Στις τελευταίες εξελίξεις σε ότι αφορά τις ελληνοτουρκικές σχέσεις εστιάζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή στην ετήσια έκθεση της για την Τουρκία, καυτηριάζοντας μεταξύ των άλλων το τουρκολιβυκό μνημόνιο και την παρεμπόδιση των ερευνών για το καλώδιο Ελλάδας–Κύπρου από την Άγκυρα.
Στο κεφάλαιο για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, η έκθεση αναγνωρίζει ότι οι διμερείς σχέσεις έχουν συνολικά βελτιωθεί από το 2023 και ότι η επαναπροσέγγιση συνεχίζεται και επισημαίνει ότι η Τουρκία απέφυγε τις μη εξουσιοδοτημένες γεωτρήσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.
Διάλογος με την Αθήνα, αλλά οι διαφορές παραμένουν
Στις θετικές εξελίξεις των ελληνοτουρκικών σχέσεων η έκθεση της Κομισιόν καταγράφει το ότι οι δίαυλοι επικοινωνίας μεταξύ των δύο χωρών παρέμειναν ενεργοί. Τον Οκτώβριο του 2025 συναντήθηκαν οι υπουργοί Εξωτερικών Ελλάδας και Τουρκίας, ενώ στις 20 Ιανουαρίου 2026 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα πολιτικός διάλογος σε επίπεδο υφυπουργών. Τον Φεβρουάριο του ίδιου έτους οι ηγέτες των δύο χωρών συμπροήδρευσαν στην έκτη συνεδρίαση του Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας, με στόχο την ενίσχυση του εμπορίου και της διμερούς συνεργασίας.
Στο πλαίσιο της Διακήρυξης των Αθηνών του 2023, ελληνικές και τουρκικές αντιπροσωπείες συναντήθηκαν επανειλημμένα για μέτρα οικοδόμησης εμπιστοσύνης, ενώ πραγματοποιήθηκαν επαφές και μεταξύ των αρχών του Λιμενικού. Η Κομισιόν σημειώνει επίσης την παράταση έως τον Απρίλιο του 2027 του προγράμματος σύντομης θεώρησης εισόδου για Τούρκους πολίτες σε 12 ελληνικά νησιά, το οποίο αποσκοπεί στην ενίσχυση των επαφών μεταξύ των δύο λαών.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο και GSI
Ωστόσο, προσθέτει, η πρόοδος στον διάλογο δεν έχει επιλύσει τις βασικές διαφορές. Η υφαλοκρηπίδα και οι αποκλειστικές οικονομικές ζώνες εξακολουθούν να επιβαρύνουν τις σχέσεις.
Η Κομισιόν αναφέρει ότι η Τουρκία και η Λιβύη είχαν προχωρήσει το 2019 σε συμφωνία οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών μεταξύ Τουρκίας και Λιβύης που η Βουλή των Αντιπροσώπων με έδρα τη Βεγγάζη επικύρωσε τον Οκτώβριο του 2026, κρίνοντας ότι θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτων κρατών και δεν συνάδει με το Δίκαιο της Θάλασσας.
Τουρκολιβυκό μνημόνιο ©Wikimedia Commons
H Επιτροπή επαναλαμβάνει τη θέση της ΕΕ ότι η συμφωνία είναι άκυρη και δεν μπορεί να παράγει έννομα αποτελέσματα για τρίτα κράτη. Η επικύρωσή της από τη Βουλή της Βεγγάζης, τον Οκτώβριο, αναφέρεται ως εξέλιξη που δείχνει ότι δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση στην περιοχή.
Παράλληλα, σημειώνει η Επιτροπή, η Τουρκία συνέχισε να παρεμποδίζει τις ερευνητικές εργασίες για τον Great Sea Interconnector, το έργο ηλεκτρικής διασύνδεσης Ελλάδας–Κύπρου, το οποίο έχει ενταχθεί στα Έργα Κοινού Ενδιαφέροντος της ΕΕ. Η έκθεση δεν συνδέει ρητά τις δύο υποθέσεις, τις εντάσσει όμως στο πλαίσιο των εντάσεων και της αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Αυξημένες παραβιάσεις και αντιδράσεις στο Αιγαίο
Στις αρνητικές εξελίξεις η Κομισιόν καταγράφει την επανέναρξη των πτήσεων τουρκικών στρατιωτικών αεροσκαφών πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμη και κατοικημένα, καθώς και τη σημαντική αύξηση των παραβιάσεων του ελληνικού εναέριου χώρου και των χωρικών υδάτων. Περισσότερα περιστατικά αναφέρθηκαν σε σχέση με την προηγούμενη περίοδο αναφοράς, με αναφορές για υπερπτήσεις να φτάνουν έως τον Σεπτέμβριο του 2026. Καταγράφονται, επίσης, περιστατικά παράνομης, λαθραίας και άναρχης αλιείας από τουρκικά αλιευτικά σκάφη.
Η έκθεση αναφέρεται στις τουρκικές αντιδράσεις για την ανάπτυξη συστοιχιών Patriot σε ελληνικό νησί του Αιγαίου, στο πλαίσιο της αντιμετώπισης της ιρανικής πυραυλικής επίθεσης, καθώς και στην αποστολή ελληνικών F-16 στην Κύπρο μετά την επίθεση με drone κατά των βρετανικών βάσεων. Καταγράφει ακόμη ότι το ενδεχόμενο επέκτασης των ελληνικών χωρικών υδάτων έως τα 12 ναυτικά μίλια εξακολουθεί να επιβαρύνει τις σχέσεις. Η τουρκική Εθνοσυνέλευση διατηρεί από το 1995 τη θέση ότι μια τέτοια μονομερής ενέργεια θα αποτελούσε αιτία πολέμου.
Στο ίδιο πλαίσιο, η Επιτροπή σημειώνει τις τουρκικές αντιδράσεις για τα ελληνικά θαλάσσια πάρκα, αλλά και την ανακήρυξη δύο τουρκικών πάρκων στο βορειοανατολικό Αιγαίο και στην Ανατολική Μεσόγειο, τα οποία εκτείνονται κυρίως πέρα από τα τουρκικά χωρικά ύδατα. Αναφέρει, τέλος, ότι η ένταξη του δόγματος της «Γαλάζιας Πατρίδας» στα τουρκικά σχολικά εγχειρίδια προκαλεί ανησυχία και ενδέχεται να επηρεάσει τον διάλογο.
Το μήνυμα της Κομισιόν είναι ότι η Τουρκία πρέπει να δεσμευτεί σαφώς στις σχέσεις καλής γειτονίας, να αποφεύγει ενέργειες που αυξάνουν την ένταση και να σέβεται την κυριαρχία και τα κυριαρχικά δικαιώματα των κρατών-μελών της ΕΕ. Η έκθεση χαρακτηρίζει τις σχέσεις της Άγκυρας με ορισμένους γείτονες, ιδίως την Ελλάδα και την Κύπρο, δύσκολες, ενώ κρίνει ότι η Ανατολική Μεσόγειος παραμένει ευμετάβλητη και ότι δεν έχει επιτευχθεί βιώσιμη αποκλιμάκωση.
Δείτε ολόκληρη την έκθεση εδώ.
