Η Ευρωπαϊκή Ένωση, παρά τα γνωστά γραφειοκρατικά προβλήματα, αγκυλώσεις και εμπόδια, επιχειρεί να κλείσει τα κενά στην αμυντική της ασφάλεια, βάζοντας στο επίκεντρο τη χρήση, την παραγωγή drones και την αντιμετώπιση μελλοντικών απειλών από τέτοιου είδους συστήματα, με παράδειγμα τον πόλεμο στην Ουκρανία και την ένταση των σχέσεων με τη Ρωσία.
Οι σχετικές αποφάσεις από την ΕΕ, για το γνωστό από πέρυσι «τείχος drones», εγκρίθηκαν σταδιακά μέσα στο 2026: αρχικά από τη Συμβουλευτική Επιτροπή Βιομηχανικών Αλλαγών στις 11 Ιουνίου 2026 και στη συνέχεια από την ολομέλεια της Ευρωπαϊκής Οικονομικής και Κοινωνικής Επιτροπής (ΕΟΚΕ) στις 15 Ιουλίου 2026, ενώ η δημοσίευσή τους έγινε στην Εφημερίδα της ΕΕ στις 20 Οκτωβρίου 2026.
Εξάρτηση από μη ευρωπαϊκές πηγές
Σήμερα, το 80% του στρατιωτικού εξοπλισμού που αγοράζουν τα 27 κράτη μέλη προέρχεται από χώρες εκτός της Ένωσης. Το γεγονός αυτό υπονομεύει τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης.
Αν και η Ευρωπαϊκή Επιτροπή είχε θέσει ως στόχο τη μείωση αυτής της εξάρτησης από το 80% στο 60% έως το 2035, τα συμβουλευτικά όργανα της Ένωσης ζητούν πολύ πιο φιλόδοξους στόχους.
Το κύριο πρόβλημα της Ευρώπης δεν είναι η έλλειψη χρηματοδότησης, αλλά η αδυναμία γρήγορης ανάπτυξης μαζικής γραμμής παραγωγής.
Τα ευρωπαϊκά drones παραμένουν ακριβά ανά μονάδα και παράγονται σε περιορισμένους αριθμούς, ενώ τα συστήματα προστασίας των κρατών μελών είναι κατακερματισμένα.
Για την αντιμετώπιση αυτής της κατάστασης, προκρίνεται η δημιουργία μιας ολοκληρωμένης προστασίας 360 μοιρών έως το 2027.
Ένα «τείχος drones» στα ανατολικά ευρωπαϊκά σύνορα
Στο επίκεντρο του νέου σχεδιασμού βρίσκεται η κατασκευή ενός δικτυωμένου «τείχους drones» κατά μήκος των ανατολικών συνόρων της Ευρώπης.
Το σύστημα αυτό θα συνδυάζει ραντάρ, δορυφόρους, παρεμβολείς και συσκευές λέιζερ. Η προστασία αυτή προτείνεται να επεκταθεί σε αέρα, ξηρά και θάλασσα, αξιοποιώντας τις τοπικές βιομηχανίες των κρατών που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή, όπως οι χώρες της Ανατολικής Ευρώπης και της Βαλτικής, οι οποίες αντιμετωπίζουν καθημερινά σχετικές απειλές.
Ένα από τα σημαντικότερα ζητήματα που αναδεικνύονται είναι η οικονομική ασυμμετρία. Η κατάρριψη ενός φθηνού κακόβουλου drone με έναν πανάκριβο στρατιωτικό πύραυλο είναι ασύμφορη.
Η Ευρώπη καλείται να αναπτύξει οικονομικές λύσεις αναχαίτισης και να καλύψει κενά που αφορούν αερόστατα ή αντικείμενα που κινούνται αργά σε μεγάλο ύψος.
Το παράδειγμα της Ουκρανίας
Ως πρότυπο ταχείας παραγωγής προβάλλεται το παράδειγμα της Ουκρανίας, η οποία κατασκευάζει εκατομμύρια drones ετησίως μέσω ενός αποκεντρωμένου δικτύου μικρών κατασκευαστών που προσαρμόζουν την τεχνολογία τους μέσα σε λίγες ημέρες.
Η συνεργασία της Ευρώπης με την Ουκρανία προτείνεται να επεκταθεί, ενώ παράλληλα προβλέπεται ενίσχυση των μικρομεσαίων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων που αναπτύσσουν drones πολιτικής και διπλής χρήσης.
Ωστόσο, η παραγωγή συναντά εμπόδια στην αλυσίδα εφοδιασμού, καθώς τα εξαρτήματα, τα ηλεκτρονικά συστήματα και οι σπάνιες γαίες προέρχονται κυρίως από τρίτες χώρες.
Για τον λόγο αυτό ζητείται η επιτάχυνση της εξόρυξης κρίσιμων πρώτων υλών εντός της Ένωσης, η ενίσχυση της ανακύκλωσης και η υποχρεωτική χρήση ευρωπαϊκών εξαρτημάτων στη βιομηχανία.
Παράλληλα, εκφράζεται ανησυχία για τον κίνδυνο πληθωρισμού και πολυκερματισμού στις στρατιωτικές προμήθειες λόγω της απότομης αύξησης της ζήτησης. Σημειώνεται επίσης έλλειψη συντονισμού των χρηματοδοτικών προγραμμάτων και συγκέντρωση των κονδυλίων σε μικρό αριθμό κρατών.
Συντονισμός παραγγελιών σε κεντρικό επίπεδο
Για να διατηρηθεί η σταθερότητα, προτείνεται ο συντονισμός των παραγγελιών σε κεντρικό ευρωπαϊκό επίπεδο και η σύναψη πολυετών συμβάσεων.
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στη θαλάσσια ασφάλεια, καθώς τα υποθαλάσσια καλώδια, τα λιμάνια και οι ενεργειακές υποδομές είναι ευάλωτα σε επιθέσεις.
Παράλληλα, τονίζεται ότι η αύξηση της αμυντικής χρήσης των drones δεν πρέπει να θέσει σε κίνδυνο την πολιτική αεροπορία.
Απαιτείται αυστηρή πιστοποίηση των συστημάτων, προστασία των προσωπικών δεδομένων, ανθρώπινη εποπτεία στα συστήματα τεχνητής νοημοσύνης και ασφαλής ενσωμάτωση των drones σε καθημερινές εφαρμογές, όπως η «στοχευμένη γεωργία ακριβείας» και η διαχείριση εκτάκτων αναγκών.
«Στοχευμένη γεωργία ακριβείας»
Η «στοχευμένη γεωργία ακριβείας» (precision agriculture) είναι ένας σύγχρονος τρόπος καλλιέργειας που χρησιμοποιεί την τεχνολογία για να προσφέρει στο χωράφι ακριβώς αυτό που χρειάζεται, την ακριβή στιγμή που το χρειάζεται, και στο ακριβές σημείο που το χρειάζεται.
Αντί ο αγρότης να αντιμετωπίζει ολόκληρο το κτήμα του ομοιόμορφα (π.χ. να ποτίζει ή να ραντίζει παντού το ίδιο), η τεχνολογία τον βοηθά να βλέπει τις διαφορές από τετραγωνικό σε τετραγωνικό μέτρο.
Πώς λειτουργεί στην πράξη (και ποιος είναι ο ρόλος των drones);
Επιτήρηση με drones: Ένα drone πετάει πάνω από την καλλιέργεια και με ειδικές κάμερες «βλέπει» πράγματα που δεν φαίνονται με το γυμνό μάτι. Για παράδειγμα, εντοπίζει ποια συγκεκριμένα φυτά έχουν έλλειψη νερού, ποια προσβλήθηκαν από ασθένεια ή σε ποιο σημείο βγήκαν ζιζάνια.
Στοχευμένος ψεκασμός / λίπανση: Αντί να ψεκαστεί όλο το χωράφι με φάρμακα, το drone (ή ένα «έξυπνο» τρακτέρ) ψεκάζει μόνο τα άρρωστα φυτά.
Οικονομία και Προστασία
Ο αγρότης γλιτώνει έως και 50%-80% σε καύσιμα, λιπάσματα και φυτοφάρμακα.
Το περιβάλλον και το έδαφος επιβαρύνονται πολύ λιγότερο από χημικά.
Η σοδειά γίνεται ποιοτικότερη και μεγαλύτερη.
Δείτε αναλυτικά τη γνωμοδότηση της ΕΕ για τα drones εδώ.
