Σε πέντε διαφορετικά μέτωπα επιχειρεί η Ευρωπαϊκή Ένωση να περιορίσει την κυριαρχία του Starlink, της δορυφορικής υπηρεσίας του Έλον Μασκ, καθώς εντείνονται οι ανησυχίες για την εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικές τεχνολογίες σε κρίσιμους τομείς, όπως οι τηλεπικοινωνίες και η άμυνα.
Σύμφωνα με το Politico, οι Βρυξέλλες προωθούν ένα πλέγμα πρωτοβουλιών που περιλαμβάνει τη δημιουργία ευρωπαϊκών ανταγωνιστών της SpaceX, την ανάπτυξη ανεξάρτητων δορυφορικών δικτύων, τον έλεγχο των συχνοτήτων και την αυστηροποίηση του κανονιστικού πλαισίου.
Η συζήτηση έχει αποκτήσει νέα δυναμική μετά τους πρόσφατους περιορισμούς στην ταχύτητα του Starlink που επηρέασαν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις της Ουκρανίας. Το περιστατικό ανέδειξε τους κινδύνους που δημιουργεί η εξάρτηση κρίσιμων αμυντικών υποδομών από μια ιδιωτική εταιρεία.
Ο Μασκ, από την πλευρά του, επιδιώκει να επεκτείνει περαιτέρω τις δραστηριότητες του Starlink, μετατρέποντάς το σε έναν μεγάλο πάροχο κινητών επικοινωνιών, ενισχύοντας την ήδη ισχυρή θέση του στην παγκόσμια αγορά δορυφορικών υπηρεσιών.
Οι πέντε κινήσεις της Ευρώπης απέναντι στο Starlink
1. Ευρωπαϊκός ανταγωνιστής της SpaceX
Η Κομισιόν στηρίζει την προοπτική δημιουργίας ενός ευρωπαϊκού κολοσσού στο Διάστημα μέσω της συγχώνευσης δορυφορικών και διαστημικών δραστηριοτήτων των Airbus, Leonardo και Thales.
Το σχέδιο, με την κωδική ονομασία «Bromo», αποσκοπεί στη συγκέντρωση της παραγωγής δορυφόρων, των επίγειων υποδομών και των διαστημικών υπηρεσιών σε έναν ενιαίο όμιλο, ικανό να ανταγωνιστεί τη SpaceX.
Η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έχει εκφράσει δημόσια την υποστήριξή της, αν και η συμφωνία θα πρέπει να λάβει έγκριση από τις ευρωπαϊκές αρχές ανταγωνισμού. Ακόμη και εάν ολοκληρωθεί, θα χρειαστούν χρόνια για να προσεγγίσει ο νέος όμιλος τις δυνατότητες των εταιρειών του Μασκ.
2. Περιορισμοί στην πρόσβαση στις δορυφορικές συχνότητες
Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να διασφαλίσει ότι κρίσιμα τμήματα του φάσματος δορυφορικών συχνοτήτων θα παραμείνουν υπό ισχυρό ευρωπαϊκό έλεγχο.
Πρόκειται για συχνότητες που επιτρέπουν την απευθείας σύνδεση κινητών τηλεφώνων με δορυφόρους, χωρίς την ανάγκη επίγειων κεραιών ή πρόσθετου εξοπλισμού.
Η SpaceX έχει αντιδράσει, προειδοποιώντας ότι οι προτάσεις ενδέχεται να περιορίσουν την πρόσβαση των Ευρωπαίων σε δορυφορικές υπηρεσίες και να προκαλέσουν προβλήματα παρεμβολών. Το Starlink δεν θα αποκλειστεί απαραίτητα από τις σχετικές διαδικασίες, ωστόσο η ΕΕ επιδιώκει να ενισχύσει τη θέση των ευρωπαϊκών τηλεπικοινωνιακών ομίλων.
3. Το ευρωπαϊκό δορυφορικό δίκτυο IRIS²
Κεντρικό πυλώνα της στρατηγικής αποτελεί το IRIS², το ευρωπαϊκό πρόγραμμα ανάπτυξης ενός ανεξάρτητου δικτύου δορυφορικών επικοινωνιών, που θα παρέχει ασφαλείς υπηρεσίες σε κυβερνήσεις και ευρυζωνική πρόσβαση στους πολίτες.
Ωστόσο, το πρόγραμμα αντιμετωπίζει σημαντικές καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους. Ενώ αρχικά προβλεπόταν να προσφέρει υπηρεσίες από το 2024 και να λειτουργεί πλήρως έως το 2027, πλέον οι πρώτες εκτοξεύσεις των 348 δορυφόρων αναμένονται το 2029 και η έναρξη υπηρεσιών το νωρίτερο το 2030.
Η διαφορά μεγέθους είναι εντυπωσιακή, καθώς το Starlink διαθέτει ήδη περισσότερους από 10.000 δορυφόρους σε τροχιά.
4. Εναλλακτικό δίκτυο για την Ουκρανία
Η ΕΕ εξετάζει επίσης τη δυνατότητα πρόσβασης της Ουκρανίας στο Govsatcom, ένα ευρωπαϊκό σύστημα ασφαλών δορυφορικών επικοινωνιών που τέθηκε σε λειτουργία στις αρχές του 2026.
Η πρωτοβουλία απέκτησε μεγαλύτερη σημασία μετά τους πρόσφατους περιορισμούς στην ταχύτητα του Starlink, οι οποίοι δυσχέραναν τις επιχειρήσεις ουκρανικών drones.
Παρότι οι υπηρεσίες αποκαταστάθηκαν, το επεισόδιο ενίσχυσε την ανάγκη ύπαρξης εναλλακτικών λύσεων. Οι συνομιλίες μεταξύ Βρυξελλών και Κιέβου ξεκίνησαν τον Μάρτιο, χωρίς μέχρι στιγμής να έχει επιτευχθεί συμφωνία.
Το Govsatcom δεν μπορεί να αντικαταστήσει πλήρως τις δυνατότητες του Starlink, θα μπορούσε όμως να λειτουργήσει ως εφεδρική υποδομή για κρίσιμες επικοινωνίες.
5. Αυστηρότεροι ευρωπαϊκοί κανόνες
Το πέμπτο μέτωπο αφορά τη νομοθεσία. Οι Βρυξέλλες επεξεργάζονται τουλάχιστον τρεις νομοθετικές και κανονιστικές πρωτοβουλίες που θα μπορούσαν να δυσκολέψουν την επέκταση του Starlink στην ευρωπαϊκή αγορά.
Μεταξύ των προτάσεων περιλαμβάνονται αυστηρότεροι κανόνες για την ασφάλεια των εφοδιαστικών αλυσίδων, τη διατήρηση δεδομένων, τη νόμιμη πρόσβαση των αρχών σε επικοινωνίες και τον ορισμό νομικών εκπροσώπων εντός της ΕΕ.
H πρώτη ευρωπαϊκή νομοθεσία για το Διάστημα προβλέπεται να επιβάλει πρόσθετες απαιτήσεις κυβερνοασφάλειας, διαχείρισης διαστημικών απορριμμάτων και περιβαλλοντικής προστασίας στους δορυφορικούς παρόχους.
Οι πρωτοβουλίες έχουν ήδη προκαλέσει αντιδράσεις στην Ουάσιγκτον. Το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών υποστηρίζει ότι οι σχεδιαζόμενοι κανόνες επιβάλλουν δυσανάλογα βάρη στις αμερικανικές εταιρείες, ενώ ο επικεφαλής της αμερικανικής ρυθμιστικής αρχής τηλεπικοινωνιών, Μπρένταν Καρ, έχει προειδοποιήσει για πιθανά αντίμετρα.
