Σε μια ασυνήθιστη διπλωματική πρωτοβουλία, ο πρόεδρος της Φινλανδίας, Αλεξάντερ Στουμπ, και ο πρωθυπουργός της Νορβηγίας, Γιόνας Γκαρ Στόρε, είχαν την Τρίτη (27/10) τηλεφωνική επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, με αντικείμενο τον πόλεμο στην Ουκρανία και τις προοπτικές επανεκκίνησης των ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων.
Η συνομιλία πραγματοποιήθηκε με πρωτοβουλία των δύο Σκανδιναβών ηγετών από το Ελσίνκι και αποτέλεσε συνέχεια της διπλωματικής συνάντησης που είχε πραγματοποιηθεί στο Όσλο στις 20 Οκτωβρίου, με τη συμμετοχή του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι και Αμερικανών απεσταλμένων.
Σύμφωνα με την ανακοίνωση της νορβηγικής κυβέρνησης, η επικοινωνία έγινε σε συνεννόηση με την Ουκρανία, με βασικό στόχο να μεταφερθούν απευθείας στη Μόσχα μηνύματα σχετικά με τις μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου.
Η πρωτοβουλία συνδέεται με τις προγραμματισμένες τριμερείς συνομιλίες μεταξύ Ρωσίας, Ουκρανίας και Ηνωμένων Πολιτειών στο Άμπου Ντάμπι, οι οποίες αναμένονται στις αρχές Νοεμβρίου.
Τι συζήτησαν Στουμπ και Στόρε με τον Πούτιν
Ο Φινλανδός πρόεδρος χαρακτήρισε τη συζήτηση «ειλικρινή και ουσιαστική», υπογραμμίζοντας ότι ο τερματισμός του πολέμου προϋποθέτει απευθείας επικοινωνία με τη ρωσική ηγεσία.
«Είμαστε γειτονικές χώρες της Ρωσίας. Η έκβαση αυτού του πολέμου θα έχει άμεσες συνέπειες για τη δική μας ασφάλεια και την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Για να τελειώσει ο πόλεμος απαιτούνται συνομιλίες», δήλωσε ο Στουμπ.
Από την πλευρά του, ο Νορβηγός πρωθυπουργός επισήμανε το τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος της σύγκρουσης, τονίζοντας ότι οι συνέπειές της θα επηρεάσουν ολόκληρες γενιές.
«Ο πόλεμος συνοδεύεται από τεράστιο ανθρώπινο και υλικό κόστος. Ο πόνος και οι καταστροφές θα επηρεάσουν γενιές. Κατά τη συνομιλία τονίσαμε τη σημασία της αποκλιμάκωσης», ανέφερε ο Στόρε.
Οι δύο ηγέτες επανέλαβαν ότι οι χώρες τους θα συνεχίσουν να στηρίζουν την Ουκρανία, ενώ υπογράμμισαν την ανάγκη επανέναρξης των διαπραγματεύσεων.
Παράλληλα, έθεσαν ζητήματα περιφερειακής ασφάλειας, δίνοντας ιδιαίτερη έμφαση στη σταθερότητα στη Βαλτική Θάλασσα και στον ευρωπαϊκό Βορρά.
Η απάντηση του Κρεμλίνου και οι όροι Πούτιν
Από τη ρωσική πλευρά, το Κρεμλίνο εμφανίστηκε να διατηρεί τις πάγιες θέσεις του σχετικά με τις προϋποθέσεις επίτευξης μιας ειρηνευτικής συμφωνίας.
Σύμφωνα με τη ρωσική ενημέρωση για τη συνομιλία, ο Πούτιν αναφέρθηκε στις λεγόμενες «βαθύτερες αιτίες» της σύγκρουσης και υποστήριξε ότι οποιαδήποτε διευθέτηση πρέπει να λαμβάνει πλήρως και ανεπιφύλακτα υπόψη τα συμφέροντα της Ρωσικής Ομοσπονδίας, τα οποία η Μόσχα χαρακτηρίζει νόμιμα.
Κατηγόρησε δε την Ευρωπαϊκή Ένωση και το ΝΑΤΟ για πολιτικές αντιπαράθεσης, υποστηρίζοντας ότι συμβάλλουν στην παράταση των εχθροπραξιών.
Οι τοποθετήσεις αυτές αναδεικνύουν τις σημαντικές διαφορές που εξακολουθούν να χωρίζουν τη Μόσχα από την Ουκρανία και τους δυτικούς συμμάχους της, παρά τη νέα διπλωματική κινητικότητα.
Οι τρεις ηγέτες συμφώνησαν πάντως να διατηρήσουν ανοιχτούς τους διαύλους επικοινωνίας.
Επιφυλάξεις από τη Δανία για την πρωτοβουλία
Η επικοινωνία με τον Πούτιν προκάλεσε αντιδράσεις και στο εσωτερικό της Ευρώπης.
Η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν, εμφανίστηκε ιδιαίτερα επιφυλακτική απέναντι στην πρωτοβουλία Φινλανδίας και Νορβηγίας, επισημαίνοντας ότι δεν είχε προηγηθεί συντονισμός με τις υπόλοιπες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.
Μιλώντας στον δανικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα DR, δήλωσε ότι δεν διακρίνει ενδείξεις πως η Ρωσία επιθυμεί πραγματικά την ειρήνη.
Η Φρεντέρικσεν επικαλέστηκε τόσο τις συνεχιζόμενες ρωσικές επιθέσεις στην Ουκρανία όσο και τις υβριδικές απειλές που αντιμετωπίζουν ευρωπαϊκές χώρες.
Υπογράμμισε, μάλιστα, ότι η Ευρώπη πρέπει να διατηρήσει ενιαία στάση και να αποφεύγει μεμονωμένες διπλωματικές κινήσεις, εκφράζοντας αμφιβολίες για το τι μπορεί να επιτευχθεί μέσω μιας τέτοιας επικοινωνίας.
Αξίζει να σημειωθεί ότι η ανακοίνωση Φινλανδίας και Νορβηγίας διευκρίνισε πως Στουμπ και Στόρε συνομίλησαν με τον Πούτιν ως ηγέτες των χωρών τους και όχι ως εκπρόσωποι της Ευρώπης συνολικά.
Ενημερώθηκε ο Ζελένσκι – Το βλέμμα στο Άμπου Ντάμπι
Μετά την επικοινωνία με τον Ρώσο πρόεδρο, οι δύο ηγέτες ενημέρωσαν τηλεφωνικά τον Βολοντίμιρ Ζελένσκι για το περιεχόμενο των συνομιλιών τους.
Ο Ουκρανός πρόεδρος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη ουσιαστικών κινήσεων αποκλιμάκωσης, ειδικά όσον αφορά τις επιθέσεις εναντίον ενεργειακών εγκαταστάσεων και κρίσιμων υποδομών, ενόψει των χειμερινών μηνών.
Παράλληλα, συζητήθηκαν οι προετοιμασίες για τις συνομιλίες του Νοεμβρίου στο Άμπου Ντάμπι, αλλά και οι δυνατότητες ευρύτερης ευρωπαϊκής συμμετοχής στη διπλωματική διαδικασία.
Ο Ζελένσκι υπογράμμισε ότι η Ρωσία πρέπει να σταματήσει να παρατείνει τον πόλεμο, ενώ ο Στουμπ επανέλαβε ότι Φινλανδία και Νορβηγία θα συνεχίσουν να υποστηρίζουν την προσπάθεια για μια δίκαιη και διαρκή ειρήνη.
