Μια είδηση μπορεί να φτάσει σε εκατομμύρια ανθρώπους χωρίς όλοι αυτοί να επισκεφθούν ποτέ την ιστοσελίδα του μέσου που τη δημοσίευσε. Για χρόνια, οι μηχανές αναζήτησης λειτουργούσαν ως ενδιάμεσοι μεταξύ εκείνων που παράγουν ενημερωτικό περιεχόμενο και όσων αναζητούν πληροφορίες, εξασφαλίζοντας επισκεψιμότητα στα ειδησεογραφικά μέσα συμβάλλοντας στη χρηματοδότηση της ψηφιακής δημοσιογραφίας.
Ωστόσο, η τεχνητή νοημοσύνη έχει δημιουργήσει μια εντελώς νέα πραγματικότητα. Οι χρήστες μπορούν πλέον να λαμβάνουν απαντήσεις απευθείας από εφαρμογές AI, χωρίς να χρειάζεται να επισκεφθούν τις αρχικές πηγές. Για τους αναγνώστες, αυτή η δυνατότητα προσφέρει ευκολία και ταχύτητα. Για τα μέσα ενημέρωσης, όμως, εγείρει ένα θεμελιώδες ζήτημα: ποια είναι η αξία του δημοσιογραφικού περιεχομένου και με ποιον τρόπο πρέπει να αμείβονται όσοι το παράγουν;
Η αντιπαράθεση αυτή έχει πλέον φτάσει στα ευρωπαϊκά δικαστήρια. Την Τρίτη 3 Νοεμβρίου, ο γενικός εισαγγελέας του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης (ΔΕΕ) Ματσιέι Σπουνάρ κατέληξε στο συμπέρασμα ότι το Gemini της Google ενδέχεται, υπό συγκεκριμένες προϋποθέσεις, να παραβιάζει τα δικαιώματα των εκδοτών όταν ανακτά και επαναχρησιμοποιεί δημοσιεύματά τους για να δημιουργήσει απαντήσεις.
Η γνωμοδότηση συνιστά αρνητική εξέλιξη για την Google και ενδέχεται να ανοίξει τον δρόμο για μελλοντικές οικονομικές διεκδικήσεις από τα μέσα ενημέρωσης. Υπάρχει, ωστόσο, μια σημαντική διευκρίνιση: οι προτάσεις του γενικού εισαγγελέα δεν είναι δεσμευτικές και η τελική ερμηνεία της ευρωπαϊκής νομοθεσίας θα προκύψει από την απόφαση του Δικαστηρίου.
Πώς ξεκίνησε η δικαστική διαμάχη για το Gemini
Η υπόθεση ξεκίνησε στην Ουγγαρία, όπου η Like Company, επιχείρηση που διαχειρίζεται αρκετές ειδησεογραφικές ιστοσελίδες, προσέφυγε στη Δικαιοσύνη κατά της Google, υποστηρίζοντας ότι το Gemini χρησιμοποιούσε δημοσιεύματά της χωρίς άδεια για να συνθέτει απαντήσεις προς τους χρήστες.
Στη δικογραφία περιλαμβάνεται ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα που αφορά δημοσίευμα για τον Ούγγρο τραγουδιστή Kozsó, ο οποίος σχεδίαζε να εγκαταστήσει ένα ενυδρείο με δελφίνια κοντά στη λίμνη Μπάλατον.
Όταν ένας χρήστης υπέβαλε σχετική ερώτηση, το Gemini δημιούργησε μια λεπτομερή περίληψη της είδησης. Η εκδοτική εταιρεία αμφισβήτησε τη νομιμότητα αυτής της χρήσης του περιεχομένου της και, λόγω των ζητημάτων που ανέκυψαν σχετικά με την εφαρμογή της ευρωπαϊκής νομοθεσίας, ουγγρικό δικαστήριο αποφάσισε να ζητήσει την ερμηνεία του ΔΕΕ.
Μάχη για τα πνευματικά δικαιώματα στην εποχή της AI
Παραβίαση πνευματικών δικαιωμάτων δεν αποτελεί, ωστόσο, κάθε απάντηση τεχνητής νοημοσύνης που βασίζεται σε ειδησεογραφικό περιεχόμενο.
Η ευρωπαϊκή νομοθεσία διαχωρίζει τα πραγματικά γεγονότα που περιγράφονται σε ένα άρθρο από τον συγκεκριμένο τρόπο με τον οποίο αυτά παρουσιάζονται και διατυπώνονται. Η μορφή έκφρασης μπορεί να προστατεύεται από τη νομοθεσία περί πνευματικής ιδιοκτησίας.
Σύμφωνα με τον γενικό εισαγγελέα, το Gemini μπορεί να παραβιάζει τα δικαιώματα των εκδοτών όταν αναπαράγει με αναγνωρίσιμο τρόπο το περιεχόμενο των δημοσιεύσεών τους ή όταν αποκτά πρόσβαση σε αυτές παρακάμπτοντας αποτελεσματικά τεχνικά μέτρα προστασίας.
Διαφορετική είναι η περίπτωση της εκπαίδευσης μοντέλων τεχνητής νοημοσύνης. Η διαδικασία αυτή, υπό ορισμένες προϋποθέσεις, μπορεί να εμπίπτει στις εξαιρέσεις που προβλέπει η ευρωπαϊκή νομοθεσία για την εξόρυξη κειμένων και δεδομένων.
Ωστόσο, ο Σπουνάρ εισηγείται να μη γίνουν δεκτά τα προδικαστικά ερωτήματα που αφορούν συγκεκριμένα αυτή την πτυχή της υπόθεσης, καθώς δεν υπάρχουν αποδείξεις ότι τα άρθρα της Like Company χρησιμοποιήθηκαν για την εκπαίδευση του Gemini.
Η τεχνητή νοημοσύνη απειλεί τα έσοδα των ειδησεογραφικών μέσων
Για τους εκδότες, το διακύβευμα δεν περιορίζεται στη νομική προστασία των δημοσιευμάτων τους. Αφορά επίσης τη βιωσιμότητα του επιχειρηματικού μοντέλου της ψηφιακής ενημέρωσης.
Η επισκεψιμότητα στις ειδησεογραφικές ιστοσελίδες επιτρέπει την προβολή διαφημίσεων, δημιουργεί διαφημιστικές εμφανίσεις και, σε ορισμένες περιπτώσεις, συμβάλλει στην προσέλκυση συνδρομητών.
Όταν, όμως, ένας χρήστης λαμβάνει την απάντηση που αναζητά απευθείας από το Gemini ή διαβάζει μια περίληψη μέσω της λειτουργίας AI Overviews της Google, ενδέχεται να μην επισκεφθεί ποτέ το αρχικό δημοσίευμα. Αυτό περιορίζει τις ευκαιρίες των μέσων να εξασφαλίσουν έσοδα από το δημοσιογραφικό έργο τους.
Ορισμένες πλατφόρμες τεχνητής νοημοσύνης προσφέρουν συνδρομητικές υπηρεσίες και έχουν συνάψει εμπορικές συμφωνίες με συγκεκριμένους εκδοτικούς οργανισμούς. Ωστόσο, αυτό δεν σημαίνει ότι όλοι οι παραγωγοί περιεχομένου λαμβάνουν αποζημίωση για τη χρήση των δημοσιεύσεών τους.
Οι ανησυχίες του κλάδου αποτυπώνονται και σε ερευνητικά δεδομένα. Το Pew Research Center διαπίστωσε το 2025 ότι, μεταξύ των Αμερικανών χρηστών που εξετάστηκαν, μόλις το 8% των επισκέψεων σε σελίδες αποτελεσμάτων της Google που περιλάμβαναν περιλήψεις τεχνητής νοημοσύνης κατέληξε σε κλικ σε παραδοσιακούς συνδέσμους. Αντίθετα, όταν δεν εμφανίζονταν περιλήψεις AI, το αντίστοιχο ποσοστό έφτανε το 15%.
Παράλληλα, το Reuters Institute επικαλείται στοιχεία της Chartbeat, σύμφωνα με τα οποία η οργανική επισκεψιμότητα από τις μηχανές αναζήτησης προς περισσότερες από 2.500 ιστοσελίδες παγκοσμίως μειώθηκε κατά 33% μεταξύ Νοεμβρίου 2024 και Νοεμβρίου 2025. Η συγκεκριμένη πτώση, πάντως, δεν αποδίδεται εξ ολοκλήρου στην τεχνητή νοημοσύνη.
Η Ευρώπη έχει ήδη παρέμβει σε αντίστοιχες υποθέσεις. Το 2024, η Γαλλία επέβαλε στην Google πρόστιμο 250 εκατομμυρίων ευρώ επειδή δεν τήρησε δεσμεύσεις που σχετίζονταν με τα δικαιώματα των εκδοτών. Μεταξύ των ζητημάτων που εξετάστηκαν ήταν και η χρήση δημοσιογραφικού περιεχομένου στο Bard, προκάτοχο του Gemini.
Τι θα κρίνει την καταβολή αποζημιώσεων στα ΜΜΕ
Όπως εξηγεί το ίδιο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης στην επίσημη ανακοίνωσή του, η τελική απόφαση για την ερμηνεία της ευρωπαϊκής νομοθεσίας ανήκει στους δικαστές του ΔΕΕ, οι οποίοι καλούνται να απαντήσουν στα προδικαστικά ερωτήματα που υπέβαλε το ουγγρικό δικαστήριο.
Η απόφασή τους θα είναι δεσμευτική ως προς την ερμηνεία του ενωσιακού δικαίου. Ωστόσο, την ευθύνη για την επίλυση της συγκεκριμένης διαφοράς θα εξακολουθήσει να έχει το εθνικό δικαστήριο της Ουγγαρίας.
Εκείνο θα πρέπει να αποφασίσει εάν πράγματι υπήρξε παραβίαση των δικαιωμάτων της εκδοτικής εταιρείας και ποιες θα είναι οι ενδεχόμενες νομικές και οικονομικές συνέπειες, συμπεριλαμβανομένης της πιθανής καταβολής αποζημιώσεων.
