεταξύ των εισοδηματικών ομάδων παραμένουν σημαντικές. Τα νοικοκυριά με τα χαμηλότερα εισοδήματα συνεχίζουν να αντιλαμβάνονται υψηλότερο πληθωρισμό και να προβλέπουν μεγαλύτερες ανατιμήσεις σε σχέση με εκείνα που βρίσκονται στην υψηλότερη εισοδηματική κατηγορία. Παράλληλα, οι νεότεροι καταναλωτές, ηλικίας 18 έως 34 ετών, εμφανίζονται λιγότερο απαισιόδοξοι για τις τιμές σε σύγκριση με τις μεγαλύτερες ηλικιακές ομάδες.
Χειροτερεύουν οι προβλέψεις για ανάπτυξη και ανεργία
Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η μεταβολή των προσδοκιών για την οικονομική ανάπτυξη. Οι καταναλωτές αναμένουν πλέον συρρίκνωση της οικονομικής δραστηριότητας κατά 1,5% τους επόμενους 12 μήνες, έναντι πρόβλεψης για μείωση 1,2% τον Αύγουστο. Πρόκειται για επιδείνωση κατά 0,3 ποσοστιαίες μονάδες μέσα σε έναν μήνα, η οποία αποτυπώνει την αυξανόμενη απαισιοδοξία των νοικοκυριών για τις οικονομικές προοπτικές.
Ανοδικά κινήθηκαν και οι προσδοκίες για την ανεργία. Το ποσοστό που προβλέπουν οι καταναλωτές για τους επόμενους 12 μήνες αυξήθηκε στο 11,3%, από 11% τον Αύγουστο. Οι οικονομικά ασθενέστεροι εμφανίζονται περισσότερο ανήσυχοι, καθώς τα νοικοκυριά της χαμηλότερης εισοδηματικής κατηγορίας εκτιμούν ότι η ανεργία θα φτάσει το 13,6%, έναντι 9,7% που προβλέπουν τα νοικοκυριά με τα υψηλότερα εισοδήματα.
Ωστόσο, η ΕΚΤ σημειώνει ότι το αναμενόμενο ποσοστό ανεργίας παραμένει σχετικά κοντά στο 10,6%, που αποτελεί την εκτίμηση των ερωτηθέντων για την τρέχουσα ανεργία. Αυτό υποδηλώνει ότι, παρά την επιδείνωση των προσδοκιών, οι καταναλωτές εξακολουθούν να βλέπουν μια σχετικά σταθερή αγορά εργασίας.
Τα εισοδήματα αυξάνονται βραδύτερα από τις τιμές
Στο πεδίο των οικογενειακών οικονομικών, οι προσδοκίες για αύξηση του ονομαστικού εισοδήματος τους επόμενους 12 μήνες ενισχύθηκαν οριακά στο 1,1%, από 1% τον Αύγουστο.
Την ίδια στιγμή, οι καταναλωτές εκτιμούν ότι οι ονομαστικές δαπάνες τους αυξήθηκαν κατά 5,3% το προηγούμενο δωδεκάμηνο, έναντι 5,2% που ανέφεραν στην προηγούμενη έρευνα. Για τους επόμενους 12 μήνες προβλέπουν αύξηση δαπανών κατά 3,7%, από 3,6% τον Αύγουστο.
Η απόκλιση μεταξύ των προσδοκιών για αύξηση εισοδημάτων κατά 1,1% και δαπανών κατά 3,7% υποδηλώνει ότι οι καταναλωτές αναμένουν συνεχιζόμενη πίεση στους οικογενειακούς προϋπολογισμούς τους. Παράλληλα, η προβλεπόμενη αύξηση του ονομαστικού εισοδήματος υπολείπεται σημαντικά του αναμενόμενου πληθωρισμού 3,1%.
Νέες αυξήσεις στις τιμές κατοικιών
Ανοδικά κινήθηκαν και οι προσδοκίες για την αγορά κατοικίας. Οι καταναλωτές εκτιμούν ότι η αξία του σπιτιού τους θα αυξηθεί κατά 3,5% τους επόμενους 12 μήνες, έναντι 3,4% τον Αύγουστο. Τα νοικοκυριά με χαμηλότερα εισοδήματα προβλέπουν μεγαλύτερη αύξηση των τιμών κατοικιών, κατά 4%, ενώ εκείνα της υψηλότερης εισοδηματικής κατηγορίας αναμένουν άνοδο 3,2%.
Σχετικά με το κόστος δανεισμού, οι προσδοκίες για τα επιτόκια στεγαστικών δανείων σε ορίζοντα δωδεκαμήνου παρέμειναν στο 4,9%. Και σε αυτή την περίπτωση καταγράφονται σημαντικές εισοδηματικές διαφοροποιήσεις, καθώς οι οικονομικά ισχυρότεροι προβλέπουν επιτόκια 4,4%, ενώ οι ασθενέστεροι 5,7%.
Παράλληλα, αυξήθηκε το καθαρό ποσοστό των νοικοκυριών που αναφέρουν δυσκολότερη πρόσβαση σε πιστώσεις κατά το προηγούμενο δωδεκάμηνο. Περισσότεροι καταναλωτές εκτιμούν επίσης ότι οι όροι χρηματοδότησης θα γίνουν αυστηρότεροι μέσα στον επόμενο χρόνο.
