Νέο πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Κύπρου και Τουρκίας ανοίγουν οι γεωφυσικές έρευνες για το υποθαλάσσιο τηλεπικοινωνιακό καλώδιο East to Med Corridor (EMC), το οποίο σχεδιάζεται να συνδέσει τη Σαουδική Αραβία με την Ελλάδα, μέσω της Ανατολικής Μεσογείου. Η Λευκωσία εξέδωσε νέα NAVTEX για τη συνέχιση των ερευνητικών εργασιών εντός της κυπριακής Αποκλειστικής Οικονομικής Ζώνης (ΑΟΖ), ενώ η Άγκυρα αμφισβητεί τη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας, προβάλλοντας τις δικές της αξιώσεις περί τουρκικής υφαλοκρηπίδας.
Η νέα κυπριακή ναυτική οδηγία, με αριθμό 337/26, προβλέπει τη διεξαγωγή γεωφυσικών ερευνών από το πλοίο KOBI RUEGG για το διάστημα από τις 2 έως τις 15 Νοεμβρίου 2026. Πρόκειται για εργασίες χαρτογράφησης και διερεύνησης της υποθαλάσσιας διαδρομής του καλωδίου, οι οποίες προηγούνται της κατασκευαστικής φάσης του έργου.
Σύμφωνα με το περιεχόμενο της κυπριακής NAVTEX 337/26, οι έρευνες αφορούν δύο διαδρομές, με θαλάσσιους διαδρόμους πλάτους 10 ναυτικών μιλίων, δηλαδή πέντε μίλια εκατέρωθεν κάθε γραμμής. Παράλληλα, ζητείται από τα υπόλοιπα πλοία να διατηρούν απόσταση ασφαλείας πέντε ναυτικών μιλίων από τις ερευνητικές δραστηριότητες.
Η οδηγία αντικαθιστά την προηγούμενη NAVTEX 302/26 και έχει ισχύ έως τις 16 Νοεμβρίου, στις 00:01 UTC.
Η τουρκική αμφισβήτηση και οι αξιώσεις στην Ανατολική Μεσόγειο
Η τουρκική πλευρά αμφισβητεί τη δικαιοδοσία της Κυπριακής Δημοκρατίας στην περιοχή των ερευνών, υποστηρίζοντας ότι αυτές πραγματοποιούνται σε θαλάσσια ζώνη την οποία η Άγκυρα θεωρεί τμήμα της δικής της υφαλοκρηπίδας.
Όπως έχει καταγράψει η κυπριακή εφημερίδα Φιλελεύθερος, ήδη από τις 16 Οκτωβρίου η Τουρκία είχε εκδώσει αντιNAVTEX για τις έρευνες του EMC, αμφισβητώντας τόσο τα κυπριακά θαλάσσια δικαιώματα όσο και την αρμοδιότητα του σταθμού της Λάρνακας να εκδίδει σχετικές αναγγελίες.
Σύμφωνα με το κυπριακό μέσο, η Άγκυρα επικαλείται τις συντεταγμένες της υφαλοκρηπίδας που έχει μονομερώς γνωστοποιήσει στον ΟΗΕ με επιστολή της 18ης Μαρτίου 2020.
Παράλληλα, επαναλαμβάνει την πάγια θέση της περί μη αναγνώρισης της Κυπριακής Δημοκρατίας, χρησιμοποιώντας τον όρο «ελληνοκυπριακή διοίκηση» και χαρακτηρίζοντας μη αποδεκτές τις ενέργειες με τις οποίες η Λευκωσία ασκεί τα κυριαρχικά της δικαιώματα.
Ανάλογη αναφορά περιλαμβάνεται και σε δημοσίευμα του κυπριακού Reporter, το οποίο επισημαίνει ότι η Τουρκία επιδιώκει να επιβάλει τις δικές της θέσεις για την αρμοδιότητα έκδοσης NAVTEX στην Ανατολική Μεσόγειο.
Το EMC, η Ελλάδα και η σύνδεση με τις έρευνες νότια της Κρήτης
Η αντιπαράθεση αποκτά ιδιαίτερη σημασία, καθώς το East to Med Corridor αποτελεί μέρος του σχεδιασμού για την ενίσχυση των ψηφιακών διασυνδέσεων μεταξύ Ασίας και Ευρώπης, με τη Σαουδική Αραβία, την Κύπρο και την Ελλάδα να αποτελούν βασικούς κρίκους της σχεδιαζόμενης διαδρομής.
Μάλιστα, η τουρκική αμφισβήτηση δεν περιορίζεται στην κυπριακή ΑΟΖ. Ανάλογη αντιπαράθεση έχει εκδηλωθεί και νοτιοανατολικά της Κρήτης, όπου το ίδιο ερευνητικό πλοίο πραγματοποιεί εργασίες για το τηλεπικοινωνιακό καλώδιο.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του Φιλελεύθερου, στις 28 Οκτωβρίου, οι ελληνικές αρχές απάντησαν στην τουρκική NAVTEX χαρακτηρίζοντάς την άκυρη και ανίσχυρη, καθώς αφορούσε περιοχή που η Αθήνα θεωρεί ότι εμπίπτει στην ελληνική υφαλοκρηπίδα και ΑΟΖ.
Ο σταθμός Ηρακλείου εξέδωσε νέα ναυτική οδηγία για τη συνέχιση των ερευνών του KOBI RUEGG από τις 27 Οκτωβρίου έως τις 6 Νοεμβρίου. Το κυπριακό δημοσίευμα προσθέτει ότι η Τουρκία υποστήριξε πως οι έρευνες γίνονταν με τη συγκατάθεσή της, χωρίς ωστόσο να διευκρινίζεται εάν είχε προηγηθεί απλή ενημέρωση ή άλλη διαδικασία συνεννόησης.
Η εξέλιξη αυτή δημιουργεί πρόσθετο προβληματισμό ενόψει των ερευνών για το Great Sea Interconnector (GSI), την ηλεκτρική διασύνδεση Ελλάδας – Κύπρου, η οποία αποτελεί διαφορετικό έργο από το τηλεπικοινωνιακό EMC.
Η νέα κυπριακή NAVTEX επιβεβαιώνει ότι ο σχεδιασμός των ερευνών για το EMC συνεχίζεται, παρά την τουρκική αμφισβήτηση. Ωστόσο, η έκδοσή της δεν σηματοδοτεί την έναρξη πόντισης του καλωδίου, αλλά αφορά αποκλειστικά τις προπαρασκευαστικές γεωφυσικές εργασίες.
