Στις συνόδους του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου έχει αρχίσει να επαναλαμβάνεται ένα γνώριμο μοτίβο: οι ηγέτες της ΕΕ καλούνται να συζητήσουν ένα μείζον στρατηγικό ζήτημα, αλλά τελικά μια άλλη πολιτική κρίση μονοπωλεί το ενδιαφέρον.
Η συνάντηση που πραγματοποιείται σήμερα Παρασκευή 13 Νοεμβρίου στο Δουβλίνο δύσκολα θα αποτελέσει εξαίρεση.
Οι ηγέτες της ΕΕ συναντώνται επισήμως για την πρώτη ειδική συζήτησή τους σχετικά με την τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, στην ατζέντα έχουν ήδη προστεθεί οι πιο άμεσες διαφωνίες για την Ουκρανία, οι διχογνωμίες γύρω από τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της Ένωσης και η διαδοχή στην ηγεσία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.
Οι επίσημες συνομιλίες αρχίζουν στις 9:45 π.μ., θα ακολουθήσει γεύμα γύρω στη 1 μ.μ. και συνέντευξη Τύπου, η οποία έχει προγραμματιστεί προσωρινά για τις 4:15 μ.μ.
Αυτά είναι τα πέντε ζητήματα που έχουν τη μεγαλύτερη σημασία και όσα πρέπει να παρακολουθήσουμε.
1. Τεχνητή νοημοσύνη: Μπορεί η Ευρώπη να πρωταγωνιστήσει στην αιχμή της τεχνολογίας;
Οι ηγέτες θα συζητήσουν πώς η Ευρώπη μπορεί να αναπτύξει τις δικές της δυνατότητες στην τεχνητή νοημοσύνη, από την υπολογιστική ισχύ και τις υποδομές cloud έως τα τσιπ και τα μοντέλα. Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, έθεσε τη συζήτηση στο πλαίσιο της τεχνολογικής κυριαρχίας, καλώντας τους ηγέτες να εξετάσουν «πώς μπορεί η Ευρώπη να γίνει κορυφαίος και κυρίαρχος παίκτης» σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας της τεχνητής νοημοσύνης.
Το βασικό ερώτημα είναι αν η Ευρώπη πρέπει να αναπτύξει μοντέλα αιχμής που θα ανταγωνίζονται εκείνα των ΗΠΑ και της Κίνας ή αν πρέπει να επικεντρωθεί σε εφαρμογές που βασίζονται σε ήδη υπάρχοντα μοντέλα. Ο πρωθυπουργός της Φινλανδίας, Πέτερι Όρπο, και ο πρωθυπουργός της Εσθονίας, Κρίστεν Μίχαλ, έχουν υποστηρίξει ότι η Ευρώπη «μπορεί να ανταγωνιστεί στην αιχμή» και πρέπει να επιδιώξει περισσότερα από την απλή υιοθέτηση της τεχνητής νοημοσύνης.
Το εμπόδιο, ωστόσο, είναι η χρηματοδότηση. Οι ηγέτες θα συζητήσουν πώς θα καλυφθεί το κόστος της υπολογιστικής ισχύος που απαιτείται για να μετατραπεί η ευρωπαϊκή έρευνα σε προϊόντα. Θα ακούσουν επίσης τον διευθύνοντα σύμβουλο της γαλλικής εταιρείας τεχνητής νοημοσύνης Mistral, Αρτούρ Μενς, ο οποίος έχει προειδοποιήσει κατά της εγκατάλειψης της ανάπτυξης μοντέλων αιχμής, καθώς και τον πρωτοπόρο της τεχνητής νοημοσύνης Τζέφρι Χίντον, ο οποίος θα μιλήσει για τους διεθνείς κανόνες που χρειάζεται η τεχνολογία. Η ΕΕ υποστηρίζει ότι η Πράξη για την Τεχνητή Νοημοσύνη παρέχει ήδη το απαραίτητο ρυθμιστικό πλαίσιο.
2. Συνομιλίες για την Ουκρανία: Ποιος θα εκπροσωπήσει την Ευρώπη;
Ένα από τα πιο κρίσιμα ζητήματα της ημέρας θα είναι ποιος θα εκπροσωπήσει την ΕΕ στις μελλοντικές ειρηνευτικές συνομιλίες για την Ουκρανία, καθώς οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξακολουθούν να διαφωνούν.
Οι Ευρωπαίοι θα προσκληθούν στον επόμενο γύρο διαπραγματεύσεων, δήλωσε την Πέμπτη ο απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, μετά τη συνάντησή του στη Μόσχα με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Η συμμετοχή της Ευρώπης αποτελεί πάγιο αίτημα της ΕΕ.
Η Ευρώπη, όμως, πρέπει να επιλέξει ένα πρόσωπο που θα την εκπροσωπήσει, ιδανικά έως το τέλος του μήνα, δήλωσε νωρίτερα αυτή την εβδομάδα ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.
Η επιλογή δεν είναι εύκολη, καθώς η Ένωση παραμένει βαθιά διχασμένη. Ο Κόστα ζητά μεγαλύτερη σαφήνεια ως προς την ευρωπαϊκή εκπροσώπηση και ενιαίο μήνυμα από τα 27 κράτη-μέλη. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, υποστηρίζει ότι οι ευρωπαϊκές συνθήκες δίνουν ήδη την απάντηση: εκείνη και ο Κόστα πρέπει να εκπροσωπήσουν την Ένωση. Τη θέση αυτή στήριξε σε συνέντευξή του στο Politico ο Εσθονός πρωθυπουργός, Κρίστεν Μίχαλ.
Η Γαλλία και η Γερμανία διαφωνούν. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν δήλωσε την Πέμπτη ότι η Ευρώπη πρέπει πρώτα να συμφωνήσει στις προτάσεις της και στο όραμά της για την ασφάλεια. Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς υπερασπίστηκε τη συμμετοχή της ομάδας των τριών μεγάλων δυνάμεων —Γερμανία, Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο— χαρακτηρίζοντάς την «καθιερωμένη πρακτική». «Δεν βλέπω κανένα απολύτως πρόβλημα να παραμείνουν τα πράγματα ως έχουν», πρόσθεσε.
3. Χρηματοδότηση της Ουκρανίας: Το κενό των 70 δισ. ευρώ
Οι ηγέτες αναμένεται επίσης να εξετάσουν τις χρηματοδοτικές ανάγκες της Ουκρανίας, καθώς το Κίεβο αντιμετωπίζει έλλειμμα 70 δισ. ευρώ για το επόμενο έτος.
Ο Μερτς συνέδεσε τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας με τις διαπραγματεύσεις για τον επόμενο μακροπρόθεσμο προϋπολογισμό της ΕΕ, σε επιστολή του προς τον Κόστα. Η θέση του προκαλεί αντιδράσεις σε κυβερνήσεις που δεν επιθυμούν να αναλάβουν νέες δεσμεύσεις. Ο Γερμανός καγκελάριος υποστήριξε ότι η Γερμανία, ο μεγαλύτερος συνεισφέρων στον προϋπολογισμό της Ένωσης, δεν μπορεί να αποδεχθεί ότι κάποιες χώρες θα επωφελούνται χωρίς να συνεισφέρουν στη στήριξη της Ουκρανίας και της ευρωπαϊκής ασφάλειας.
Η συζήτηση για τη χρηματοδότηση συνδέεται και με τη διαπραγματευτική ισχύ της Ευρώπης σε μια ενδεχόμενη συμφωνία. Ορισμένοι ευρωβουλευτές θέλουν τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να ενταχθούν σε δομή υπό τον έλεγχο της ΕΕ. Σε επιστολή που έστειλαν την Πέμπτη υποστηρίζουν ότι τα χρήματα δεν πρέπει να είναι διαθέσιμα για συμφωνία που θα συναφθεί χωρίς τη συμμετοχή της Ευρώπης.
Το ζήτημα της χρηματοδότησης της Ουκρανίας πιθανότατα θα επανέλθει στη σύνοδο της 26ης και 27ης Νοεμβρίου.
4. Προϋπολογισμός της ΕΕ: Διαπραγματεύσεις, όχι συμφωνία
Ο προϋπολογισμός της ΕΕ για την περίοδο 2028-2034 δεν βρίσκεται επισήμως στην ατζέντα, αλλά οι ηγέτες αναμένεται να τον συζητήσουν στο περιθώριο της συνόδου. Ένα νέο διαπραγματευτικό έγγραφο, με πιθανές συμβιβαστικές προτάσεις, αναμένεται γύρω στις 21 Νοεμβρίου, ενόψει της συνόδου.
Δεν αναμένεται πρόοδος στο Δουβλίνο. Ο Μερτς έχει αφήσει να εννοηθεί ότι θα αξιοποιήσει τη συνάντηση για διμερείς συνομιλίες, μεταξύ άλλων με τον Μακρόν.
5. Η μάχη για την ΕΚΤ: Συμφωνία για περισσότερες θέσεις
Μετά την πρώτη συζήτηση που είχαν την Πέμπτη στο Δουβλίνο, ο Μακρόν και ο Μερτς αναμένεται να εξετάσουν τις υποψηφιότητες για τη διαδοχή της προέδρου της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, Κριστίν Λαγκάρντ. Οι Ισπανός Πάμπλο Ερνάντεθ δε Κος και ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης της Ολλανδίας, Κλάας Κνοτ, θεωρούνται οι επικρατέστεροι.
Η προεδρία της ΕΚΤ αποτελεί μέρος ευρύτερης διαπραγμάτευσης για τρεις κορυφαίες θέσεις. Η Γερμανίδα Ιζαμπέλ Σνάμπελ και ο Ιρλανδός Φίλιπ Λέιν πρόκειται επίσης να αποχωρήσουν από το Εκτελεστικό Συμβούλιο της ΕΚΤ το 2027. Το Παρίσι και το Βερολίνο διεκδικούν αμφότερα τη θέση του επικεφαλής οικονομολόγου, σύμφωνα με δύο αξιωματούχους που έχουν ενημερωθεί για τις συζητήσεις. Ένας από αυτούς εκτίμησε ότι η Γερμανία θα μπορούσε να εξασφαλίσει τη θέση στηρίζοντας τον Ερνάντεθ δε Κος, ο οποίος θεωρείται λιγότερο αυστηρός από τον Κνοτ.
Συμφωνία αναμένεται στη σύνοδο της 26ης και 27ης Νοεμβρίου. Ο Ισπανός πρωθυπουργός, Πέδρο Σάντσεθ, και ο Ολλανδός ηγέτης, Ρομπ Γέτεν, οι οποίοι στηρίζουν τους υποψηφίους των χωρών τους, δεν θα βρίσκονται στο Δουβλίνο λόγω εσωτερικών πολιτικών πιέσεων.
