Πέντε από τις μεγαλύτερες ευρωπαϊκές δυνάμεις, Γερμανία, Γαλλία, Ηνωμένο Βασίλειο, Ιταλία και Πολωνία, θα αναλάβουν την εκπροσώπηση της Ευρώπης σε ενδεχόμενες μελλοντικές διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, μαζί με την Ευρωπαϊκή Επιτροπή και το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο.
Η συμφωνία επιτεύχθηκε στη σύνοδο των Ευρωπαίων ηγετών στο Δουβλίνο, έπειτα από εβδομάδες διαφωνιών σχετικά με το ποιος θα πρέπει να μιλά εκ μέρους της Ευρώπης στις συνομιλίες για την Ουκρανία. Το σχήμα, γνωστό ως E5, θα εκπροσωπείται σε επίπεδο συμβούλων εθνικής ασφάλειας.
Η απόφαση ήρθε μία ημέρα μετά τις δηλώσεις του Αμερικανού απεσταλμένου Στιβ Γουίτκοφ ότι ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν εμφανίζεται ανοιχτός στη συμμετοχή της Ευρώπης στον επόμενο γύρο συνομιλιών.
Παράλληλα, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι είχε ζητήσει από τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις να αναλάβουν πιο ενεργό και σταθερό ρόλο στη διαδικασία.
Ενιαία εκπροσώπηση, αλλά όχι χωρίς αντιδράσεις
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, Αντόνιο Κόστα, υποστήριξε ότι η συμμετοχή πέντε κρατών μαζί με τα ευρωπαϊκά θεσμικά όργανα δεν αντιφάσκει με την ανάγκη η ΕΕ να διατηρεί ενιαία φωνή. Ως παράδειγμα ανέφερε και την αμερικανική πλευρά, η οποία έχει αναθέσει τις διαπραγματεύσεις σε περισσότερους από έναν απεσταλμένους.
Η επιλογή του συγκεκριμένου σχήματος, ωστόσο, δεν αναμένεται να ικανοποιήσει όλους τους ευρωπαϊκούς θεσμούς. Η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας, είχε υποστηρίξει πριν από τη συνάντηση ότι θα ήταν λογικό να αναλάβει η ίδια την εκπροσώπηση της ΕΕ.
Παράλληλα, η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, δεσμεύτηκε να παρουσιάσει έως την επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, στις 26 και 27 Νοεμβρίου, πρόταση για την κάλυψη των χρηματοδοτικών αναγκών της Ουκρανίας το 2027. Έθεσε επίσης ως προτεραιότητα τη διαμόρφωση ισχυρών και νομικά δεσμευτικών εγγυήσεων ασφαλείας.
Στο επίκεντρο και η τεχνολογική αυτονομία
Στην ίδια σύνοδο, οι Ευρωπαίοι ηγέτες συζήτησαν για πρώτη φορά σε επίπεδο κορυφής την πολιτική της ΕΕ για την τεχνητή νοημοσύνη. Κεντρικό ζήτημα ήταν η ανάγκη να περιοριστεί η εξάρτηση της Ευρώπης από αμερικανικά και κινεζικά μοντέλα και τεχνολογικές υποδομές.
Η Κομισιόν εκτιμά ότι απαιτούνται περίπου 500 δισ. ευρώ για την ενίσχυση της ευρωπαϊκής τεχνολογικής αυτονομίας. Η φον ντερ Λάιεν προανήγγειλε σχετικό σχέδιο χρηματοδότησης, το οποίο αναμένεται να παρουσιαστεί στην επόμενη σύνοδο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου.
Ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου επισήμανε, επίσης, ότι απαιτείται σημαντική αύξηση των δημόσιων και ιδιωτικών επενδύσεων, ώστε η Ευρώπη να μπορέσει να ανταγωνιστεί τις ΗΠΑ και την Κίνα στην ανάπτυξη προηγμένων συστημάτων τεχνητής νοημοσύνης.
Η ΕΕ εμφανίστηκε παράλληλα διατεθειμένη να διερευνήσει συνεργασία με το αμερικανικό Κογκρέσο για τη διαμόρφωση διεθνών κανόνων διακυβέρνησης της τεχνητής νοημοσύνης, υποστηρίζοντας ότι διαθέτει ήδη το θεσμικό πλαίσιο του AI Act, που υιοθετήθηκε το 2024.
Η επόμενη σύνοδος των Ευρωπαίων ηγετών για την τεχνητή νοημοσύνη έχει προγραμματιστεί για τις 5 Φεβρουαρίου 2027.
