Η ευρωπαϊκή προοπτική του Κιέβου συνδέεται πλέον άμεσα με τις εγγυήσεις ασφαλείας και μια ενδεχόμενη ειρηνευτική συμφωνία με τη Μόσχα, αλλά η πλήρης ένταξη της Ουκρανίας στην Ένωση παραμένει μια σύνθετη διαδικασία χωρίς εξασφαλισμένη ημερομηνία ολοκλήρωσης.
Η ένταξη της Ουκρανίας στην ευρωπαϊκή αρχιτεκτονική ασφαλείας δεν αποτελεί απλώς ένα διπλωματικό μήνυμα προς τη Μόσχα, αλλά συνδέεται όλο και περισσότερο με τη συζήτηση για το μεταπολεμικό καθεστώς της χώρας και τη μελλοντική της θέση στην Ευρώπη.
Αυτό ήταν το βασικό μήνυμα της επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, από τη Βαρσοβία, όπου συναντήθηκε σήμερα Παρασκευή 6/11 με τους υπουργούς Εξωτερικών της Πολωνίας, Ραντόσλαβ Σικόρσκι, και της Ουκρανίας, Αντρίι Σιμπίχα.
Η Κάλας υπογράμμισε ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν δεν έχει δικαίωμα να ασκήσει βέτο στις ευρωπαϊκές αποφάσεις για την ασφάλεια και ότι η Ουκρανία πρέπει να ενταχθεί πλήρως στο υφιστάμενο πλαίσιο συνεργασίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΝΑΤΟ.
Παράλληλα, τόνισε ότι η ΕΕ πρέπει να έχει ουσιαστικό ρόλο σε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία και ζήτησε να σταματήσουν οι ρωσικές ενέργειες δολιοφθοράς στην Ευρώπη.
Η πιθανότερη διαδρομή προς την ένταξη και το χρονοδιάγραμμα
Η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ έχει ήδη περάσει από το στάδιο της πολιτικής υπόσχεσης σε συγκεκριμένη διαπραγματευτική διαδικασία. Το Κίεβο έλαβε καθεστώς υποψήφιας χώρας τον Ιούνιο του 2022 και οι επίσημες ενταξιακές διαπραγματεύσεις άρχισαν τον Ιούνιο του 2024.
Η πιο πρόσφατη εξέλιξη σημειώθηκε στις 13 Οκτωβρίου 2026, όταν άνοιξαν οι διαπραγματεύσεις για δύο ακόμη θεματικές ενότητες: την εσωτερική αγορά και την ανταγωνιστικότητα. Έτσι, από τις έξι συνολικά ενότητες της ενταξιακής διαδικασίας έχουν ανοίξει πλέον οι τέσσερις.
Το κρίσιμο στοιχείο για το χρονοδιάγραμμα είναι ότι η Ευρωπαϊκή Επιτροπή θεωρεί εφικτό, υπό προϋποθέσεις, να ολοκληρωθούν οι ενταξιακές διαπραγματεύσεις έως το τέλος του 2028. Αυτός είναι ο φιλόδοξος στόχος που έχει τεθεί για την Ουκρανία, όχι όμως ημερομηνία αυτόματης εισόδου στην Ένωση.
Θα πρέπει προηγουμένως να ολοκληρωθούν οι μεταρρυθμίσεις, ιδίως στο κράτος δικαίου, στη λειτουργία των δημοκρατικών θεσμών, στη δημόσια διοίκηση και στην προστασία των μειονοτήτων. Στη συνέχεια, η συμφωνία ένταξης θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη-μέλη και να περάσει από τις προβλεπόμενες διαδικασίες επικύρωσης.
Η στάση Πούτιν: Άλλο η ΕΕ, άλλο η στρατιωτική ενσωμάτωση
Η αντίδραση της Μόσχας αναμένεται να εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το περιεχόμενο της ευρωπαϊκής ενσωμάτωσης. Ο ίδιος ο Πούτιν έχει δηλώσει ότι η Ρωσία δεν αντιτίθεται κατ’ αρχήν στην ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ, διαχωρίζοντάς την από την ένταξη στο ΝΑΤΟ.
Τον Ιούνιο του 2026, μάλιστα, είχε αναφέρει ότι η Μόσχα δεν αντιτίθεται στην ευρωπαϊκή οικονομική ολοκλήρωση της Ουκρανίας, αλλά ανησυχεί για το ενδεχόμενο μετατροπής της Ένωσης σε στρατιωτικό συνασπισμό.
Οι πρόσφατες τοποθετήσεις της ρωσικής ηγεσίας δείχνουν ότι η Μόσχα θα επιχειρήσει να επηρεάσει κυρίως το περιεχόμενο των μελλοντικών εγγυήσεων ασφαλείας. Ο υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ έχει προειδοποιήσει ότι η ένταξη της Ουκρανίας στην ΕΕ θα μπορούσε να αξιοποιηθεί από όσους επιδιώκουν τη στρατιωτικοποίηση της Ένωσης.
Παράλληλα, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου Ντμίτρι Πεσκόφ δήλωσε στις 6 Νοεμβρίου ότι οι Ευρωπαίοι θα πρέπει να συμμετάσχουν στις συζητήσεις για τις εγγυήσεις ασφαλείας σε μια ενδεχόμενη διευθέτηση του πολέμου.
Η ευρωπαϊκή ασφάλεια ως μέρος της ειρηνευτικής συμφωνίας
Για την Κάλας, πάντως, η συμμετοχή της ΕΕ σε οποιαδήποτε ειρηνευτική συμφωνία είναι απαραίτητη, καθώς οι αποφάσεις για την ασφάλεια της ευρωπαϊκής ηπείρου δεν μπορούν να λαμβάνονται ερήμην των ίδιων των Ευρωπαίων.
Η θέση αυτή αποκτά ιδιαίτερη σημασία καθώς οι συζητήσεις για το μεταπολεμικό καθεστώς της Ουκρανίας συνδέονται πλέον με δύο παράλληλες διαδικασίες: την πορεία προς την ευρωπαϊκή ένταξη και τη διαμόρφωση αξιόπιστων εγγυήσεων που θα αποτρέψουν μια νέα ρωσική επίθεση.
