«Το Brexit που μας δόθηκε δεν λειτούργησε. Χάσαμε περισσότερα απ’ όσα κερδίσαμε». Με αυτή τη φράση ο Βρετανός πρωθυπουργός Άντι Μπέρναμ αναμένεται να περιγράψει σήμερα, Δευτέρα, τον αντίκτυπο της συμφωνίας αποχώρησης από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η παρέμβασή του στο επίσημο δείπνο του λόρδου δημάρχου του Σίτι του Λονδίνου έρχεται λίγες ημέρες πριν από τη σύνοδο της Παρασκευής στις Βρυξέλλες, όπου Λονδίνο και ΕΕ θα επιδιώξουν να καταλήξουν σε νέες συμφωνίες.
Σύμφωνα με το BBC, ο Μπέρναμ θα παρομοιάσει τη συμφωνία για το Brexit με τα «καινούργια ρούχα του αυτοκράτορα», υποστηρίζοντας ότι για χρόνια κανείς δεν ήταν πρόθυμος να πει αυτό που θεωρεί προφανές. Κατά τον ίδιο, η Βρετανία επέλεξε μια αχρείαστα σκληρή εκδοχή του Brexit, η οποία ύψωσε εμπόδια στις επιχειρήσεις, ενώ η υπόσχεση ότι η χώρα θα «ανακτούσε τον έλεγχο» έμεινε ανεκπλήρωτη.
Τι επιδιώκει το Λονδίνο στη σύνοδο με την ΕΕ
Το πιο απτό αποτέλεσμα για τις βρετανικές επιχειρήσεις αναμένεται στο εμπόριο τροφίμων. Οι δύο πλευρές έχουν ήδη συμφωνήσει σε προσχέδιο για την κατάργηση ελέγχων που επιβλήθηκαν μετά το Brexit στις εξαγωγές τροφίμων και αγροτικών προϊόντων. Στα κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν επίσης διανεμηθεί σχέδια συμφωνιών για την εμπορία δικαιωμάτων εκπομπών και για ένα πρόγραμμα που θα επιτρέπει σε νέους να ταξιδεύουν και να εργάζονται στην άλλη πλευρά της Μάγχης.
Οι διαπραγματεύσεις αποτελούν συνέχεια της συμφωνίας που είχε πετύχει τον Μάιο του 2025 ο τότε πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ για την αλιεία, το εμπόριο και άλλους τομείς. Ο Μπέρναμ εκτιμά ότι υπάρχει περιθώριο για αμοιβαίο όφελος. Θέτει, ωστόσο, ένα κριτήριο που ονομάζει «τεστ του Μέικερφιλντ»: ο πολίτης πρέπει να μπορεί να δει στην καθημερινότητά του τι κερδίζει από κάθε νέα συμφωνία.
Τα όρια της επαναπροσέγγισης και οι αντιδράσεις
Η κριτική του Μπέρναμ επικεντρώνεται στους όρους με τους οποίους υλοποιήθηκε η απόφαση του δημοψηφίσματος του 2016. Στην ομιλία του αναμένεται να επαναλάβει τη δέσμευση των Εργατικών στις εκλογές του 2024 ότι η Βρετανία θα παραμείνει εκτός ενιαίας αγοράς και τελωνειακής ένωσης και ότι δεν θα επανέλθει η ελεύθερη κυκλοφορία των προσώπων. Έχει αποκλείσει μεγάλες αλλαγές πριν από τις επόμενες εκλογές, αφήνοντας ανοιχτή τη συζήτηση για τη μακροπρόθεσμη σχέση με την Ένωση.
Οι Συντηρητικοί κατηγορούν την κυβέρνηση ότι επιχειρεί να επαναφέρει τη Βρετανία στην ΕΕ «από την πίσω πόρτα». Το Reform UK υποστηρίζει ότι η εκ νέου ευθυγράμμιση με ευρωπαϊκούς κανόνες θα μπορούσε να περιορίσει την εμπορική αυτονομία της χώρας.
Από την άλλη πλευρά, οι Φιλελεύθεροι Δημοκράτες θεωρούν τη συμφωνία για τα τρόφιμα προσωρινή λύση και ζητούν επιστροφή στην ενιαία αγορά και σύναψη τελωνειακής ένωσης με την ΕΕ. Υπέρ της επιστροφής στην τελωνειακή ένωση τάσσονται και οι Πράσινοι, με τον ηγέτη τους, Ζακ Πολάνσκι, να χαρακτηρίζει την πλήρη επανένταξη στην ΕΕ την καλύτερη επιλογή για τη Βρετανία.
