Η επίθεση στο Χορ Μορ και οι λεπτές ισορροπίες στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ-Ιράν

Ο βομβαρδισμός στο κοίτασμα Χορ Μορ προκάλεσε εκτεταμένα μπλακ άουτ στη βόρεια περιοχή του Ιράκ. Διπλωματικός πυρετός σε ΗΠΑ και Τεχεράνη

Ο Πρόεδρος του Ιράν Μασούντ Πεζεσκιάν © EPA/KENA BETANCUR

Παραμένει η ένταση στη Μέση Ανατολή με το Ιράκ να έρχεται ξανά στο προσκήνιο τις τελευταίες ώρες.

Ο λόγος είναι η επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος στις εγκαταστάσεις του Χορ Μορ στο βόρειο Ιράκ η οποία ξεκάθαρα υπογραμμίζει την ευπάθεια των ενεργειακών υποδομών της περιοχής, την ώρα που στην Ουάσιγκτον διεξάγονται διαβουλεύσεις υψηλού επιπέδου για το μέλλον της σύγκρουσης με το Ιράν.

Το κοίτασμα Χορ Μορ αποτελεί τη μεγαλύτερη και πλέον ζωτική εγκατάσταση φυσικού αερίου στην αυτόνομη κουρδική περιοχή του Ιράκ, καλύπτοντας περίπου το 80% των αναγκών ηλεκτροδότησης των νοικοκυριών. Η επίθεση που πραγματοποιήθηκε με drone φορτωμένο με εκρηκτικά προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές, θέτοντας εκτός λειτουργίας παραγωγή 2,8 γιγαβάτ, δηλαδή το 70% της συνολικής ισχύος.

Το πλήγμα αυτό οδήγησε σε γενικευμένο μπλακ άουτ στην περιοχή, ξυπνώντας μνήμες από παρόμοια επίθεση που είχε σημειωθεί τον Νοέμβριο του προηγούμενου έτους, προκαλώντας πυρκαγιά και σοβαρές διακοπές ρεύματος. Αν και καμία οργανωμένη ομάδα δεν έχει αναλάβει επίσημα την ευθύνη, οι κουρδικές αρχές υπέδειξαν ως υπαίτιες τις ένοπλες οργανώσεις που πρόσκεινται στο Ιράν και δραστηριοποιούνται εντός της ιρακινής επικράτειας.

Σημειώνουμε πως από χθες οι ΗΠΑ έχουν ζητήσει στη Βαγδάτη αυστηρότερο έλεγχο των συνόρων της με το Ιράν προκειμένου να αποκλειστεί κάθε εμπορική δίοδος με την Τεχεράνη. Μετά από αυτές τις αξιώσεις το Ιράκ έκλεισε το συνοριακό πέρασμα Σεέμπ.

Διπλωματικός επαφές στην Ουάσιγκτον

Την ίδια στιγμή που το πεδίο παραμένει θερμό, το διπλωματικό προσκήνιο μεταφέρεται στην Ουάσιγκτον.

Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς πραγματοποιούν συναντήσεις κεκλεισμένων των θυρών στον Λευκό Οίκο με τον πρωθυπουργό και υπουργό Εξωτερικών του Κατάρ, σεΐχη Μοχάμεντ μπιν Αμπντουλραχμάν μπιν Τζασίμ Αλ Θάνι. Το Κατάρ διαδραματίζει κομβικό ρόλο ως διαμεσολαβητής μεταξύ της Ουάσιγκτον και της Τεχεράνης, μεταφέροντας προτάσεις που αποσκοπούν στην εκτόνωση της κρίσης γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν και στον τερματισμό της ευρύτερης ένοπλης σύρραξης.

Η Τεχεράνη έχει καταθέσει μέσω του Κατάρ μια πρόταση δύο σταδίων, η οποία βασίζεται στα αιτήματα που είχε παρουσιάσει ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί.

Σύμφωνα με το πλαίσιο αυτό, την πρώτη ημέρα οι ΗΠΑ καλούνται να εφαρμόσουν μια σειρά από προαπαιτούμενα μέτρα, ενώ τη δεύτερη ημέρα το Ιράν δεσμεύεται να ανοίξει εκ νέου τα Στενά του Ορμούζ, αποκαθιστώντας την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο στρατηγικής σημασίας πέρασμα υδρογονανθράκων.

Στους βασικούς όρους που θέτει η Τεχεράνη περιλαμβάνονται η άρση των αμερικανικών κυρώσεων, η μείωση της αμερικανικής στρατιωτικής παρουσίας στην περιοχή, η επαναφορά των εξαιρέσεων για το πετρέλαιο, η αποδέσμευση των ιρανικών κεφαλαίων που παραμένουν δεσμευμένα στο εξωτερικό, καθώς και ο οριστικός τερματισμός του πολέμου σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου.

Ωστόσο, η αμερικανική πλευρά εμφανίζεται ιδιαίτερα επιφυλακτική. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν σημειώσει ουσιαστική πρόοδο, χαρακτηρίζοντας τις απαιτήσεις της Τεχεράνης μη ρεαλιστικές και απαράδεκτες.

Παράλληλα, ο Ντόναλντ Τραμπ προειδοποίησε ότι η Ουάσιγκτον έχει προσδιορίσει επιπλέον στόχους εντός του Ιράν, συμπεριλαμβανομένων 38 γεφυρών και κρίσιμων υποδομών, σε περίπτωση που οι διπλωματικές προσπάθειες καταρρεύσουν. Η αμερικανική στρατιωτική διοίκηση (CENTCOM) προετοιμάζεται για το ενδεχόμενο επαναφοράς των ευρείας κλίμακας επιχειρήσεων, διατηρώντας τρία αεροπλανοφόρα στην περιοχή.

Εντείνεται η αμερικανική πίεση στο Ιράν

Για την περαιτέρω αύξηση της πίεσης προς την Τεχεράνη, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν τη συγκρότηση της ειδικής στρατιωτικής μονάδας «Task Force Iron Gate».

Η νέα αυτή δύναμη στοχεύει στον αποκλεισμό των χερσαίων οδών ανεφοδιασμού και των περασμάτων μέσω της Κασπίας Θάλασσας, εμποδίζοντας τη μεταφορά προηγμένων οπλικών συστημάτων και τεχνολογιών διπλής χρήσης από το Ιράν. Η κίνηση αυτή έρχεται ως συνέχεια του ναυτικού αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, διευρύνοντας τον οικονομικό και στρατιωτικό στραγγαλισμό της χώρας.

Το μήνυμα Χαμενεΐ και οι απειλές των Φρουρών

Ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Αγιατολάχ Μοτζταμπά Χαμενεΐ, έδωσε εντολή να τερματιστεί η παρατεταμένη κατάσταση «ούτε πολέμου, ούτε ειρήνης» με τις Ηνωμένες Πολιτείες, όπως αποκάλυψε ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν.

Σύμφωνα με δημοσιεύματα των ιρανικών μέσων ενημέρωσης, η Τεχεράνη εντείνει τις διπλωματικές της πρωτοβουλίες στον απόηχο των προειδοποιήσεων του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για πιθανή επανέναρξη στρατιωτικών πληγμάτων ευρείας κλίμακας. Σχολιάζοντας τις νέες κατευθυντήριες γραμμές, ο Πεζεσκιάν υπογράμμισε ότι η ιρανική πλευρά είναι έτοιμη να προσέλθει σε διαπραγματεύσεις με αξιοπρέπεια, επιδιώκοντας την οριστική και έντιμη διευθέτηση της διαμάχης.

Από την πλευρά της, η ηγεσία των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC) προειδοποιεί για καταστροφική απάντηση σε περίπτωση νέων αμερικανικών επιθέσεων, διακηρύσσοντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις της χώρας βρίσκονται σε πλήρη ετοιμότητα και διαθέτουν επαρκή εξοπλισμό.

Οι εξελίξεις στο Χορ Μορ επιβεβαιώνουν ότι όσο η διπλωματία σκοντάφτει σε αδιάλλακτες θέσεις, η ενεργειακή ασφάλεια και η σταθερότητα στη Μέση Ανατολή παραμένουν έρμαιο των στρατιωτικών ανταποδόσεων, με τους κινδύνους μιας γενικευμένης σύρραξης να παραμένουν εξαιρετικά υψηλοί.